Για την απόφασή του να υποστηρίξει στην εμφύλια διένεξη της Λιβύης τον στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ ενημέρωσε τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αλλάζοντας τη μέχρι σήμερα στάση της αμερικανικής διπλωματίας όσον αφορά το ζήτημα της Λιβύης.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους στο Οβάλ Γραφείο, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της Realnews από δύο διαφορετικές πηγές, η συμφωνία της παράνομης οριοθέτησης που υπέγραψε ο Ταγίπ Ερντογάν με την προσωρινή κυβέρνηση της Τρίπολης τέθηκε επίμονα από τον Ελληνα πρωθυπουργό.
Ο Κυρ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε απειλή για την ειρήνη και τη σταθερότητα στην ανατολική Μεσόγειο την παράνομη συμφωνία που οριοθετεί τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ των δύο χωρών και αγνοεί την παρουσία των ελληνικών νησιών στη θαλάσσια αυτή ζώνη. Μετά την ενημέρωση και την επιχειρηματολογία του Ελληνα πρωθυπουργού, ο Τραμπ αποκάλυψε την επόμενη κίνησή του: «Εχω αποφασίσει να στηρίξω τον στρατηγό Χαφτάρ», είπε στον Κυρ. Μητσοτάκη. Ο Αμερικανός Πρόεδρος αποκάλυψε στην ελληνική αντιπροσωπεία ότι δέχθηκε ισχυρές πιέσεις από τον Ερντογάν προκειμένου να στηρίξει το καθεστώς της Τρίπολης και τον φιλότουρκο πρωθυπουργό Φαγέζ αλ Σαράτζ, με το επιχείρημα ότι οι Ρώσοι και ο Πούτιν στηρίζουν τον Χαφτάρ, όμως ο Τραμπ απέκλεισε αυτό το ενδεχόμενο.
Η απάντηση του Τραμπ εξέπληξε ευχάριστα την ελληνική πλευρά, καθώς μέχρι πρότινος το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν θεωρούσε τον Χαφτάρ -τον οποίο προσέγγισε πρόσφατα η Αθήνα- αξιόπιστο σύμμαχο. Η ενεργή εμπλοκή του αμερικανικού παράγοντα στο πλευρό του Χαφτάρ θα δημιουργήσει ένα ανάχωμα στα σχέδια της Αγκυρας. Η απόφαση Τραμπ έγινε γνωστή στην ελληνική πλευρά λίγο πριν ο στρατηγός Χαφτάρ απορρίψει την έκκληση για κατάπαυση του πυρός που έκαναν η Τουρκία και η Ρωσία και ανακοινώσει ότι συνεχίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του εναντίον των δυνάμεων που παραμένουν πιστές στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας (ΚΕΕ) που εδρεύει στην Τρίπολη. Η σύγκρουση στη Λιβύη έχει εξελιχθεί εδώ και καιρό σε έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων.
Ενώ ο ΟΗΕ αναγνωρίζει ως επίσημο πρωθυπουργό τον Σαράτζ της ΚΕΕ, όπως η Τουρκία και το Κατάρ, από την άλλη πλευρά, η Ρωσία, η Αίγυπτος, η Ιορδανία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία υποστηρίζουν τον Χαφτάρ. Η Τουρκία, όπως και η Ρωσία, παίζει το «λιβυκό χαρτί» για να ενισχύσει την επιρροή της έναντι των περιφερειακών αντιπάλων της.
Η στάση της Τουρκίας
Οι ενέργειες του Ερντογάν έχουν σαφώς και μια ευρύτερη στρατηγική διάσταση: συνιστούν μια άμεση προσπάθεια αντιμετώπισης του Ισραήλ, της Αιγύπτου, της Ελλάδας και της Κύπρου, που έχουν δημιουργήσει το Eastern Mediterranean Gas Forum.
Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η πιο επιθετική δράση της Τουρκίας για διεξαγωγή ερευνών για κοιτάσματα ανοιχτά της Κύπρου. Το παιχνίδι της Τουρκίας με τη Λιβύη απειλεί να προκαλέσει μια ευρύτερη κρίση στην ανατολική Μεσόγειο, η οποία, με τη σειρά της, θα μπορούσε να περιπλέξει τις σχέσεις της Τουρκίας τόσο με τη Μόσχα όσο και με την Ουάσιγκτον και τους βασικούς συμμάχους του ΝΑΤΟ, αλλά και να επιδεινώσει τις υπάρχουσες περιφερειακές εντάσεις.
Η Τουρκία ελπίζει ότι τουλάχιστον ο στρατιωτικός της ρόλος στη Λιβύη θα εξασφαλίσει μια στασιμότητα στις συγκρούσεις, διασφαλίζοντας ότι η Αγκυρα θα έχει λόγο σε οποιοδήποτε μελλοντική λύση. Ο Αμερικανός Πρόεδρος είχε ασκήσει διακριτικά κριτική στον Τούρκο ομόλογό του, λέγοντάς του σε τηλεφωνική του επικοινωνία πρόσφατα ότι «η ξένη επέμβαση περιπλέκει την κατάσταση στη Λιβύη», μετά και την απόφαση της Αγκυρας για αποστολή στρατευμάτων στο πλούσιο σε πετρέλαιο βορειοαφρικανικό κράτος.
Σε επίσης τηλεφωνική επικοινωνία που είχε τον περασμένο Απρίλιο με τον Χαφτάρ, ο Τραμπ επαίνεσε το όραμα του Λίβυου στρατηγού για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, την ώρα που στον αντίπαλό του, Σαράτζ, χρεώνει σχέσεις με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα.
Η κατάπαυση του πυρός
Η κυβέρνηση Tραμπ από τότε έχει μπλοκάρει αρκετές απόπειρες του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών να περάσει μια κατάπαυση του πυρός και έχει παραμείνει εμφανώς σιωπηρή ενόψει των γενικευμένων αεροπορικών επιθέσεων του Χαφτάρ. Μετά την άφιξη 2.500 Ρώσων μισθοφόρων της ιδιωτικής στρατιωτικής εταιρείας Wagner, η οποία είναι κοντά στον Βλαντιμίρ Πούτιν, η στάση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ άλλαξε, με αποτέλεσμα ο Λευκός Οίκος να καλέσει τον Χαφτάρ να σταματήσει την επέλασή του.
Οι ΗΠΑ, ως η μόνη δυτική χώρα με επαρκή επιρροή για να κατευθύνει τη Λιβύη προς την ειρήνη και τη σταθερότητα, καλείται το τελευταίο διάστημα από έμπειρους διπλωμάτες και αναλυτές να πάρει τα ηνία από τα κράτη που τροφοδοτούν τη σύγκρουση. Ενα από αυτά είναι η Τουρκία, η οποία αύξησε τη συμμετοχή της στη Λιβύη στέλνοντας αξιωματικούς, στρατιωτικό υλικό και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η Τουρκία διακινδυνεύει να εμπλακεί περαιτέρω στη διαμάχη με τη Λιβύη και η απόφασή της για αποστολή στρατευμάτων σηματοδοτεί μια νέα φάση στη διεθνοποίηση της σύγκρουσης. Η ελληνική διπλωματία γνωρίζει ότι στόχος του Ερντογάν είναι να επηρεάσει την πολιτική διαδικασία στη Λιβύη, διασφαλίζοντας τουλάχιστον μια καλή θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για μια διευθέτηση στη βορειοαφρικανική χώρα, αλλά και ως προς την κατανομή των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στην ανατολική Μεσόγειο.
Οσο ο εμφύλιος στη Λιβύη προσλαμβάνει όλο και περισσότερο τα χαρακτηριστικά του διαμεσολαβητικού πολέμου, με πολλούς εξωτερικούς δρώντες να τάσσονται υπέρ μιας συγκεκριμένης πλευράς και να ενεργούν βάσει των φιλοδοξιών τους στην περιοχή, η διαμάχη στη Λιβύη θα εμφανίζει πολλές ομοιότητες με την πολύ μεγαλύτερη καταστροφή στη Συρία. Η εξέλιξη αφορά την Ελλάδα, που πρέπει να γνωρίζει ότι οι πόλεμοι που απαιτούν μεσάζοντες και οι ξένες δυνάμεις τούς χρησιμοποιούν για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων τους είναι ακόμα πιο δύσκολο να τελειώσουν.