Από το Le Smoking μέχρι τα αρώματα-σκάνδαλο, η διαδρομή του «παιδιού-θαύμα» που απελευθέρωσε τη γυναικεία σιλουέτα και έκανε την υψηλή ραπτική τέχνη.
«Τα πιο όμορφα ρούχα πάνω στο γυναικείο σώμα είναι τα ανδρικά χέρια. Όμως για όσες γυναίκες δεν έχουν αυτή την τύχη, υπάρχω εγώ». Με αυτή τη φράση, ο Yves Saint Laurent συμπύκνωσε την φιλοσοφία μιας ολόκληρης ζωής αφιερωμένης στη γυναίκα.
Έχει χαρακτηριστεί ιδιοφυία και «παιδί-θαύμα» που οδήγησε τη μόδα στο μέλλον. Πάνω απ’ όλα, όμως, ο υπερταλαντούχος σχεδιαστής με την εύθραυστη φύση και την καλλιτεχνική διάνοια υπήρξε ένας μεγάλος επαναστάτης. Ήταν ο άνθρωπος που ανέτρεψε τις νόρμες της εποχής του, έντυσε τις γυναίκες με σμόκιν και παντελόνια, άφησε ακάλυπτα τα γυναικεία στήθη πίσω από αέρινες διαφάνειες, πάντρεψε τη μόδα με την τέχνη και έφερε στις πασαρέλες του μοντέλα διαφορετικών φυλών και χρωμάτων — πολύ πριν η «διαφορετικότητα» γίνει τάση.
Διευθυντής του οίκου Dior στα 21 του
Γεννημένος την 1η Αυγούστου του 1936 στο Οράν της Αλγερίας, ο Yves μεγάλωσε ως ένα δειλό, λιπόσαρκο και μοναχικό αγόρι. Βρήκε το καταφύγιό του στον σχεδιασμό ρούχων για τις κούκλες των αδερφών του, και αργότερα για τις ίδιες και τη μητέρα του.
Μετακόμισε στο Παρίσι στην ηλικία των 17 ετών για να γραφτεί σε σχολή σχεδίου μόδας. Μόλις έναν χρόνο αργότερα, το 1954, κέρδισε το πρώτο βραβείο στον διάσημο διαγωνισμό Woolmark, αφήνοντας πίσω του ως τελικό αντίπαλο τον Karl Lagerfeld. Η πρόσληψή του στον οίκο Dior, που τότε μεσουρανούσε, ήταν το επόμενο φυσικό βήμα. Όταν ο Christian Dior πέθανε ξαφνικά από καρδιακή προσβολή το 1957, ο νεαρός Yves βρέθηκε στο τιμόνι του μεγαλύτερου οίκου μόδας στον κόσμο σε ηλικία μόλις 21 ετών.
getty images
Η πρώτη του συλλογή για την άνοιξη του 1958 ανανέωσε ριζικά τις γραμμές του οίκου. Απελευθέρωσε τη μέση των γυναικών και τους έδωσε μια πιο ελαφριά και ρευστή, αλλά εξίσου κομψή σιλουέτα, ανατρέποντας τα κατεστημένα της εποχής. Κι όμως, ακόμα δεν είχαμε δει τίποτα…
Το θρυλικό κι απαγορευμένο σμόκιν
Το 1961, αφού επέστρεψε από τη θητεία του στο αλγερινό μέτωπο —η οποία κλόνισε σοβαρά την ψυχική και σωματική του υγεία— αποφάσισε μαζί με τον σύντροφο και συνοδοιπόρο της ζωής του, Pierre Bergé, να δημιουργήσει τον δικό του οίκο. Μέσα σε μια πενταετία, κατάφερε να φέρει τα πάνω κάτω στον κόσμο της υψηλής ραπτικής.
Η πλέον εμβληματική δημιουργία του ήταν το θρυλικό “Le Smoking”, το οποίο λάνσαρε στη χειμερινή κολεξιόν του 1966: ένα μαύρο «αντρικό» κοστούμι, συνδυασμένο με ένα λευκό διαφανές πουκάμισο με βολάν. Το εμπνεύστηκε από μια φωτογραφία της Marlene Dietrich, δηλώνοντας αργότερα: «Μου έκανε τεράστια εντύπωση. Συνειδητοποίησα ότι μια γυναίκα που ντύνεται με αντρικά ρούχα βρίσκεται στο απόγειο της θηλυκότητάς της».
getty images
Δεν ήταν φυσικά η πρώτη φορά που βλέπαμε γυναίκες με κοστούμια, αφού ήδη από τα ‘30s το είχαν τολμήσει σταρ όπως η Ντίτριχ και η Γκρέτα Γκάρμπο. Όμως το σμόκιν του Yves Saint Laurent, ραμμένο αριστοτεχνικά πάνω στη γυναικεία σιλουέτα, ήταν μια αληθινή «επανάσταση».
Σύμβολο χειραφέτησης και θηλυκότητας
Τη δεκαετία του ‘60, το σμόκιν μετατράπηκε στο απόλυτο σύμβολο της γυναικείας χειραφέτησης. Το συντηρητικό κοινό της εποχής δεν αντέδρασε με ενθουσιασμό στη ριζοσπαστική ιδέα της εμφάνισης μιας γυναίκας με παντελόνι ως βραδινό ένδυμα. Γυναίκες που το τολμούσαν, όπως το μοντέλο Danielle Luquet de Saint Germain, δέχονταν μέχρι και «πόρτα» από όπερες και καζίνο.
Οι υποστηρίκτριες του οίκου όμως έδωσαν πραγματικές μάχες. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της διάσημης κοσμικής της Νέας Υόρκης, Nan Kempner. Όταν το 1968 της απαγορεύτηκε η είσοδος στο πολυτελές ρεστοράν La Côte Basque του Μανχάταν επειδή φορούσε παντελόνι, εκείνη έβγαλε το παντελόνι της στην είσοδο και μπήκε μέσα φορώντας μόνο το σακάκι ως μίνι φόρεμα. Τρία χρόνια αργότερα, η μούσα του, Bianca Jagger, επέλεξε ένα λευκό σακάκι σμόκιν για τον γάμο της με τον Mick Jagger στο Σεν Τροπέ.
getty images
Το γυναικείο κοστούμι, με πρεσβευτές προσωπικότητες όπως η Catherine Deneuve και η Lauren Bacall, καθιερώθηκε τη δεκαετία του ‘70 ως η απόλυτη στολή της ανεξάρτητης γυναίκας. Ο Saint Laurent συνέχισε να πειραματίζεται με ανδρικά κομμάτια, όπως τα σακάκια σαφάρι, ενώ το 1968 αποθέωσε το nude look αφήνοντας γυμνά στήθη πίσω από διαφάνειες, απόλυτα συντονισμένος με το πνεύμα της σεξουαλικής επανάστασης. Όπως είχε πει “αυτό που ήθελα πάντα ήταν να συνοδεύσω τις γυναίκες στο μεγάλο κίνημα απελευθέρωσης του 20ού αιώνα”.
Όταν η τέχνη συνάντησε τη μόδα
Ως λάτρης των τεχνών, ο Yves Saint Laurent δεν σχεδίαζε απλώς ρούχα, αλλά μετέτρεπε τον καμβά σε ύφασμα. Το 1965 εμπνεύστηκε από την pop art του Piet Mondrian και δημιούργησε το θρυλικό «Φόρεμα Μοντριάν», σφραγίζοντας τη σχέση της υψηλής ραπτικής με την τέχνη. Ακολούθησαν συλλογές εμπνευσμένες από τον Πικάσο, τον Ματίς, αλλά και τα διάσημα σακάκια με τα «Ηλιοτρόπια» του Βαν Γκογκ το 1988.
getty images
Παράλληλα, υπήρξε από τους πρώτους σχεδιαστές που επέβαλαν την πολυπολιτισμικότητα στις επιδείξεις του. Η Naomi Campbell έχει αποκαλύψει πως σε εκείνον οφείλει το πρώτο της εξώφυλλο στη γαλλική Vogue: «Θυμάμαι του είχα πει ότι δεν σκοπεύουν να βάλουν στο εξώφυλλο ένα μαύρο κορίτσι κι εκείνος μου απάντησε “θα το φροντίσω”. Κι έτσι ακριβώς έγινε…».
getty images
Σημείο-σταθμός στην ιστορία του οίκου υπήρξε και το λανσάρισμα του αρώματος Opium το 1977, με πρωταγωνίστρια την Jerry Hall. Το προκλητικό του όνομα προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων, όμως το άρωμα έγινε αμέσως παγκόσμιο best-seller. Χρόνια αργότερα, το 1992, ο David Lynch σκηνοθέτησε για το Opium ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά διαφημιστικά σποτ στην ιστορία της μόδας.
https://www.youtube.com/watch?v=https://www.youtube.com/watch
Εθισμοί, κατάθλιψη και το μεγάλο απωθημένο
Όσο λαμπερή κι αν ήταν η πορεία του στη μόδα, στην προσωπική του ζωή ο Yves Saint Laurent πάλευε με βαριές σκιές. «Δεν ήξερε πώς να ζει» είχε δηλώσει γι’ αυτόν ο Pierre Bergé, ο οποίος παρέμεινε δίπλα του ως φύλακας-άγγελος, παρά τους εθισμούς του σχεδιαστή στο αλκοόλ, τα ναρκωτικά, την κατάθλιψη και τα ξέφρενα πάρτι στο Studio 54.
getty images
Αυτοκαταστροφικός και με εύθραυστη ψυχολογία, το 2002 αποφάσισε να αποσυρθεί οριστικά από την ενεργό δράση. Την 1η Ιουνίου του 2008, έφυγε από τη ζωή νικημένος από τον καρκίνο, έχοντας όμως εξασφαλίσει μια αιώνια υστεροφημία.
Σε μία από τις τελευταίες του συνεντεύξεις, εξομολογήθηκε πως μετάνιωνε μόνο για ένα πράγμα: «Θα ήθελα να έχω εφεύρει τα μπλουτζίν. Έχουν χαρακτήρα, έκφραση, απλότητα και σεξ απίλ — ακριβώς ό,τι ήθελα πάντα να έχουν τα ρούχα μου…».
getty images
Αυτοκαταστροφικός, φιλάσθενος και με εύθραυστη, βασανισμένη από κατάθλιψη, φύση, το 2002, μετά την τελευταία του επίδειξη, αποσύρθηκε στα σπίτια του στη Νορμανδία και στο Μαρόκο.
Την 1η Ιουνίου του 2008, σαν σήμερα, έφυγε νικημένος από τον καρκίνο, έχοντας όμως κερδίσει τη μάχη της υστεροφημίας. “Μετάνιωνε” μόνο για ένα πράγμα, όπως είχε δηλώσει σε μια από τις τελευταίες συνεντεύξεις του: “Θα ήθελα να έχω εφεύρει τα μπλουτζίν. ‘Εχουν χαρακτήρα, έκφραση, απλότητα και σεξ απίλ, ακριβώς ό,τι ήθελα πάντα να έχουν τα ρούχα μου…”.