Την Τετάρτη 12 Αυγούστου η Σελήνη θα περάσει ακριβώς ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, βυθίζοντας για λίγα λεπτά στο σκοτάδι περιοχές της Ισπανίας, της Ισλανδίας και άλλων περιοχών του βόρειου ημισφαιρίου. Τι ακριβώς συμβαίνει κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης, τι θα δουν όσοι βρεθούν στη «ζώνη ολικότητας» και ποιοι είναι οι βασικοί κανόνες ασφαλούς παρατήρησης;
Η ολική έκλειψη Ηλίου είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά αστρονομικά φαινόμενα που διαρκεί όμως ελάχιστα. Κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης Ηλίου, η Σελήνη περνά ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, καλύπτοντας πλήρως την επιφάνειά του κατά μήκος μιας μικρής διαδρομής στην επιφάνεια του πλανήτη μας. Αυτό ονομάζεται «μονοπάτι της ολότητας». Κατά τη διάρκεια της ημέρας ο ουρανός σκοτεινιάζει απότομα, ενώ τα ζώα ενδέχεται να αντιδράσουν στην ξαφνική αλλαγή του φωτός, μεταβάλλοντας τη συμπεριφορά τους.
«Αν είστε αρκετά τυχεροί ώστε να βρίσκεστε ακριβώς μέσα σε αυτή τη ζώνη, θα δείτε ένα πολύ, πολύ σκοτεινό “νόμισμα”. Είναι η Σελήνη που καλύπτει τον Ήλιο», εξηγεί στο Reuters η δρ Νοέλια Νοέλ, αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο του Σάρεϊ στη Βρετανία.
Πόσα είδη ηλιακών εκλείψεων υπάρχουν;
Οι ηλιακές εκλείψεις χωρίζονται σε τέσσερις κατηγορίες: ολικές, μερικές, δακτυλιοειδείς και υβριδικές. Στη μερική έκλειψη η Σελήνη καλύπτει μόνο ένα μέρος του Ήλιου. Στη δακτυλιοειδή, η Σελήνη περνά μπροστά από τον Ήλιο αλλά φαίνεται μικρότερη στον ουρανό, αφήνοντας ορατό έναν φωτεινό δακτύλιο γύρω από τη σιλουέτα της.
Η υβριδική έκλειψη είναι πιο σπάνια και μπορεί να εμφανίζεται ως ολική ή δακτυλιοειδής, ανάλογα με το σημείο της Γης από το οποίο παρατηρείται.
Πού θα είναι ορατή η έκλειψη της 12ης Αυγούστου;
Η ολική έκλειψη της 12ης Αυγούστου 2026 θα διασχίσει τμήματα της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας, της βόρειας Ρωσίας, του Ατλαντικού Ωκεανού, της Ισπανίας και μια μικρή περιοχή της Πορτογαλίας. Δεν θα είναι ορατή στην Ελλάδα.
Η πλήρης ολικότητα θα είναι ορατή μόνο μέσα στη συγκεκριμένη στενή διαδρομή. Αντίθετα, η μερική έκλειψη θα είναι ορατή από πολύ μεγαλύτερη περιοχή, μεταξύ άλλων από μεγάλο μέρος της Ευρώπης, τη βορειοδυτική Αφρική, τον Καναδά και τμήματα των βόρειων Ηνωμένων Πολιτειών.
Για να παρακολουθήσει κάποιος την ολική φάση, πρέπει να βρίσκεται ακριβώς στη διαδρομή της σκιάς της Σελήνης, όπου Ήλιος, Σελήνη και Γη ευθυγραμμίζονται.
Πώς να την παρακολουθήσετε με ασφάλεια
Η παρατήρηση μιας έκλειψης απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η απευθείας θέαση του Ήλιου χωρίς την κατάλληλη προστασία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή, ακόμη και μόνιμη βλάβη στην όραση. Οι ειδικοί συνιστούν τη χρήση ειδικών γυαλιών για την παρατήρηση εκλείψεων, τα οποία φιλτράρουν την επικίνδυνη ακτινοβολία. Τα κοινά γυαλιά ηλίου δεν προσφέρουν επαρκή προστασία.
Γιατί η NASA θα «κυνηγήσει» την έκλειψη με αεροπλάνο;
Η έκλειψη δεν αποτελεί μόνο θέαμα για το κοινό αλλά και σπάνια ευκαιρία για επιστημονικές παρατηρήσεις. Δύο πιλότοι της NASA θα απογειωθούν από το αεροδρόμιο Κέφλαβικ στην Ισλανδία με ένα ερευνητικό αεροσκάφος WB-57, πετώντας σε ύψος περίπου 15.000 μέτρων. Στόχος τους είναι να ακολουθήσουν την πορεία της σκιάς της Σελήνης και να παρατείνουν τον χρόνο κατά τον οποίο θα μπορούν να παρατηρούν την ολικότητα. Από το έδαφος, η ολικότητα θα διαρκέσει περίπου 2 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα σε συγκεκριμένο σημείο. Το αεροσκάφος, όμως, πετώντας με περίπου 740 χιλιόμετρα την ώρα, μπορεί να παρατείνει την εμπειρία σχεδόν στα τρία λεπτά.
Τέσσερις κάμερες τοποθετημένες στο ρύγχος του WB-57 θα καταγράφουν δεκάδες εικόνες κάθε δευτερόλεπτο, σε διαφορετικά μήκη κύματος. Οι επιστήμονες θέλουν να μελετήσουν μεταξύ άλλων τις ηλιακές προεξοχές και τις νανοεκλάμψεις. Παρά την ονομασία τους, οι νανοεκλάμψεις απελευθερώνουν τεράστιες ποσότητες ενέργειας, αντίστοιχες με χιλιάδες ατομικές βόμβες.
Η έρευνα έχει και πρακτική σημασία. Η καλύτερη κατανόηση του Ήλιου μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να προβλέπουν καλύτερα τον διαστημικό καιρό – τις εκρήξεις και τις ροές ενεργητικών σωματιδίων που μπορούν να επηρεάσουν δορυφόρους, αστροναύτες, τηλεπικοινωνίες και ηλεκτρικά δίκτυα στη Γη.
Ένα νέο εργαλείο για τη μελέτη της ηλιακής κορώνας
Η έκλειψη της 12ης Αυγούστου αποτελεί ταυτόχρονα ευκαιρία δοκιμής νέων τεχνολογιών για τη μελέτη του Ήλιου. Στην Πάντοβα της Ιταλίας, επιστήμονες ανέπτυξαν το Φασματόμετρο Κυκλικής Σχισμής (CISS), ένα νέο όργανο που έχει σχεδιαστεί για να καταγράφει με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα το φάσμα της ηλιακής κορώνας- του εξωτερικού στρώματος της ατμόσφαιρας του ήλιου.
Το CISS θα δοκιμαστεί στις 12 Αυγούστου στο Αστροφυσικό Αστεροσκοπείο Javalambre στην Ισπανία. Σε αντίθεση με τα συμβατικά γραμμικά φασματόμετρα, το νέο πρωτότυπο διαθέτει μια κυκλική σχισμή και μπορεί να συλλάβει το φάσμα ολόκληρου του στέμματος σε μια ορισμένη απόσταση από το κέντρο του Ήλιου σε μια φωτογραφία, δήλωσε ο κύριος ερευνητής Φεντερίκο Λαντίνι από το Αστροφυσικό Παρατηρητήριο του Τορίνο.
Αν η δοκιμή είναι επιτυχής, η τεχνολογία θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για ένα μελλοντικό διαστημικό όργανο, επιτρέποντας στους επιστήμονες να παρακολουθούν πολύ πιο γρήγορα τις μεταβολές στην εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου.
Επόμενες εκλείψεις
Όσοι χάσουν την έκλειψη του 2026 δεν θα χρειαστεί να περιμένουν πολύ για ένα ακόμη μεγάλο αστρονομικό γεγονός. Στις 6 Φεβρουαρίου 2027 θα σημειωθεί δακτυλιοειδής ηλιακή έκλειψη, ενώ στις 2 Αυγούστου 2027 θα ακολουθήσει ολική έκλειψη, ορατή μεταξύ άλλων από τη νότια Ισπανία, τη Βόρεια Αφρική, τη Σαουδική Αραβία και την Υεμένη.
Η NASA θα μεταδώσει ζωντανά την έκλειψη εδώ, ξεκινώντας στις 20:15 (ώρα Ελλάδος).
Με πληροφορίες από Reuters, Guardian, CNA
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος