Στη δίκη που ξεκίνησε την Τρίτη 18 Αυγούστου, η Καλιφόρνια και άλλες 28 πολιτείες των ΗΠΑ κατηγορούν τη Meta ότι σχεδίασε εθιστικές πλατφόρμες και παραβίασε τη νομοθεσία για την προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών.
Η επιχειρηματική δραστηριότητα της Meta μπορεί να συνοψιστεί σε τέσσερις λέξεις που αρχίζουν από το γράμμα «H» στα αγγλικά: hook, hold, harvest, hide – «προσελκύω, κρατώ, συλλέγω, αποκρύπτω», σύμφωνα με δικηγόρο που εκπροσωπεί την πολιτεία της Καλιφόρνιας. Η ιδιοκτήτρια εταιρεία του Facebook και του Instagram «προσελκύει» τους χρήστες, «τους κρατά» στις πλατφόρμες της όσο το δυνατόν περισσότερο, «συλλέγει» τα δεδομένα τους και στη συνέχεια «αποκρύπτει» την αλήθεια από το κοινό, υποστήριξε η δικηγόρος.
«Το επιχειρηματικό μοντέλο της Meta λειτούργησε ιδιαίτερα καλά στα παιδιά», δήλωσε η Μέγκαν Ο’Νιλ, δικηγόρος της πολιτείας της Καλιφόρνιας.
Η δήλωσή της σηματοδότησε την έναρξη της μεγάλης δίκης εναντίον της αμερικανικής τεχνολογικής εταιρείας στο Όκλαντ της Καλιφόρνιας, λίγο βόρεια από τα κεντρικά γραφεία της Meta στη Σίλικον Βάλεϊ. Η Καλιφόρνια έχει ενώσει τις δυνάμεις της με άλλες 28 πολιτείες, κατηγορώντας τη Meta, η χρηματιστηριακή αξία της οποίας ανέρχεται σε περίπου 1,36 τρισ. δολάρια, ότι σχεδίασε εθιστικά προϊόντα που μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα παιδιά.
Οκτώ ένορκοι άκουσαν αυτή την εβδομάδα τις αγορεύσεις της Ο’Νιλ και των δικηγόρων της Meta, καθώς και καταθέσεις πρώην εργαζομένων και ενός ψυχολόγου. Η αγωγή επικεντρώνεται στις κατηγορίες ότι η εταιρεία παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία των ΗΠΑ για την προστασία των παιδιών και τους πολιτειακούς νόμους περί προστασίας των καταναλωτών, συλλέγοντας δεδομένα παιδιών κάτω των 13 ετών χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων τους.
Κατά τη διάρκεια της δίκης αναμένεται επίσης να καταθέσουν ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ, και ο διευθύνων σύμβουλος του Instagram, Άνταμ Μοσέρι.
Υπαρξιακή απειλή για τη Meta
Η απειλή για τη Meta είναι ιδιαίτερα σοβαρή. Εάν η εταιρεία κριθεί υπεύθυνη, οι αποζημιώσεις ενδέχεται να ανέλθουν έως και τα 200 δισ. δολάρια, ποσό αντίστοιχο με τα ετήσια έσοδά της το 2025. Παράλληλα, οι πολιτείες ζητούν από το δικαστήριο να υποχρεώσει τη Meta να αλλάξει τον σχεδιασμό των πλατφορμών της, με στόχο την καλύτερη προστασία των ανηλίκων. Μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στο επιχειρηματικό μοντέλο της εταιρείας και στον τρόπο λειτουργίας των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης.
Η Meta αρνείται όλες τις κατηγορίες. Εκπρόσωπος της εταιρείας, η Λίζα Κρένσο, δήλωσε ότι, αντί να στηριχθούν στα γεγονότα ή στη νομοθεσία, οι πολιτείες επέλεξαν να διεκδικήσουν μια «εξωφρενική αποζημίωση».
Κατά την εναρκτήρια τοποθέτησή του, ο δικηγόρος της Meta Πολ Σμιτ δήλωσε ότι «δεν υπάρχει διαφωνία» πως ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να αντιμετωπίζουν προβλήματα εξαιτίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι η Meta έχει αναπτύξει «εργαλεία προκειμένου να αντιμετωπίσει το πρόβλημα». Πρόσθεσε ότι η εταιρεία δεν επιτρέπει σε παιδιά κάτω των 13 ετών να δημιουργούν λογαριασμούς στα κοινωνικά της δίκτυα και ότι έχει ήδη απενεργοποιήσει περισσότερους από 1 εκατ. λογαριασμούς χρηστών αυτής της ηλικίας. Ωστόσο, όπως αναφέρει η Le Monde, 4,6 εκατ. παιδιά κάτω των 13 ετών δημιούργησαν λογαριασμό μεταξύ 2012 και 2024 στις πολιτείες που πρωτοστατούν στην αγωγή – Καλιφόρνια, Κολοράντο, Νιου Τζέρσεϊ και Κεντάκι.
Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει από έξι έως οκτώ εβδομάδες και τη διαδικασία θα αναλάβουν οι δικηγόροι των πολιτειών της Καλιφόρνιας, του Κολοράντο, του Κεντάκι και του Νιου Τζέρσεϊ. Ο ρόλος των ενόρκων είναι συμβουλευτικός. Θα διατυπώσουν συστάσεις προς την προεδρεύουσα δικαστή, Γιβόν Γκονζάλες Ρότζερς, η οποία θα λάβει την τελική απόφαση για την ετυμηγορία και το ύψος των αποζημιώσεων.
Η κατάθεση-κλειδί του πρώην εργαζομένου
Ο σημαντικότερος μάρτυρας της πρώτης εβδομάδας της δίκης ήταν ο Αρτούρο Μπεχάρ, μηχανικός ασφάλειας στη Meta, ο οποίος εργάστηκε στην εταιρεία σε δύο διαφορετικές περιόδους, μεταξύ 2009 και 2021.
Μετά την αποχώρησή του από την εταιρεία, ο Μπεχάρ έχει επικρίνει επανειλημμένα τις πρακτικές της, ενώ έχει καταθέσει ενώπιον επιτροπής της Γερουσίας των ΗΠΑ και έχει συμμετάσχει ως εμπειρογνώμονας σε άλλες υποθέσεις σχετικά με τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στα παιδιά.
Στο Όκλαντ, ο Μπεχάρ δήλωσε ότι το κίνητρό του να αναζητήσει λύσεις για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα παιδιά προήλθε από την προσωπική εμπειρία της έφηβης κόρης του στο Instagram.
Όπως περιέγραψε, η κόρη του είχε γίνει στόχος σεξουαλικής παρενόχλησης και δεχόταν συχνά μισογυνιστικά σχόλια. Αργότερα, του είπε ότι η καταγγελία αυτών των περιστατικών μέσω των καθιερωμένων διαδικασιών του Instagram είτε δεν ήταν αποτελεσματική είτε δεν ήταν καν δυνατή.
«Η Meta ακολουθεί μια στρατηγική του τύπου “μη ρωτάς, μη λες”» όσον αφορά την ασφάλεια των παιδιών, κατέθεσε ο Μπεχάρ.
Ο ίδιος ανέφερε ότι στα καθήκοντά του περιλαμβανόταν συχνά η ενημέρωση του Μαρκ Ζάκερμπεργκ και ότι είχε μιλήσει με τον διευθύνοντα σύμβουλο περισσότερες από 100 φορές στο πλαίσιο της εργασίας του. Κατά την κατάθεσή του, οι δικηγόροι της κυβέρνησης παρουσίασαν στους ενόρκους ένα email που είχε στείλει στον Ζάκερμπεργκ το 2021. Σε αυτό περιέγραφε μια έρευνα που είχε πραγματοποιήσει σχετικά με τις εμπειρίες εφήβων στο Instagram. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 51% των χρηστών απάντησε «ναι» όταν ρωτήθηκε αν είχε βιώσει κάποια κακή ή επιβλαβή εμπειρία τις προηγούμενες επτά ημέρες. Ωστόσο, περιεχόμενο αφαιρέθηκε μόλις στο 0,02% των περιπτώσεων.
Ο Μπεχάρ ανέφερε ότι έστειλε τα στοιχεία στον Ζάκερμπεργκ, καθώς, όπως είπε, «από την εμπειρία μου, όταν ο Μαρκ θέτει κάτι ως προτεραιότητα, μετακινούνται βουνά».
«Σας απάντησε ποτέ;» τον ρώτησε ο δικηγόρος.
«Όχι», απάντησε ο Μπεχάρ. «Δεν έλαβα ποτέ απάντηση».
Η Meta επιχείρησε να μπλοκάρει την κατάθεσή του, καταθέτοντας σειρά αιτημάτων για τον αποκλεισμό των στοιχείων που προσκόμισε και την εξαίρεσή του από τη διαδικασία. Τα αιτήματα της εταιρείας απορρίφθηκαν. Σε δήλωσή της προς τους δημοσιογράφους την Τετάρτη, η Meta συνέχισε να αμφισβητεί τον Μπεχάρ, υποστηρίζοντας ότι η κατάθεσή του δεν ήταν αξιόπιστη, καθώς υπερεκτίμησε τον ρόλο του στην εταιρεία και απέδωσε στον εαυτό του έργο που δεν είχε πραγματοποιήσει.
Χιλιάδες παρόμοιες αγωγές
Η Meta βρίσκεται αντιμέτωπη με χιλιάδες παρόμοιες αγωγές στις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν κατατεθεί από οικογένειες, σχολικές περιφέρειες και άλλους γενικούς εισαγγελείς. Η εταιρεία έχασε τις δύο πρώτες υποθέσεις που έφτασαν σε δίκη τον Μάρτιο.
Στην πρώτη, το δικαστήριο την υποχρέωσε να καταβάλει σχεδόν 1 δισ. δολάρια στην πολιτεία του Νέου Μεξικού, επειδή επέτρεψε τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών στις πλατφόρμες της.
Στη δεύτερη, κρίθηκε υπεύθυνη για τον σκόπιμο σχεδιασμό εθιστικών προϊόντων που «παγίδευσαν» μια νεαρή γυναίκα και υποχρεώθηκε να της καταβάλει περισσότερα από 4 εκατ. δολάρια.
Η δίκη της Meta θέτει στο στόχαστρο την ισχύ των τεχνολογικών κολοσσών
Η δίκη αποτελεί ένα κρίσιμο καμπανάκι αφύπνισης για την κοινωνία, θυμίζοντας τη μεταστροφή της κοινής γνώμης απέναντι στις μεγάλες καπνοβιομηχανίες πριν από 30 χρόνια. Η Meta και τα κοινωνικά της δίκτυα, Instagram και Facebook, κατηγορούνται ότι ενισχύουν τον εθισμό στους εφήβους, αποκρύπτουν τις επιβλαβείς επιπτώσεις των πλατφορμών τους – οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν νεαρούς χρήστες στην κατάθλιψη – και συλλέγουν παράνομα προσωπικά δεδομένα παιδιών.
Πρόκειται για μια δίκη που αφορά το «μαύρο κουτί» των πλατφορμών και όχι το ίδιο το περιεχόμενο που φιλοξενούν. Όποια κι αν είναι η έκβασή της, η υπόθεση αποτελεί μια κρίσιμη στιγμή κοινωνικού επαναπροσδιορισμού, ανάλογη με την αλλαγή στάσης απέναντι στη βιομηχανία καπνού πριν από τρεις δεκαετίες. Η υπόθεση κατά του Instagram παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με τη συλλογική αγωγή που κατατέθηκε στις ΗΠΑ το 1994 κατά της καπνοβιομηχανίας, με τους ενάγοντες να υποστηρίζουν ότι οι εταιρείες εθίζουν εκατομμύρια ανθρώπους και αποκρύπτουν τους κινδύνους των προϊόντων τους.
Αναμένεται να ακολουθήσουν αντίστοιχες αγωγές κατά του YouTube, του Snapchat και του TikTok, ενώ η έκβαση της υπόθεσης της Meta θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικό νομικό προηγούμενο για τη ρύθμιση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την προστασία των ανηλίκων.
Με πληροφορίες από Guardian, Le Monde
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος