Ο σκοπός δεν είναι κάτι που ανακαλύπτουμε ξαφνικά. Με αυτές τις επτά πρακτικές κινήσεις μπορείς να τον χτίσεις σταδιακά και να δώσεις περισσότερο νόημα στη ζωή σου.
«Τι θέλω πραγματικά να κάνω με τη ζωή μου;». Είναι μία από τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις που μπορεί να κάνει κανείς στον εαυτό του και, ταυτόχρονα, μία από τις δυσκολότερες να απαντηθούν. Συχνά έχουμε την εντύπωση ότι κάποιοι άνθρωποι γνωρίζουν από νωρίς ποιο είναι το μονοπάτι τους: ξέρουν τι θέλουν, ποιες είναι οι αξίες τους και προς τα πού κατευθύνονται. Για πολλούς άλλους, όμως, η αναζήτηση του σκοπού μοιάζει με μια διαδικασία γεμάτη αμφιβολίες, αλλαγές και νέες αρχές.
Το σημαντικό είναι πως ο σκοπός της ζωής δεν αποτελεί απαραίτητα έναν μεγάλο, συγκεκριμένο προορισμό που εμφανίζεται ξαφνικά μπροστά μας. Μπορεί να διαμορφώνεται σταδιακά, μέσα από τις εμπειρίες μας, τους ανθρώπους που συναντάμε, τα πράγματα που μας συγκινούν και όσα μας κάνουν να θέλουμε να συμβάλουμε σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό μας.
Παράλληλα, η ύπαρξη ενός αισθήματος σκοπού συνδέεται με αυξημένη ικανοποίηση από τη ζωή, αίσθηση ελέγχου και συναισθηματική ευεξία. Έρευνες έχουν επίσης συσχετίσει το αίσθημα ότι η ζωή έχει νόημα με θετικότερα αποτελέσματα για την υγεία, καλύτερη ποιότητα ύπνου και μεγαλύτερη συνολική ευημερία.
Αν, λοιπόν, βρίσκεσαι σε μια περίοδο κατά την οποία αισθάνεσαι ότι δεν ξέρεις ποια κατεύθυνση να πάρεις, δεν σημαίνει ότι έχεις μείνει πίσω. Ίσως απλώς βρίσκεσαι στη διαδικασία της αναζήτησης. Αυτές οι επτά πρακτικές κινήσεις από την ψυχοθεραπεύτρια Έιμι Μορίν μπορούν να σε βοηθήσουν να πλησιάσεις περισσότερο σε όσα πραγματικά έχουν σημασία για εσένα.
1. Πρόσφερε χρόνο, γνώσεις ή βοήθεια στους άλλους
Ένας από τους πιο ουσιαστικούς τρόπους να ανακαλύψει κανείς τι του δίνει νόημα είναι να στραφεί προς τους άλλους. Η προσφορά δεν χρειάζεται να παίρνει πάντα τη μορφή μιας μεγάλης φιλανθρωπικής πράξης. Μπορεί να είναι ο εθελοντισμός, η στήριξη μιας κοινωνικής οργάνωσης ή ακόμη και η συστηματική βοήθεια σε έναν άνθρωπο του κοντινού μας περιβάλλοντος.
Το να προσφέρεις τον χρόνο, τις δεξιότητες ή τις γνώσεις σου μπορεί να σου αποκαλύψει τι σε αγγίζει πραγματικά. Ίσως διαπιστώσεις ότι νιώθεις μεγαλύτερη ικανοποίηση όταν βοηθάς παιδιά, ηλικιωμένους ή ζώα. Ίσως ανακαλύψεις ότι έχεις ανάγκη να συμβάλεις σε έναν κοινωνικό ή περιβαλλοντικό σκοπό.
Πολλές φορές, ο σκοπός αρχίζει να γίνεται πιο ξεκάθαρος όταν σταματάμε να αναρωτιόμαστε μόνο «τι θα με κάνει ευτυχισμένο;» και αρχίζουμε να σκεφτόμαστε «πού μπορώ να φανώ χρήσιμος;».
2. Άκουσε προσεκτικά τι σου λένε οι άλλοι για εσένα
Δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρίσουμε τα δικά μας δυνατά σημεία. Κάποιες δεξιότητες ή χαρακτηριστικά μπορεί να είναι τόσο φυσικά για εμάς, ώστε να μην αντιλαμβανόμαστε καν ότι αποτελούν κάτι ξεχωριστό.
Γι’ αυτό έχει αξία να παρατηρήσεις τι σου λένε συχνά οι άνθρωποι γύρω σου. Για ποιο πράγμα σου ζητούν βοήθεια; Ποια κομπλιμέντα ακούς επανειλημμένα; Τι πιστεύουν οι φίλοι ή οι συνεργάτες σου ότι κάνεις καλά;
Μπορεί κάποιος να σου έχει πει πολλές φορές ότι ξέρεις να ακούς τους ανθρώπους, ότι έχεις δημιουργικές ιδέες, ότι εξηγείς δύσκολα πράγματα με απλό τρόπο ή ότι έχεις ιδιαίτερη ικανότητα να οργανώνεις ομάδες. Αυτές οι παρατηρήσεις μπορεί να λειτουργήσουν σαν μικρές ενδείξεις για το τι σου ταιριάζει και πού θα μπορούσες να διοχετεύσεις την ενέργειά σου.
3. Διάλεξε προσεκτικά τους ανθρώπους που σε περιβάλλουν
Οι άνθρωποι με τους οποίους επιλέγουμε να περνάμε τον χρόνο μας επηρεάζουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο και τον εαυτό μας.
Αν περιβάλλεσαι από ανθρώπους που έχουν ενδιαφέροντα, στόχους και διάθεση να δημιουργήσουν ή να προσφέρουν, είναι πιθανό να εμπνευστείς και εσύ να δοκιμάσεις νέα πράγματα. Αντίθετα, ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται μόνιμα από απαισιοδοξία και αδιαφορία μπορεί να κάνει πιο δύσκολο το να εντοπίσεις τι σε κινητοποιεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να απομακρύνεις κάθε άνθρωπο που περνά μια δύσκολη περίοδο. Σημαίνει, όμως, ότι αξίζει να αναζητάς σχέσεις που σε ενθαρρύνουν να εξελίσσεσαι, να σκέφτεσαι διαφορετικά και να πιστεύεις στις δυνατότητές σου.
4. Ξεκίνα συζητήσεις με ανθρώπους έξω από τον συνηθισμένο σου κύκλο
Μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες ανακαλύψεις στη ζωή ξεκινούν από μια απλή συζήτηση. Ένας άνθρωπος που γνωρίζεις τυχαία μπορεί να σου μιλήσει για ένα επάγγελμα, μια δραστηριότητα ή μια οργάνωση που δεν γνώριζες καν ότι υπάρχει.
Αντί να καταφεύγεις αυτόματα στο κινητό όταν βρίσκεσαι μόνος, δοκίμασε να ανοίξεις μια συζήτηση. Ρώτησε κάποιον τι του αρέσει να κάνει, με τι ασχολείται ή ποιο είναι ένα θέμα που τον ενθουσιάζει.
Οι νέες επαφές δεν χρειάζεται να οδηγήσουν σε φιλίες για να έχουν αξία. Αρκεί να ανοίξουν ένα μικρό παράθυρο προς έναν κόσμο που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν γνώριζες.
5. Παρατήρησε τι σε ενδιαφέρει πραγματικά
Υπάρχουν θέματα για τα οποία μπορείς να μιλάς με τις ώρες; Άρθρα που διαβάζεις πάντα όταν εμφανίζονται μπροστά σου; Δραστηριότητες στις οποίες χάνεις την αίσθηση του χρόνου;
Οι απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικές ενδείξεις.
Δες τι επιλέγεις να παρακολουθήσεις, να διαβάσεις ή να συζητήσεις όταν δεν υπάρχει καμία υποχρέωση. Ίσως σε ενδιαφέρει η ιστορία, η τέχνη, η τεχνολογία, η ψυχολογία, η προστασία του περιβάλλοντος ή η κοινωνική δικαιοσύνη.
Δεν σημαίνει ότι κάθε ενδιαφέρον πρέπει να μετατραπεί σε επάγγελμα. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει ένα κομμάτι της ζωής σου που σου προσφέρει ικανοποίηση και τελικά να σε οδηγήσει σε μια βαθύτερη αίσθηση σκοπού.
6. Σκέψου τι σε ενοχλεί τόσο ώστε να θέλεις να αλλάξει
Πολλές φορές ο σκοπός μας δεν κρύβεται μόνο σε αυτό που αγαπάμε, αλλά και σε αυτό που δεν μπορούμε να ανεχτούμε.
Ποια αδικία σε θυμώνει πραγματικά; Τι σε στενοχωρεί όταν το βλέπεις γύρω σου; Ποιο πρόβλημα θα ήθελες να μπορούσες να βοηθήσεις να λυθεί;
Μπορεί να είναι η κακοποίηση των ζώων, η μοναξιά των ηλικιωμένων, η έλλειψη πρόσβασης των παιδιών στην εκπαίδευση ή οποιοδήποτε άλλο ζήτημα σε αγγίζει προσωπικά.
Δεν χρειάζεται να αφιερώσεις ολόκληρη τη ζωή σου σε έναν σκοπό για να κάνεις τη διαφορά. Ακόμη και μικρές, σταθερές πράξεις μπορούν να δώσουν μεγαλύτερο νόημα στην καθημερινότητα.
7. Ανακάλυψε τι αγαπάς να κάνεις και σκέψου πώς μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερο νόημα
Ορισμένες φορές η απάντηση βρίσκεται σε κάτι πολύ απλό: σε αυτό που απολαμβάνεις ήδη.
Ίσως αγαπάς τη μουσική, τη φωτογραφία, τη μαγειρική ή την ανάλυση δεδομένων. Ίσως έχεις ταλέντο στην επικοινωνία ή στη διδασκαλία. Το επόμενο βήμα είναι να αναρωτηθείς πώς αυτές οι ικανότητες μπορούν να συνδεθούν με κάτι που θεωρείς σημαντικό.
Για παράδειγμα, κάποιος που αγαπά τη μουσική μπορεί να βρει νόημα φέρνοντας την τέχνη πιο κοντά σε παιδιά που δεν έχουν πρόσβαση σε πολιτιστικές δραστηριότητες. Κάποιος με οργανωτικές δεξιότητες μπορεί να στηρίξει μια κοινωνική πρωτοβουλία.
Ο σκοπός δεν χρειάζεται να είναι μόνο ένα επάγγελμα. Μπορεί να βρίσκεται σε ένα χόμπι, σε μια σχέση, σε έναν τρόπο ζωής ή σε μια σταθερή συνεισφορά προς τους άλλους.
Και αν δεν έχεις βρει ακόμη τον σκοπό σου;
Ίσως αυτή να είναι η πιο σημαντική υπενθύμιση: δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για να ανακαλύψεις τι δίνει νόημα στη ζωή σου.
Για κάποιους ανθρώπους, η αίσθηση του σκοπού αλλάζει με τα χρόνια. Αυτό που ήταν σημαντικό στα 20 μπορεί να μην έχει την ίδια σημασία στα 40 ή στα 60. Μπορεί επίσης να υπάρχουν περισσότεροι από ένας σκοποί, σε διαφορετικές περιόδους της ζωής.
Τελικά, ο σκοπός δεν είναι απαραίτητα κάτι που βρίσκεται κάπου έξω και περιμένει να το ανακαλύψεις. Συχνά είναι κάτι που δημιουργείται μέσα από τις επιλογές, τις σχέσεις, τις εμπειρίες και τις πράξεις σου.
Ίσως, λοιπόν, η σωστή ερώτηση να μην είναι μόνο «ποιος είναι ο σκοπός της ζωής μου;», αλλά «τι μπορώ να κάνω σήμερα ώστε η ζωή μου να μου φαίνεται λίγο πιο ουσιαστική;».
Η απάντηση μπορεί να είναι πολύ πιο κοντά σου απ’ όσο νομίζεις.