Το ντοκιμαντέρ είναι αποτέλεσμα τριετούς έρευνας. Στην σκηνοθεσία του NAZA συναντάμε τους Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Σορ, από το “No Other Land”
Η ισραηλινή ταινία ΝAZA, που καταγράφει τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης για τη στοχοποίηση Παλαιστινίων στη Γάζα, δέχθηκε 25 λεπτά standing ovation στην πρεμιέρα της, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.
Με διάρκεια τα 80 λεπτά και στο τιμόνι της σκηνοθεσίας τους Γιουβάλ Αβραάμ και Ρέιτσελ Σορ, οι οποίοι κέρδισαν Όσκαρ το 2025 για το No Other Land, το NAZA κυριολεκτικά αποθεώθηκε.
Το ντοκιμαντέρ βασίζεται σε τριετή έρευνα, η οποία βασίστηκε σε μαρτυρίες Ισραηλινών στρατιωτικών και στελεχών των υπηρεσιών πληροφοριών, που μίλησαν με την προϋπόθεση να παραμείνει κρυφή η ταυτότητά τους. Οι φωνές και τα πρόσωπά τους τροποποιήθηκαν ψηφιακά, ενώ οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν τη νύχτα, σε ταράτσες του Τελ Αβίβ.
«Αφήνουμε τους στρατιώτες και τους αξιωματικούς να μιλήσουν για όσα έκαναν», δήλωσε ο Άμπραχαμ στο πρακτορείο ειδήσεων AFP. «Ο στόχος ήταν πολύ απλός: θέλαμε να ακούσουμε, με όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες, πώς έμοιαζαν τα συστήματα θανάτωσης στη Γάζα και πώς λειτουργούσαν».
Όσον αφορά τον τίτλο της ταινίας, πρόκειται για έναν εβραϊκό ευφημισμό που χρησιμοποιείται από τις υπηρεσίες πληροφοριών για να δηλώσει τον αριθμό των αμάχων που αναμένεται να σκοτωθούν σε μια συγκεκριμένη αεροπορική επιδρομή, όπως γράφει το Al Jazeera.
Οι συνεντευξιαζόμενοι περιγράφουν ένα σύστημα με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, γνωστό ως «Lavender», το οποίο αξιοποιούσε το παρακολουθούμενο δίκτυο τηλεπικοινωνιών της Γάζας -τηλεφωνικές κλήσεις, μετακινήσεις και αλληλεπιδράσεις – για να εντοπίζει στόχους προς δολοφονία.
«Γινόταν σε μαζική κλίμακα, σαν εργοστάσιο», λέει ένας από τους συνεντευξιαζόμενους στο NAZA. Ένας άλλος, ο οποίος συμμετείχε στον εντοπισμό στόχων, λέει ότι η διαδικασία ήταν «σαν βιντεοπαιχνίδι, επειδή όλα γίνονται από απόσταση» και ότι είναι «απίστευτα διασκεδαστική».
Ορισμένοι από τους συνεντευξιαζόμενους μίλησαν για την καταστροφή κατοικιών των αμάχων, την αδιαφορία για το ανθρωπιστικό δίκαιο και μια «γενικευμένη ατμόσφαιρα» «μίσους» απέναντι στους Παλαιστινίους.
«Δεν μπορεί να υπάρξει άρνηση για όσα γνώριζε το προσωπικό των υπηρεσιών πληροφοριών», αποκαλύπτουν οι στρατιωτικές πηγές στην ταινία, προσθέτοντας ότι «είδαν με τα ίδια τους τα μάτια και άκουσαν με τα ίδια τους τα αυτιά ότι τα σπίτια που “ενοχοποιούσαν” ήταν γεμάτα οικογένειες».
Ο Αβραάμ δήλωσε ότι ελπίζει η ταινία να ωθήσει τις δυτικές κυβερνήσεις να σταματήσουν να στηρίζουν το Ισραήλ και να ασκήσουν πίεση μέσω κυρώσεων. «Όσοι από εμάς βρίσκονται μέσα στο Ισραήλ και την Παλαιστίνη και προσπαθούν να αγωνιστούν για την αλλαγή το χρειαζόμαστε. Αποδυναμώνετε τους ανθρώπους στο εσωτερικό που υποστηρίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και μια πολιτική λύση, αρνούμενοι να δράσετε».
Το Screen International, βρετανικό επαγγελματικό έντυπο που καλύπτει την παγκόσμια κινηματογραφική βιομηχανία, χαρακτήρισε την ταινία «επείγουσα και συγκλονιστική», ενώ το The Hollywood Reporter ανέφερε ότι προκάλεσε «οργή… αλλά και αγανάκτηση. Και, αναμφίβολα, αποστροφή, σε βαθύ επίπεδο, για το σημερινό ισραηλινό καθεστώς».
Το NAZA είναι το μοναδικό ντοκιμαντέρ που συμμετέχει στο διαγωνιστικό τμήμα του φετινού φεστιβάλ, το οποίο ολοκληρώνεται το Σάββατο, και ακολουθεί το περσινό The Voice of Hind Rajab, το οποίο απέσπασε 23 λεπτά χειροκροτημάτων και στη συνέχεια κέρδισε το δεύτερο βραβείο της Βενετίας.