Μια σειρά από πράξεις σαμποτάζ που σχεδιάστηκαν ή πραγματοποιήθηκαν με επιτυχία σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ Μαΐου και Σεπτεμβρίου 2024, συγκλόνισαν την Ευρώπη. Πυρκαγιές ξέσπασαν σε εγκαταστάσεις δημόσιων συγκοινωνιών, επιχειρήσεις οικοδομικών υλικών και εταιρείες τηλεοπτικού εξοπλισμού σε Τσεχία, Πολωνία και Λιθουανία. Άλλες επιθέσεις στη Ρουμανία αποτράπηκαν από την αστυνομία ενώ βρίσκονταν ακόμη σε φάση σχεδιασμού, σύμφωνα με τις αρχές. Οι αρχές επιβολής του νόμου πιστεύουν ότι οι ενέργειες οργανώθηκαν από ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών, με στόχο να δημιουργήσουν κλίμα φόβου και να παρεμποδίσουν την υποστήριξη προς την Ουκρανία. Οι δράστες, στην πλειονότητά τους πολίτες της Κολομβίας, της Κούβας και της Ισπανίας, φέρεται να στρατολογήθηκαν και να δρούσαν κατόπιν οδηγιών ατόμου που βρίσκεται στη Ρωσία και χρησιμοποιεί τα ψευδώνυμα «Dios» και «Adrian».
Δικαστικά έγγραφα και πηγές από τη Λιθουανία, τη Ρουμανία και την Πολωνία παραπέμπουν στην ταυτότητα του ατόμου που κρύβεται πίσω από τα ψευδώνυμα και φέρεται να συνδέεται με όλα τα περιστατικά που συνέβησαν στις τρεις χώρες: τον Οέμις Ρομαγκόζα Ντουρούθι, Κουβανο-Ρώσο υπήκοο και δάσκαλο σάλσα, ο οποίος ζει στη βορειοδυτική Ρωσία.
Σύμφωνα με τις αρχές, ο ίδιος ήταν ο συντονιστής, αλλά όχι ο εγκέφαλος των επιθέσεων.
«Διαπιστώθηκε ότι η υπόθεση είχε σχέση με το Γενικό Επιτελείο της Ρωσίας και, φυσικά, με τη GRU», δηλώνει ο Αρτούρας Ουρμπέλις, αναπληρωτής γενικός εισαγγελέας της Λιθουανίας. Η GRU είναι η υπηρεσία πληροφοριών του ρωσικού στρατού.
Μια έρευνα που διεξήχθη από τα μέλη της EBU DW (Γερμανία), LRT (Λιθουανία), RTVE (Ισπανία) και CT (Τσεχία) υπό την αιγίδα του Δικτύου Ερευνητικής Δημοσιογραφίας της EBU, αποκαλύπτει πώς οι πράκτορες αυτοί στρατολογήθηκαν, στάλθηκαν στην Ευρώπη και έλαβαν εντολές για την εκτέλεση συγκεκριμένων στόχων εντός ευρωπαϊκού εδάφους, κατόπιν οδηγιών της GRU. Μέσω δικαστικών εγγράφων, αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και συνεντεύξεων με ειδικούς και άτομα που βρίσκονται κοντά σε αυτούς τους «πράκτορες μίας χρήσης», οι δημοσιογράφοι ανασύνθεσαν τον τρόπο οργάνωσης αυτών των πρακτόρων και τον τρόπο με τον οποίο ο υπεύθυνος συντονισμού συντόνιζε τις ενέργειές τους.
«Πιστεύω ότι (οι επιθέσεις) αποσκοπούν στη διάδοση του χάους και της παράνοιας», δηλώνει η Ντανιέλα Ριχτέροβα, μια ερευνήτρια με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία ειδικεύεται στη μελέτη των μεθόδων που χρησιμοποιεί η Ρωσία για τη διεξαγωγή του πολέμου με την Ουκρανία. Η Ριχτέροβα επισημαίνει ότι στόχος των επιθέσεων δεν είναι μόνο η πρόκληση υλικών ζημιών, αλλά και η καλλιέργεια φόβου και ανασφάλειας στην κοινωνία, ώστε οι πολίτες «να αρχίσουν να αναρωτιούνται εάν οι κυβερνήσεις τους και οι αρμόδιες αρχές διαθέτουν τα μέσα για να εγγυηθούν την ασφάλειά τους».
Στη Λιθουανία, επτά άτομα δικάζονται για σαμποτάζ που πραγματοποίησαν υπό τις οδηγίες ξένων υπηρεσιών πληροφοριών. Ένα ακόμη άτομο συνελήφθη στον Παναμά, βάσει διεθνούς εντάλματος σύλληψης. Δύο ακόμη άτομα από τη Λατινική Αμερική έχουν συλληφθεί και δικαστεί στη Ρουμανία και στην Τσεχία.
Ωστόσο, ο συντονιστής τους, ο Κουβανός δάσκαλος χορού, φέρεται να κυκλοφορεί ακόμη ελεύθερος στη Ρωσία, ενώ εμφανιζόταν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ακόμη και την άνοιξη του 2026.
Μια προηγούμενη έρευνα που διεξήγαγαν μέλη του EIJN, αποκάλυψε ότι η Ρωσία χρησιμοποίησε «πράκτορες μίας χρήσης» που στρατολογήθηκαν μέσω των κοινωνικών δικτύων για να στοχεύσουν ευρωπαϊκές χώρες με κυβερνοεπιθέσεις, εμπρησμούς, βανδαλισμούς, σαμποτάζ και εκστρατείες επηρεασμού κατά τη διάρκεια των εκλογών. Αυτού του είδους οι σαμποτέρ, συνήθως άπειροι ερασιτέχνες, διεξάγουν τον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας στην Ευρώπη, σύμφωνα με ειδικούς. Οι αρχές πιστεύουν επίσης ότι πρόκειται για το είδος των χαμηλού επιπέδου πρακτόρων που χρησιμοποίησε η Ρωσία στις επιθέσεις του Αυγούστου 2026 στο αεροδρόμιο της Λειψίας, στη Γερμανία, και σε ένα εργοστάσιο κατασκευής drone στο Σκαρζίσκο-Καμιένα, στη νοτιοανατολική Πολωνία.
Ο Λουίς Αλφόνσο Μουρίγιο Ντιόσα μεγάλωσε στα βουνά της δυτικής Κολομβίας. Η οικογένειά του ασχολείται με την καλλιέργεια καφέ εδώ και τρεις γενιές, όμως τα τελευταία χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπη με σοβαρά χρέη, σύμφωνα με πηγές από το οικογενειακό του περιβάλλον. Ο 34χρονος Μουρίγιο είχε υπηρετήσει στον στρατό και στη συνέχεια εργάστηκε στην οικογενειακή επιχείρηση αλλά και στον τομέα της ασφάλειας. Το 2024, δημοσίευσε σε ομάδα στο Facebook για Λατινοαμερικανούς που αναζητούσαν τρόπους να καταταγούν στον ουκρανικό στρατό, με την ελπίδα να εξασφαλίσει χρήματα από μια σύντομη θητεία στο μέτωπο.
«Είμαστε μια ομάδα αποστράτων κομάντος του ένδοξου κολομβιανού στρατού. Θα θέλαμε να μάθουμε πόσα χρήματα μπορεί να βγάλει κανείς εκεί και αν παρέχεται βοήθεια για τα έξοδα ταξιδιού και όλα όσα σχετίζονται με την κατάταξη», έγραψε.
Οι Κολομβιανοί έχουν ενταχθεί μαζικά στα ξένα τάγματα της Ουκρανίας από την αρχή της πλήρους εισβολής.
«Υπάρχει πράγματι αυτή η μεγάλη ομάδα πιθανών νεοσυλλέκτων που είναι έμπειροι, καλά εκπαιδευμένοι και διαθέτουν διάφορες δεξιότητες που θα ήταν ευπρόσδεκτες σε άλλες ένοπλες συγκρούσεις», εξηγεί η Σόρτσα ΜακΛέοντ, ειδική σε θέματα μισθοφόρων στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης. «Αν κάποιος έρθει και σου προσφέρει μεγάλα χρηματικά ποσά για να πας να πολεμήσεις, αξιοποιώντας τις δεξιότητες που έχεις εξασκήσει για 10-20 χρόνια, προκειμένου να ταΐσεις την οικογένειά σου, αυτή είναι μια πολύ ελκυστική πρόταση», προσθέτει.
Ωστόσο, σημειώνει, αυτοί οι βετεράνοι ενδέχεται να πέσουν θύματα εκμετάλλευσης από στρατολόγους με διαφορετικές προθέσεις. Ο Μουρίγιο, ο πρώην καλλιεργητής καφέ, έλαβε μια τέτοια προσφορά. Δεν προήλθε από τον ουκρανικό στρατό, αλλά από κάποιον που χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο «Dios».
Ο «Dios», ή Οέμις Ρομαγκόζα Ντουρούθι, κατάγεται από το Καμαγουέι της Κούβας, αλλά ζει στο Πιτραζαβότσκ, την πρωτεύουσα της Καρελίας, μιας ρωσικής περιφέρειας που συνορεύει με τη Φινλανδία. Είναι επαγγελματίας χορευτής και δάσκαλος σάλσα και μπατσάτα και έχει ανοίξει ένα μικρό στούντιο χορού μαζί με τη Ρωσίδα σύζυγό του. Σύμφωνα με στοιχεία που διέρρευσαν, δείχνουν ότι το 2023 αντιμετώπισε οικονομικά προβλήματα, καθώς εμφανίστηκε στις βάσεις δεδομένων αρκετών πιστωτικών ιδρυμάτων. Σε μία από αυτές αναφέρεται ως υπάλληλος μιας αλυσίδας σούπερ μάρκετ.
Δεν είναι σαφές πώς κατέληξε να συνεργάζεται με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες. Τον Μάρτιο του 2024, έγινε μέλος αρκετών ομάδων στο Facebook για Λατινοαμερικανούς που αναζητούσαν εργασία στην Ευρώπη ή ήθελαν να πολεμήσουν στην Ουκρανία. Λογαριασμός στο Telegram που φέρεται να συνδέεται με τον Ντουρούθι δημοσίευσε αγγελίες για θέσεις εργασίας.
«Ο “Dios” μου πρόσφερε δουλειά και μου είπε να μην πάω στην Ουκρανία. Τον ρώτησα τι εννοούσε, και μου είπε ότι ανήκε σε μια ειδική ομάδα», δήλωσε ο Μουρίγιο, σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα. Αφού αποδέχθηκε την πρόταση, ο Μουρίγιο ξεκίνησε για την Ευρώπη και, έπειτα από ταξίδι 28 ωρών, έφτασε στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας. Ο «Dios» είχε φροντίσει για τα αεροπορικά εισιτήρια, τις κρατήσεις ξενοδοχείων και τις μετακινήσεις του με ταξί. Μόλις ο Μουρίγιο τακτοποιήθηκε στο ξενοδοχείο, ο «Dios» του αποκάλυψε την αποστολή του: να φωτογραφίσει μια ρουμανική εταιρεία ανακύκλωσης και μια εγκατάσταση πετρελαίου.
Η Ρουμανία έχει υποστηρίξει την Ουκρανία, παρέχοντας στρατιωτικό εξοπλισμό και λειτουργώντας ως κόμβος διαμετακόμισης, γεγονός που την καθιστά στόχο της Ρωσίας. Δεν είναι σαφές εάν ο Μουρίγιο γνώριζε για λογαριασμό ποιου ενεργούσε, ωστόσο, σύμφωνα με τις πληροφορίες, είχε συζητήσει με τον «Dios» την προμήθεια εξοπλισμού για εμπρηστική επίθεση. Συνελήφθη από τη ρουμανική αστυνομία πριν προλάβει να πραγματοποιήσει τη φωτογράφιση.
«Αυτό που διαπιστώνουμε είναι ότι η Ρωσία δεν κάνει καμία διάκριση ως προς το ποιον θα χρησιμοποιήσει ή ποιον θα παρασύρει σε αυτές τις εκστρατείες — είτε πρόκειται για άτομα που παρασύρονται εν γνώσει τους ότι εργάζονται για τη Ρωσία, είτε για εκείνα που το κάνουν εντελώς εν αγνοία τους. Δεν υπάρχει κανένα κόστος αν αποκαλυφθούν», δηλώνει ο Κιρ Τζάιλς, ειδικός σε θέματα ρωσικών ενόπλων δυνάμεων και συνεργάτης του Προγράμματος για τη Ρωσία και την Ευρασία στο Chatham House. «Και, φυσικά, αυτό ενισχύει την αντίληψη ότι η Ρωσία είναι παντοδύναμη και ικανή να προκαλέσει ζημιά οπουδήποτε», προσθέτει.
Ο Μουρίγιο δεν ήταν ο μόνος πολίτης της Λατινικής Αμερικής που στρατολόγησε ο «Dios». Ένας άλλος πράκτοράς του έβαλε φωτιά σε αποθήκη μιας επιχείρησης οικοδομικών υλικών κοντά στη Βαρσοβία τον Μάιο του 2024, και έναν μήνα αργότερα, στην πόλη Ράντομ, περίπου 100 χιλιόμετρα από την πολωνική πρωτεύουσα. Η πολωνική αστυνομία αναγνώρισε τον δράστη ως τον 26χρονο Αντρές ντε λα Χοζ ντε λα Κρουζ από τη βόρεια Κολομβία. Λίγες μέρες αργότερα, συνελήφθη στην Πράγα της Τσεχίας, όπου προσπάθησε να βάλει φωτιά σε ένα σταθμό λεωφορείων.
«Αρχικά, ο άνθρωπος που ανέθεσε την αποστολή του έδωσε οδηγίες να τραβήξει φωτογραφίες διαφόρων αντικειμένων. Δεν είχε συνηδητοποιήσει ακόμη ότι, εκτελώντας αυτές τις αποστολές, θα εργαζόταν αυτόματα για τη ρωσική υπηρεσία πληροφοριών», εξηγεί ο Γιάτσεκ Ντομπρζίνσκι, εκπρόσωπος των πολωνικών ειδικών υπηρεσιών. «Αφού ολοκληρώσει την πρώτη αποστολή, θα αναλάβει και άλλες, είτε έναντι χρηματικής αμοιβής είτε υπό καθεστώς εκβιασμού», προσθέτει.
«Λυπάμαι πολύ», δήλωσε αργότερα ο Κολομβιανός στους δημοσιογράφους.
Μετά τη σύλληψη των ντε λα Οζ και Μουρίγιο, ο «Dios» προσέλαβε έναν άλλο πράκτορα. Αυτός ο νέος πράκτορας ήταν ο Γκονζάλο Ρ. ένας 20χρονος Κολομβιανός που μεγάλωσε στη Ρωσία και ο οποίος ταξίδεψε στη Λιθουανία από τη Ρωσία με λεωφορείο. Ο Γκονζάλο έλαβε εντολή να φωτογραφίσει την TVC Solutions, λιθουανική εταιρεία που είχε αναλάβει ειδική παραγγελία για τον ουκρανικό στρατό: ρυμουλκούμενα οχήματα εξοπλισμένα με συστήματα ανάλυσης ραδιοσημάτων, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό εχθρικών drones.
«Μας εξαπάτησαν. Εκμεταλλεύτηκαν την αφέλεια του γιου μου», δήλωσε αργότερα η μητέρα του στους δημοσιογράφους. Στο πλαίσιο της ίδιας επιχείρησης, ο «Dios» στρατολόγησε επίσης μια 59χρονη με κουβανική και ισπανική υπηκοότητα, με αποστολή να φωτογραφίσει εκ νέου τις εγκαταστάσεις της ίδιας εταιρείας. Αργότερα, έστειλε δύο Ισπανούς υπήκοους για να πυρπολήσουν τις κινητές μονάδες που προορίζονταν για την Ουκρανία.
Οι τρεις πράκτορες δεν εκτέλεσαν ποτέ την αποστολή τους, καθώς εγκατέλειψαν την περιοχή όταν είδαν ανθρώπους κοντά στο κτίριο και ένα περιπολικό να περνάει, σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα. Αφού διέφυγαν από τη Λιθουανία, συνελήφθησαν αργότερα στη Ρίγα. Αργότερα, ένας Λευκορώσος που ζούσε στην Ισπανία και ένας Ρώσος έφτασαν αεροπορικώς από την Ελβετία. Και οι δύο φέρεται να λάμβαναν εντολές από τον «Dios» και κατάφεραν να προκαλέσουν πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις της TVC Solutions, χωρίς ωστόσο να σημειωθούν σημαντικές ζημιές.
Οι Λιθουανοί εισαγγελείς διαπίστωσαν ότι οι δύο άνδρες είχαν διασυνδέσεις με τη GRU και τους απήγγειλαν κατηγορίες για δράση υπέρ ξένης υπηρεσίας πληροφοριών.
«Πρόκειται για Ρώσους αξιωματικούς των μυστικών υπηρεσιών, η ταυτότητα των οποίων παραμένει άγνωστη, αλλά είναι δυνατό να ταυτοποιηθούν. Αυτοί οργάνωσαν τις συγκεκριμένες ενέργειες μέσω ενός σύνθετου, πολυεπίπεδου δικτύου», δήλωσε ο Άρθουρ Ουρμπέλις από τη Γενική Εισαγγελία.
Οι ενέργειες του Ντουρούθι δεν προκάλεσαν σημαντική υλική ζημιά, αλλά, πάνω από δύο χρόνια αργότερα, αρκετές ευρωπαϊκές αρχές εξακολουθούν να ασχολούνται με την υπόθεση.
«Πρόκειται για ανθρώπους μιας εθνικότητας που επιχειρούν σε άλλη χώρα, συχνά διαμένουν σε μια τρίτη και, παράλληλα, λαμβάνουν οδηγίες από άτομα που βρίσκονται σε μια τέταρτη χώρα», δήλωσε Ισπανός ανακριτής. «Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να εμπλέκονται τέσσερις ή πέντε διαφορετικές εθνικότητες και ισάριθμες τοποθεσίες, με αποτέλεσμα καμία μεμονωμένη υπηρεσία πληροφοριών να μην έχει στη διάθεσή της την πλήρη εικόνα».
Και όσοι δέχτηκαν την πρόταση του «Dios» να συμμετάσχουν στα σαμποτάζ της Ρωσίαςθα αντιμετωπίζουν τις συνέπειες για χρόνια.
«Ήρθα εδώ για να ομολογήσω την ενοχή μου, γιατί η ενοχή με καίει μέσα μου που αμαύρωσα το καλό όνομα που μου έδωσε η οικογένειά μου. Επειδή παρασύρθηκα από κάτι για το οποίο η οικογένειά μου με προειδοποιούσε πάντα», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο 26χρονος Αντρές ντε λα Οζ ντε λα Κρουζ, ο οποίος συνελήφθη το 2024.
«Είμαι ένοχος που τους απογοήτευσα. Νιώθω ακόμα μεγαλύτερη ενοχή που δεν θα μπορέσω να δω τα δύο μου παιδιά να μεγαλώνουν», πρόσθεσε.
Έρευνα των Mathias Bölinger (DW), Julett Pineda (DW), Anna Chaika (DW), Pilar Requena (RTVE), Belén López Garrido (EBU), Indrė Makaraitytė (LRT) και Adéla Paclíková (CT), υπό τον συντονισμό του Δικτύου Ερευνητικής Δημοσιογραφίας της EBU (https://www.ebu.ch/groups/investigative-journalism-network).
Ένα άρθρο του Investigative Journalism Network (EBU_IJN) που δημοσιεύθηκε αρχικά στις 14 Σεπτεμβρίου 2026, 09:47 (θερινή ώρα Κεντρικής Ευρώπης).
Απόδοση στα Ελληνικά για το ΕΡΤNews: Εύη Τσιριγωτάκη
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος