Από την περιεκτικότητά του σε καφεΐνη μέχρι τα πιθανά οφέλη του, όλα όσα αξίζει να γνωρίζετε για τον ντεκαφεϊνέ.
Ο καφές είναι ένα από τα πιο δημοφιλή ροφήματα στον κόσμο. Πολλοί απολαμβάνουν τον καφέ, αλλά θέλουν να περιορίσουν την πρόσληψη καφεΐνης, είτε για προσωπικούς λόγους είτε για λόγους υγείας. Για αυτούς, ο καφές χωρίς καφεΐνη αποτελεί μια ενδιαφέρουσα εναλλακτική. Ο ντεκαφεϊνέ μοιάζει με τον κανονικό καφέ, με τη βασική διαφορά ότι έχει αφαιρεθεί από αυτόν το μεγαλύτερο μέρος της καφεΐνης. Ακολουθεί μια αναλυτική ματιά στον ντεκαφεϊνέ, καθώς και στα πιθανά οφέλη και μειονεκτήματά του για την υγεία.
Τι είναι ο ντεκαφεϊνέ και πώς παρασκευάζεται;
Ο ντεκαφεϊνέ είναι ο καφές που παρασκευάζεται από κόκκους από τους οποίους έχει αφαιρεθεί περισσότερο από το 97% της καφεΐνης. Υπάρχουν αρκετές μέθοδοι για την απομάκρυνση της καφεΐνης από τους κόκκους του καφέ. Οι περισσότερες χρησιμοποιούν νερό, οργανικούς διαλύτες ή διοξείδιο του άνθρακα. Στη διαδικασία με διαλύτες, οι κόκκοι πλένονται με τον διαλύτη μέχρι να απομακρυνθεί η καφεΐνη και στη συνέχεια ο διαλύτης αφαιρείται. Η καφεΐνη μπορεί επίσης να απομακρυνθεί με τη χρήση διοξειδίου του άνθρακα ή φίλτρου άνθρακα, σε μια μέθοδο που είναι γνωστή ως «Swiss Water Process».
Η αφαίρεση της καφεΐνης γίνεται πριν από το καβούρδισμα και το άλεσμα των κόκκων. Εκτός από την περιεκτικότητα σε καφεΐνη, η διατροφική αξία του καφέ χωρίς καφεΐνη είναι σε μεγάλο βαθμό παρόμοια με εκείνη του κανονικού καφέ. Ωστόσο, ανάλογα με τη μέθοδο που χρησιμοποιείται, η γεύση και το άρωμα μπορεί να γίνουν ελαφρώς πιο ήπια, ενώ μπορεί να αλλάξει και το χρώμα του καφέ. Αυτό μπορεί να κάνει τον καφέ χωρίς καφεΐνη πιο ευχάριστο για όσους είναι ευαίσθητοι στην πικρή γεύση και το έντονο άρωμα του κανονικού καφέ.
Ο ντεκαφεϊνέ είναι πραγματικά απαλλαγμένος από καφεΐνη;
Ο καφές χωρίς καφεΐνη δεν είναι εντελώς απαλλαγμένος από καφεΐνη. Στην πραγματικότητα, περιέχει διαφορετικές ποσότητες καφεΐνης, συνήθως περίπου 2 mg ανά φλιτζάνι, οι οποίες όμως μπορεί να φτάσουν έως και τα 15 mg σε ένα φλιτζάνι περίπου 240 ml. Παρότι, λοιπόν, ο ντεκαφεϊνέ δεν είναι εντελώς χωρίς καφεΐνη, η ποσότητα που περιέχει είναι συνήθως πολύ μικρή.
Είναι ντεκαφεϊνέ καλός για την υγεία;
Παρότι στο παρελθόν ο καφές είχε συχνά αντιμετωπιστεί ως ένα ρόφημα που θα πρέπει να αποφεύγεται, η πραγματικότητα είναι ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πως μπορεί να έχει αρκετά οφέλη για την υγεία. Η κατανάλωσή του έχει συσχετιστεί με πολλά οφέλη, τα οποία αποδίδονται κυρίως στην περιεκτικότητά του σε αντιοξειδωτικά και άλλες βιοδραστικές ουσίες.
Ο καφές αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές αντιοξειδωτικών στη δυτικού τύπου διατροφή, και αυτό ισχύει και για τον καφέ χωρίς καφεΐνη. Τα βασικά αντιοξειδωτικά τόσο του κανονικού καφέ όσο και του ντεκαφεϊνέ είναι τα υδροξυκινναμικά οξέα και οι πολυφαινόλες. Τα αντιοξειδωτικά συμβάλλουν στην εξουδετέρωση των δραστικών ενώσεων που ονομάζονται ελεύθερες ρίζες. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να περιορίζεται η οξειδωτική βλάβη και ενδεχομένως να μειώνεται ο κίνδυνος εμφάνισης παθήσεων όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο καρκίνος και ο διαβήτης τύπου 2.
Ωστόσο, τα συγκεκριμένα οφέλη του ντεκαφεϊνέ είναι δύσκολο να προσδιοριστούν με ακρίβεια. Οι περισσότερες μελέτες εξετάζουν την κατανάλωση καφέ χωρίς να διαχωρίζουν τον κανονικό από τον ντεκαφεϊνέ, ενώ ορισμένες δεν περιλαμβάνουν καθόλου καφέ χωρίς καφεΐνη. Επιπλέον, οι περισσότερες από αυτές τις μελέτες είναι παρατηρητικές. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούν να αποδείξουν πως ο καφές είναι η αιτία των συγκεκριμένων οφελών, αλλά μόνο ότι η κατανάλωσή του συνδέεται με αυτά. Αυτό που φαίνεται, πάντως, είναι ότι ο καφές, συμπεριλαμβανομένου του ντεκαφεϊνέ, δεν είναι απαραίτητα τόσο επιβαρυντικός όσο συχνά θεωρούνταν. Ακολουθούν ορισμένα από τα πιθανά οφέλη του.
Διαβήτης
Η κατανάλωση τόσο κανονικού καφέ όσο και του καφέ χωρίς καφεΐνη έχει συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα διαφορετικών ερευνητικών μελετών, κάθε επιπλέον φλιτζάνι καφέ την ημέρα μπορεί να συνδέεται με μείωση του κινδύνου κατά 6% έως 11%. Ωστόσο, άλλοι παράγοντες, όπως η διατροφή και η σωματική δραστηριότητα, οι οποίοι επίσης επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη, δεν μπορούν πάντα να αποκλειστούν.
Θνησιμότητα
Η κατανάλωση καφέ έχει επίσης συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, καθώς και θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα και καρκίνο. Τα ευρήματα αυτά έχουν επιβεβαιωθεί και από άλλες έρευνες που εξέτασαν ειδικότερα τις διαφορές μεταξύ καφέ χωρίς καφεΐνη και καφέ με καφεΐνη.
unsplash
Νευρολογική λειτουργία
Έρευνες δείχνουν ότι η κατανάλωση καφέ μπορεί να συνδέεται με καλύτερη γνωστική λειτουργία. Ωστόσο, έρευνα που συνέκρινε αυτή την επίδραση σε ενήλικες άνω των 60 ετών, εξετάζοντας ξεχωριστά τον κανονικό καφέ και τον ντεκαφεϊνέ, δεν διαπίστωσε αντίστοιχη συσχέτιση στην περίπτωση του καφέ χωρίς καφεΐνη. Χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να κατανοηθεί ειδικότερα η σχέση μεταξύ του ντεκαφεϊνέ και της λειτουργίας του εγκεφάλου.
Καρδιαγγειακή υγεία
Μια ανασκόπηση μελετών του 2023 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου ορισμένων καρδιαγγειακών προβλημάτων, όπως η υπέρταση και η καρδιακή ανεπάρκεια, αν και τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα δεν είναι απόλυτα.Μια άλλη μελέτη του 2022 συνέκρινε την επίδραση του καφέ με και χωρίς καφεΐνη στην καρδιαγγειακή υγεία, μετρώντας την αρτηριακή πίεση και τον καρδιακό ρυθμό. Δεν διαπιστώθηκε σημαντική διαφορά στον καρδιακό ρυθμό ή την αρτηριακή πίεση μεταξύ των δύο ομάδων, γεγονός που δείχνει ότι οι επιδράσεις τους στην καρδιακή λειτουργία μπορεί να είναι παρόμοιες. Αυτό υποδηλώνει ότι, εάν ο καφές έχει οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία, ενδέχεται να μην υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ της κατανάλωσης καφέ με και χωρίς καφεΐνη. Ωστόσο, χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί καλύτερα η συνολική επίδραση του καφέ στην καρδιαγγειακή υγεία.
Ψυχική υγεία
Σύμφωνα με μελέτη του 2023, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα από τη βάση UK Biobank, η κατανάλωση καφέ μπορεί να συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης και άγχους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο χαμηλότερος κίνδυνος παρατηρήθηκε σε όσους κατανάλωναν δύο έ τρία φλιτζάνια την ημέρα, είτε επρόκειτο για καφέ φίλτρου, καφέ με γάλα ή καφέ χωρίς ζάχαρη. Μια άλλη μελέτη του 2022 σε ζώα διαπίστωσε ότι τόσο ο κανονικός όσο και ο καφές χωρίς καφεΐνη μπορεί να συμβάλλουν στη βελτίωση συμπτωμάτων που σχετίζονται με την κατάθλιψη και προκαλούνται από τη στέρηση ύπνου, στη μείωση της φλεγμονής και στην ισορροπία των βακτηρίων του εντέρου. Αυτό δείχνει ότι ο καφές ενδέχεται να έχει οφέλη για την ψυχική υγεία και το μικροβίωμα του εντέρου, με την καφεΐνη να μην είναι ο μοναδικός παράγοντας που ευθύνεται για αυτές τις επιδράσεις.
Ωστόσο, παρότι ο καφές περιέχει ενώσεις όπως οι πολυφαινόλες, οι οποίες μπορεί να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση παραγόντων που συνδέονται με την κατάθλιψη, όπως η φλεγμονή, η μειωμένη ανάπτυξη των εγκεφαλικών κυττάρων και το οξειδωτικό στρες, λίγες μελέτες σε ανθρώπους έχουν επιβεβαιώσει τη σχέση μεταξύ αυτών των συστατικών και του κινδύνου ή των συμπτωμάτων της κατάθλιψης. Μια άλλη μελέτη του 2018 διαπίστωσε, για παράδειγμα, ότι η διαδικασία αφαίρεσης της καφεΐνης δεν επηρεάζει σημαντικά τη θετική συσχέτιση μεταξύ της κατανάλωσης καφέ και του κινδύνου κατάθλιψης. Για τους λόγους αυτούς, χρειάζεται περισσότερη έρευνα ειδικά για τη σχέση του καφέ χωρίς καφεΐνη με την ψυχική υγεία.
Είναι ντεκαφεϊνέ πιο υγιεινός από τον κανονικό καφέ;
Σε γενικές γραμμές, ο καφές, συμπεριλαμβανομένου του ντεκαφεϊνέ, μπορεί να έχει διάφορα οφέλη για την υγεία. Ωστόσο, η ατομική ανοχή στην καφεΐνη διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ένα φλιτζάνι καφέ μπορεί να είναι υπερβολικό για κάποιους, ενώ άλλοι μπορεί να αισθάνονται καλά καταναλώνοντας μεγαλύτερες ποσότητες.
Ο καφές χωρίς καφεΐνη μπορεί να αποτελεί καλύτερη επιλογή για όσους είναι ευαίσθητοι στην καφεΐνη. Αν όμως, εξακολουθούν να εμφανίζονται συμπτώματα που σχετίζονται με την υπερβολική πρόσληψη καφεΐνης, όπως ανησυχία, άγχος, πεπτικές ενοχλήσεις, διαταραχές του καρδιακού ρυθμού ή δυσκολία στον ύπνο, μπορεί να είναι προτιμότερο να επιλεγεί ένα ρόφημα όπως το τσάι.
Ενδέχεται επίσης να χρειάζεται περιορισμός της καφεΐνης σε περίπτωση ορισμένων παθήσεων ή λήψης φαρμάκων που μπορεί να αλληλεπιδρούν με αυτήν. Αντίστοιχα, συνιστάται στις εγκύους και τις θηλάζουσες να περιορίζουν την πρόσληψη καφεΐνης. Το ίδιο ισχύει για άτομα με διαγνωσμένο άγχος ή προβλήματα ύπνου. Παρότι η ατομική ανοχή διαφέρει, οι υγιείς ενήλικες καλό είναι να μην ξεπερνούν τα 400 mg καφεΐνης την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε τέσσερα φλιτζάνια καφέ.
Εν κατακλείδι ο καφές είναι ένα από τα ροφήματα με υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά και έχει συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων σοβαρών παθήσεων. Ωστόσο, δεν μπορούν όλοι να καταναλώνουν καφέ χωρίς προβλήματα. Για ορισμένους ανθρώπους, η καφεΐνη μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες επιδράσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο καφές χωρίς καφεΐνη αποτελεί έναν τρόπο να απολαμβάνουν τη γεύση και την εμπειρία του καφέ με πολύ μικρότερη πρόσληψη καφεΐνης. Ο ντεκαφεϊνέ έχει πολλά από τα ίδια συστατικά και πιθανά οφέλη με τον κανονικό καφέ, ενώ περιέχει πολύ λιγότερη καφεΐνη. Ωστόσο, δεν είναι εντελώς απαλλαγμένος από αυτήν και, όπως συμβαίνει με κάθε τρόφιμο ή ρόφημα, η επίδρασή του μπορεί να διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.