Η εμμονική προσκόλληση των παιδιών στις οθόνες αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της εποχής μας και έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ανάπτυξή τους.
Ίσως ακούγεται παράξενο σε μια εποχή όπου σχεδόν κάθε σπίτι έχει τουλάχιστον μία smart TV, ένα tablet, ένα λάπτοπ και αρκετά κινητά τηλέφωνα, όμως η λύση για να απομακρυνθούν τα παιδιά από τις οθόνες δεν βρίσκεται σε κάποια καινούργια εφαρμογή γονικού ελέγχου. Αντίθετα, μπορεί να υπάρχει σε κάτι πολύ πιο απλό και, σύμφωνα με την επιστήμη, «παλιομοδίτικο»: στο να ξαναβάλουμε πρόγραμμα, να θέσουμε όρια και να βρούμε τρόπους πραγματικής απασχόλησης στην καθημερινότητα των παιδιών.
Για πολλούς γονείς, η οθόνη αποτελεί μια πρακτική λύση, όταν δεν έχουν καμία άλλη επιλογή. Λίγη τηλεόραση για να προλάβουν τις δουλειές του σπιτιού, ένα tablet για να μαγειρέψουν ή να απαντήσουν σε ένα email, ένα παιδικό πρόγραμμα για να μπορέσουν επιτέλους να πιουν τον καφέ τους. Και είναι απολύτως κατανοητό και σεβαστό. Η καθημερινότητα μιας οικογένειας δεν είναι πάντα εύκολη και τις περισσότερες φορές οι γονείς ξεπερνούν τα όριά τους για να καταφέρουν να τα βάλουν όλα σε τάξη.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η προσωρινή λύση γίνεται συνήθεια και η οθόνη καταλήγει να καλύπτει κάθε στιγμή που το παιδί βαριέται, εκνευρίζεται ή ζητά την προσοχή μας.
Pexels
Τα παιδιά χρειάζονται περισσότερα από μια οθόνη
Όταν ένα παιδί έχει συνηθίσει να βρίσκει διαρκώς κάτι να παρακολουθήσει ή να παίξει στο tablet, η απλή καθημερινότητα μπορεί ξαφνικά να του φαίνεται βαρετή. Δεν θέλει να ζωγραφίσει, δεν θέλει να παίξει μόνο του, δεν ενδιαφέρεται για τα παιχνίδια που βρίσκονται στο δωμάτιό του. Περιμένει το επόμενο ερέθισμα από την οθόνη.
Κάπου εδώ χρειάζεται να επιστρέψει αυτό που οι προηγούμενες γενιές θεωρούσαν αυτονόητο: η ημέρα ενός παιδιού δεν χρειάζεται να είναι γεμάτη ψυχαγωγία από το πρωί μέχρι το βράδυ. Λίγη ζωγραφική στο τραπέζι, ένα βιβλίο, ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, παιχνίδι με τα αδέρφια, μια βόλτα στην πλατεία ή στην παιδική χαρά, ακόμη και η περιβόητη «βαρεμάρα» μπορούν να δώσουν στο παιδί την ευκαιρία να χρησιμοποιήσει τη φαντασία του και να ανακαλύψει μόνο του τι θέλει να κάνει.
Το «παλιομοδίτικο» κόλπο, λοιπόν, για να απομακρύνεις τα παιδιά από τις οθόνες είναι τα όρια
Η λύση δεν είναι απαραίτητα να εξαφανίσουμε όλες τις οθόνες από το σπίτι. Είναι να πάψουν να αποτελούν την εύκολη και αυτονόητη επιλογή. Ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά. Για παράδειγμα, η οικογένεια μπορεί να συμφωνήσει ποιες ώρες επιτρέπεται η χρήση tablet ή τηλεόρασης και ποιες ώρες είναι αφιερωμένες στο φαγητό, το διάβασμα, το παιχνίδι και την οικογενειακή ζωή.
Το σημαντικό είναι τα όρια να έχουν συνέπεια. Αν κάθε φορά που το παιδί διαμαρτύρεται, παρατείνεται ο χρόνος στην οθόνη, σύντομα θα μάθει ότι η διαπραγμάτευση είναι ο καλύτερος τρόπος για να κερδίσει μερικά ακόμη λεπτά. Και οι γονείς έχουν τον δικό τους ρόλο σε αυτό.
Υπάρχει, βέβαια, ένα δύσκολο κομμάτι: τα παιδιά αντιγράφουν αυτό που βλέπουν. Δεν είναι εύκολο να τους ζητάμε να αφήσουν το tablet, όταν εμείς περνάμε μεγάλο μέρος της ημέρας κοιτάζοντας το κινητό. Ένα οικογενειακό γεύμα χωρίς κινητά, ένα βράδυ με ένα επιτραπέζιο, λίγη ώρα ανάγνωσης πριν από τον ύπνο ή μια βόλτα χωρίς συσκευές είναι μικρές αλλαγές που μπορούν να γίνουν μέρος της καθημερινότητας.
Και ίσως χρειάζεται να θυμόμαστε κάτι ακόμη: ο στόχος δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που φοβούνται την τεχνολογία, αλλά παιδιά που μπορούν να ζήσουν όμορφα και χωρίς αυτήν. Γιατί το πραγματικά «παλιομοδίτικο» κόλπο δεν είναι η απαγόρευση. Είναι να δώσουμε στα παιδιά αρκετούς λόγους για να θέλουν να αφήσουν μόνα τους την οθόνη και να βρουν την πραγματική χαρά εκεί έξω.