Bestseller μυθιστόρημα αποσύρθηκε από γαλλικό λογοτεχνικό βραβείο μετά από κατηγορίες για χρήση AI
Ένα βιβλίο μπορεί να γίνει bestseller, να αποθεωθεί από τους κριτικούς και να κερδίσει σημαντικά βραβεία. Τι γίνεται, όμως, όταν ξαφνικά κατηγορείσαι ότι δεν το έγραψες πραγματικά εσύ; Αυτό ακριβώς συνέβη στη Γαλλία με το μυθιστόρημα «C’était ça ou mourir» του Αϊτινοκαναδού συγγραφέα Τελίσον Ορελιέν.
Το βιβλίο είχε ήδη καταφέρει να γίνει μία από τις μεγάλες εκδοτικές επιτυχίες της χρονιάς, φτάνοντας στην κορυφή των γαλλικών bestseller και πουλώντας περίπου 35.000 αντίτυπα. Είχε, μάλιστα, κερδίσει το βραβείο μυθιστορήματος της Fnac και είχε αποσπάσει ιδιαίτερα θετικές κριτικές. Το μυθιστόρημα είχε συμπεριληφθεί στη λίστα υποψηφίων για το περίφημο Prix Goncourt, ένα από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά βραβεία της Γαλλίας. Ωστόσο, λίγο αργότερα, αποσύρθηκε από τη διαδικασία, αφού ένας ανώνυμος λογαριασμός στο X υποστήριξε ότι το βιβλίο είχε γραφτεί «σχεδόν εξ ολοκλήρου» από τεχνητή νοημοσύνη. Ο Τελίσον Ορελιέν αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι χρησιμοποίησε AI για να γράψει το μυθιστόρημά του.
Από το όνειρο του Prix Goncourt σε ένα τεράστιο σκάνδαλο
Η ιστορία έγινε ακόμη πιο περίπλοκη όταν η Ακαδημία Goncourt ανακοίνωσε ότι η απόφαση για την απομάκρυνση του βιβλίου από τη λίστα βασίστηκε σε «συνεπή ευρήματα από αναλύσεις αξιόπιστων ερευνητών και δημοσιογράφων». Στο επίκεντρο βρέθηκε το Pangram, ένα εργαλείο ανίχνευσης κειμένων που έχουν παραχθεί από AI και το οποίο θεωρείται ένα από τα πιο αξιόπιστα συστήματα του είδους.
Ο εκδοτικός οίκος του Τελίσον Ορελιέν, πάντως, επέμεινε ότι η ιστορία του βιβλίου ξεκινά πολύ πριν από τη σημερινή εποχή της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με τον ίδιο τον συγγραφέα και τους εκδότες του, άρχισε να γράφει το μυθιστόρημα το 2017 και ολοκλήρωσε το πρώτο του χειρόγραφο το 2019, αρκετά χρόνια πριν η γενετική τεχνητή νοημοσύνη γίνει εμπορικά διαθέσιμη.
Ο 38χρονος συγγραφέας έχει μιλήσει επίσης για τις επιθέσεις που δέχθηκε μετά τις κατηγορίες, κάνοντας λόγο για «πολλές ρατσιστικές επιθέσεις». Συγκεκριμένα, είπε ότι «συγκεντρώνει αυτή τη στιγμή έναν φάκελο μαζί με τους εκδότες του στη Γαλλία και το Κεμπέκ, προκειμένου να αποδείξει τους ισχυρισμούς του».
Πώς ξεκίνησε η υπόθεση
Πίσω από τον λογαριασμό στο X που ξεκίνησε τις καταγγελίες βρισκόταν, μεταξύ άλλων, ο Σαμουέλ Φιτουσί, αρθρογράφος της Le Figaro και συγγραφέας του βιβλίου «Woke Fiction». Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι συμμετείχε σε αυτό που χαρακτήρισε «ομαδικό εγχείρημα», αρνήθηκε όμως ότι υπήρχε πολιτικό κίνητρο πίσω από την υπόθεση. Υποστήριξε ότι στόχος ήταν να ανοίξει μια συζήτηση για τη χρήση του AI στη λογοτεχνία και για το τι σημαίνει σήμερα η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα σε έναν συγγραφέα και τους αναγνώστες του.
Και ενώ η συζήτηση για το αν ο Τελίσον Ορελιέν χρησιμοποίησε τεχνητή νοημοσύνη συνεχιζόταν, η υπόθεση πήρε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις. Η εφημερίδα του Κεμπέκ, La Presse δημοσίευσε καταγγελίες για προηγούμενα κείμενα του συγγραφέα, υποστηρίζοντας ότι σε ορισμένα άρθρα και κείμενά του από το 2012 και το 2013 υπήρχαν τμήματα που έμοιαζαν να έχουν αντιγραφεί. Το Radio-Canada εντόπισε τουλάχιστον πέντε κείμενα με τέτοιες ομοιότητες. Η La Presse υποστήριξε επίσης ότι στο βραβευμένο διήγημα του Ορελιέν «Où va le monde» υπήρχαν τουλάχιστον τέσσερις προτάσεις πανομοιότυπες με αποσπάσματα από το βιβλίο του Λουί Ποουέλ «Le matin des magiciens», που είχε κυκλοφορήσει το 1960.
Πόσο αξιόπιστοι είναι οι ανιχνευτές AI;
Κάπου εδώ, όμως, αρχίζει μια διαφορετική συζήτηση και γεννιούνται κάποια ερωτήματα. Ένα απ’ αυτά είναι και το κατά πόσο μπορούμε πραγματικά να εμπιστευτούμε ένα εργαλείο που υποστηρίζει ότι μπορεί να αναγνωρίσει αν ένα κείμενο γράφτηκε από άνθρωπο ή από AI;
Ο ειδικός στην τεχνητή νοημοσύνη Μπενουά Ραφαέλ θέλησε να εξετάσει ακριβώς αυτό το ενδεχόμενο. Δοκίμασε το Pangram σε δύο και στη συνέχεια σε τέσσερα μυθιστορήματα. Το εργαλείο τα αναγνώρισε σωστά ως ανθρώπινα κείμενα. Έπειτα, έκανε το ίδιο με ποιήματα, μικρά πεζά κείμενα και κριτικές του ίδιου του Τελίσον Ορελιέν που είχαν γραφτεί πριν από το 2023. Και αυτά αναγνωρίστηκαν ως ανθρώπινα. Παρόλα αυτά, ο ειδικός στην τεχνητή νοημοσύνη είχε ήδη εκφράσει την υποψία ότι ο Τελίσον Ορελιέν μπορεί να είχε χρησιμοποιήσει AI ως βοήθεια στη συγγραφή. Ανάμεσα στα στοιχεία που τον προβλημάτισαν ήταν η συχνή χρήση συγκεκριμένων ρητορικών μοτίβων που, σύμφωνα με τον ίδιο, παραπέμπουν σε κείμενα που παράγονται από μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.
Πάντως υπάρχει και η περίπτωση του Τζαμίρ Ναζίρ, του οποίου διήγημα είχε κερδίσει το Commonwealth Writers Prize. Ο ίδιος είχε κατηγορηθεί ότι χρησιμοποίησε AI, όμως τελικά απαλλάχθηκε από τις σχετικές υποψίες. Ο Ναζίρ είχε εξηγήσει ότι χρησιμοποίησε μετατροπή ομιλίας σε κείμενο και στη συνέχεια έκανε εκτεταμένη επιμέλεια, λόγω χρόνιων προβλημάτων υγείας.
Η υπόθεση προκάλεσε αντιδράσεις και από γνωστούς Γάλλους συγγραφείς. Η συγγραφέας Βιρζινί Ντεπαντ, μιλώντας στη γαλλική τηλεόραση, απέρριψε την ιδέα ότι ένας συγγραφέας πρέπει να απολογείται για τον τρόπο με τον οποίο γράφει. Όπως υποστήριξε, το αν ο Τελίσον Ορελιέν χρησιμοποίησε κάποιο εργαλείο στη διαδικασία της γραφής του δεν αφορά το κοινό.
Ο Ραφαέλ Ντοάν, συνδημιουργός ενός μυθιστορήματος εναλλακτικής ιστορίας που γράφτηκε ανοιχτά με τη βοήθεια του ChatGPT το 2023, πιστεύει ότι υπάρχουν στοιχεία στη γραφή του Τελίσον Ορελιέν που παραπέμπουν σε χρήση AI. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, σε τυποποιημένες εκφράσεις, γνώριμες μεταφορές και μια αφήγηση που δεν διατηρεί πάντα σταθερή συνοχή.
Κάπου εδώ να τονίσουμε ότι το βιβλίο του Τελίσον Ορελιέν κατάφερε να αγγίξει χιλιάδες αναγνώστες. Έγινε bestseller, κέρδισε βραβείο και απέσπασε θετικές κριτικές. Αν πράγματι χρησιμοποιήθηκε AI κατά τη δημιουργία του, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας συγγραφέας πάτησε απλώς ένα κουμπί και «έγραψε» ένα ολόκληρο μυθιστόρημα. Η χρήση του AI μπορεί να περιλαμβάνει αμέτρητες διορθώσεις, νέες οδηγίες, επαναδιατυπώσεις και παρεμβάσεις του ίδιου του ανθρώπου που γράφει.
Ίσως τελικά η υπόθεση του Τελίσον Ορελιέν να μην αφορά μόνο ένα βιβλίο, έναν συγγραφέα ή ένα λογοτεχνικό βραβείο. Ίσως αφορά τη σχέση που θέλουμε να έχουμε με τα βιβλία που διαβάζουμε σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πλέον να γράψει, να διορθώσει και να μιμηθεί την ανθρώπινη φωνή. Και ίσως γι’ αυτό η ανάγκη για διαφάνεια να γίνεται πιο σημαντική από ποτέ. Αν το AI χρησιμοποιείται στη δημιουργία ενός βιβλίου, ο αναγνώστης έχει δικαίωμα να το γνωρίζει και να αποφασίσει μόνος του τι σημαίνει αυτό για την εμπειρία της ανάγνωσης.