Στην Πολωνία θα υπάρξουν αλλαγές στη νομοθεσία για τις αμβλώσεις, αλλά έχουν βασικό εμπόδιο τον πρόεδρο της χώρας.
Ένα μικρό βήμα προς την αλλαγή της αυστηρής νομοθεσίας για τις αμβλώσεις έκανε η Πολωνία. Το κοινοβούλιο ενέκρινε δύο νομοσχέδια που προβλέπουν ορισμένες αλλαγές στο ισχύον πλαίσιο, όμως τίποτα δεν είναι ακόμη βέβαιο. Ο πρόεδρος της χώρας, ο οποίος προέρχεται από τον εθνικιστικό χώρο, αναμένεται να ασκήσει βέτο, γεγονός που μπορεί να μπλοκάρει την προσπάθεια.
Όπως διαβάζουμε στο The Guardian, οι προτάσεις προβλέπουν, μεταξύ άλλων, την άρση ορισμένων ποινικών κυρώσεων για όσους βοηθούν γυναίκες να αποκτήσουν πρόσβαση σε άμβλωση, καθώς και τη δυνατότητα διακοπής της κύησης σε περιπτώσεις εμβρυϊκών ανωμαλιών. Για τις οργανώσεις που υπερασπίζονται τα αναπαραγωγικά δικαιώματα, πρόκειται για μια θετική εξέλιξη, η οποία όμως απέχει πολύ από τις αλλαγές που ζητούν εδώ και χρόνια.
Γιατί η άμβλωση παραμένει τόσο δύσκολη υπόθεση στην Πολωνία
Η Πολωνία έχει μία από τις αυστηρότερες νομοθεσίες για τις αμβλώσεις στην Ευρώπη. Η διακοπή της κύησης επιτρέπεται μόνο όταν η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού ή αιμομιξίας ή όταν απειλείται η ζωή ή η υγεία της εγκύου.
Το 2020, μια απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου περιόρισε ακόμη περισσότερο τις περιπτώσεις στις οποίες επιτρέπεται η άμβλωση, προκαλώντας μαζικές διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Η απόφαση αποτέλεσε σημείο καμπής για χιλιάδες γυναίκες, οι οποίες βγήκαν στους δρόμους ζητώντας να έχουν λόγο στις αποφάσεις που αφορούν το σώμα τους.
Έκτοτε, πολλές γυναίκες αναγκάζονται να αναζητούν λύσεις εκτός του επίσημου συστήματος υγείας ή να ταξιδεύουν σε άλλες χώρες για να διακόψουν μια εγκυμοσύνη. Η πρόσβαση σε ασφαλή άμβλωση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πρόβλημα, ιδιαίτερα για όσες δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να ταξιδέψουν στο εξωτερικό.
Shutterstock
Οι υποσχέσεις για αλλαγή που δεν έγιναν πράξη
Η αλλαγή της νομοθεσίας ήταν μία από τις υποσχέσεις του Ντόναλντ Τουσκ μετά τις εκλογές του 2023. Ο Πολωνός πρωθυπουργός είχε δεσμευτεί να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις μέσα στις πρώτες 100 ημέρες της κυβέρνησής του, με βασικό αίτημα τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων έως τη 12η εβδομάδα της κύησης. Η προσπάθεια, ωστόσο, συνάντησε πολιτικά εμπόδια. Η κυβέρνηση δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απαραίτητη πλειοψηφία για μια τόσο μεγάλη αλλαγή, με αποτέλεσμα οι αρχικές προσδοκίες να μην επιβεβαιωθούν.
Τα δύο νομοσχέδια που εγκρίθηκαν τώρα είναι πιο περιορισμένα και δεν αλλάζουν συνολικά το πλαίσιο που ισχύει στη χώρα. Ακόμη κι αν τελικά εφαρμοστούν, δεν σημαίνει ότι οι γυναίκες θα μπορούν να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στην άμβλωση. Οργανώσεις για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα ζητούν, παράλληλα, να σταματήσουν οι ποινικές διώξεις σε βάρος όσων βοηθούν γυναίκες να αποκτήσουν πρόσβαση σε υπηρεσίες άμβλωσης. Το 2024, επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών είχε επισημάνει σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων που συνδέονται με την αυστηρή νομοθεσία της Πολωνίας.
Οι γυναίκες συνεχίζουν να διεκδικούν το δικαίωμα στην επιλογή
Η ψηφοφορία στο κοινοβούλιο δεν βάζει τέλος στη συζήτηση για τις αμβλώσεις στην Πολωνία. Αντίθετα, υπενθυμίζει πόσο δύσκολο παραμένει για τις γυναίκες να εξασφαλίσουν τον έλεγχο των αναπαραγωγικών τους αποφάσεων, ακόμη και όταν η πολιτική ηγεσία δεσμεύεται για αλλαγές.
Συγκεντρώσεις έχουν προγραμματιστεί σε 27 πόλεις, καθώς οργανώσεις και πολίτες συνεχίζουν να ζητούν ουσιαστική μεταρρύθμιση. Για εκείνες, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να περιοριστούν ορισμένες ποινές, αλλά να μπορούν να αποφασίζουν για το σώμα τους χωρίς να φοβούνται τις συνέπειες ή να αναγκάζονται να αναζητούν βοήθεια σε άλλη χώρα.
Το αν τα νέα μέτρα θα προχωρήσουν παραμένει ανοιχτό, καθώς το ενδεχόμενο προεδρικού βέτο εξακολουθεί να απειλεί την εφαρμογή τους. Μέχρι να υπάρξουν ουσιαστικές αλλαγές, οι γυναίκες στην Πολωνία συνεχίζουν να διεκδικούν κάτι που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες θεωρείται δεδομένο: το δικαίωμα να αποφασίζουν οι ίδιες για το σώμα και την υγεία τους.