Ο φωτογράφος Πάτροκλος Στελλάκης μιλά για την προσωπική του φωτογραφική αναζήτηση, τη γοητεία του αναλογικού φιλμ, την ατέλεια και όσα κρύβονται πίσω από μια εικόνα.
Ο Πάτροκλος Στελλάκης είχε πάντα μια αδυναμία στη φωτογραφία γιατί αυτή ήταν ο τρόπος να παρατηρεί τον κόσμο. Με τη νέα του έκθεση με τίτλο ESOSTREFIA, άφησε για λίγο στην άκρη όσα γνωρίζει καλά από την πολυετή επαγγελματική του διαδρομή για να ακολουθήσει μια διαφορετική κατεύθυνση. Να φωτογραφίσει χωρίς συγκεκριμένο σκοπό, χωρίς προκαθορισμένο αποτέλεσμα, αφήνοντας τις εικόνες να τον οδηγήσουν εκεί που εκείνες θέλουν.
Η νέα του έκθεση στην iFocus Photo Gallery, σε επιμέλεια της Δώρας Λαβαζού, είναι το αποτέλεσμα αυτής της προσωπικής αναζήτησης. Μέσα από το ασπρόμαυρο φιλμ, τις έντονες αντιθέσεις, τις σκιές και τις μικρές τεχνικές ατέλειες, ο φωτογράφος καταγράφει στιγμές και εικόνες που συνδέονται με τη μνήμη, τον χρόνο και το συναίσθημα.
Η έκθεση ESOSTREFIA διαθέτει κάτι από την προσωπική εξομολόγηση, χωρίς να γίνεται εξομολογητική. Ο Πάτροκλος Στελλάκης δεν επιχειρεί να εξηγήσει τις φωτογραφίες του ούτε να κατευθύνει τον θεατή σε μια συγκεκριμένη ανάγνωση. Αφήνει τις εικόνες ανοιχτές, ώστε ο καθένας να βρει μέσα τους τις δικές του αναφορές.
Με αφορμή την έκθεση, μιλήσαμε μαζί του για την επιστροφή στην αναλογική φωτογραφία, την ελευθερία που προσφέρει η προσωπική δημιουργία, τη γοητεία του τυχαίου και εκείνη τη λεπτή γραμμή που χωρίζει όσα βλέπουμε από όσα αισθανόμαστε.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα για την έκθεση ESOSTREFIA και τι σας ενέπνευσε να στραφείτε σε μια τόσο προσωπική φωτογραφική αναζήτηση;
Η ESOSTREFIA ξεκίνησε από την ανάγκη να κάνω φωτογραφίες για μένα. Στην επαγγελματική μου δουλειά, κάθε εικόνα είχε έναν συγκεκριμένο σκοπό και έπρεπε να ανταποκρίνεται σε ένα σαφές ζητούμενο. Ήθελα να επιστρέψω στη χαρά της φωτογραφίας χωρίς να ξέρω από πριν τι ακριβώς αναζητώ ή πού θα με οδηγήσει.
Με τον καιρό, οι εικόνες άρχισαν να συνδέονται μεταξύ τους. Έγιναν ένας τρόπος να καταγράψω όσα παρατηρούσα, θυμόμουν και ένιωθα. Ο τίτλος αναφέρεται στην εσωστρέφεια, όμως οι φωτογραφίες ξεκινούν από τον κόσμο γύρω μου. Μέσα από αυτόν προσπαθώ να πλησιάσω τον δικό μου εσωτερικό κόσμο. Η εσωστρέφεια εδώ δεν είναι άρνηση της εξωτερικής πραγματικότητας, είναι η προσπάθεια να διαβαστεί εκ νέου, μέσα από τις ρωγμές της συνείδησης, της μνήμης και του συναισθήματος.
Γιατί επιλέξατε την αναλογική φωτογραφία και το ασπρόμαυρο φιλμ αντί για την ψηφιακή τεχνολογία;
Επέστρεψα στην αναλογική φωτογραφία επειδή ήθελα να ξαναβρώ μια πιο άμεση και ελεύθερη σχέση με τη φωτογραφική πράξη. Η απλή μηχανή και το ασπρόμαυρο φιλμ με έφεραν πιο κοντά στην παρατήρηση: Πού θα σταθώ, τι θα προσέξω, πότε θα πατήσω το κουμπί. Δεν πρόκειται για απόρριψη της ψηφιακής τεχνολογίας, δούλευα και δουλεύω με ψηφιακές μηχανές, απλά ήταν μια επιλογή που ταίριαζε περισσότερο στη συγκεκριμένη προσωπική αναζήτηση.
Η αναλογική διαδικασία έχει αναμονή και αβεβαιότητα. Δεν βλέπω αμέσως το αποτέλεσμα, κι αυτό μου δίνει τον απαραίτητο χρόνο να αποστασιοποιηθώ από τη στιγμή της λήψης όπου υπάρχει έντονο συναισθηματικό φορτίο. Μερικές φορές καταλαβαίνω τι σημαίνει μια εικόνα αρκετά χρόνια αργότερα, κι αυτό για μένα είναι υπέροχο.
Πώς αξιοποιείτε το τυχαίο, τις τεχνικές ατέλειες και τις έντονες αντιθέσεις στις φωτογραφίες σας; Τι πιστεύετε ότι προσφέρουν στην καλλιτεχνική τους έκφραση;
Δεν προσπαθώ να ελέγξω τα πάντα. Το τυχαίο, το θολό, το σκοτείνιασμα στις γωνίες (βινιέτα), η έντονη αντίθεση (κοντράστ) ή λίγο φως που μπορεί να περάσει κατά λάθος από το πίσω μέρος της φωτογραφικής μηχανής και να «λερώσει» το αρνητικό, μπορούν να φέρουν στην εικόνα κάτι που δεν είχα σχεδιάσει και που είναι τελικά πολύ όμορφο. Αν μια τεχνική ατέλεια υπηρετεί αυτό που αισθάνθηκα τη στιγμή της λήψης ή διαμορφώνει και αποδίδει μια συγκεκριμένη ατμόσφαιρα, δεν χρειάζεται να τη διορθώσω.
Μια φωτογραφία δεν δίνει πάντα μια έτοιμη απάντηση· μπορεί να κρατά μέσα της μνήμη, μοναξιά, επιθυμία, όνειρο ή αγωνία. Πάντα πίστευα πως μια καλή φωτογραφία δεν την καθορίζουν μόνο αυτά που δείχνει, αλλά κυρίως όσα κρύβονται πίσω από την εικόνα και τα οποία αναγνωρίζει κατά την κρίση του ο θεατής.
Έχετε μια μακρά επαγγελματική πορεία στη φωτογραφία και στον ελληνικό Τύπο. Πώς επηρέασε αυτή η εμπειρία τη φωτογραφική σας ματιά και με ποιον τρόπο διαφοροποιείται η έκθεση από την επαγγελματική σας δουλειά;
Η δουλειά στον Τύπο, στην εμπορική και στην editorial φωτογραφία με έμαθε να παρατηρώ προσεκτικά και να καταλαβαίνω τι χρειάζεται μια εικόνα για να επικοινωνήσει. Κάθε ανάθεση έχει τον δικό της σκοπό και τις δικές της απαιτήσεις. Αυτή η εμπειρία διαμόρφωσε αναπόφευκτα τον τρόπο που βλέπω.
Η ESOSTREFIA γεννήθηκε έξω από αυτές τις απαιτήσεις. Δεν ξεκίνησε με brief και την ανάγκη οι φωτογραφίες να ανταποκριθούν σε έναν πελάτη ή κάποιο προϊόν. Μπόρεσα να φωτογραφίσω χωρίς να ξέρω εκ των προτέρων τι θα προκύψει ή που θα καταλήξει αυτή η εικόνα. Αυτή η ελευθερία, μου θύμισε ξανά την αγάπη που έχω για την τέχνη της φωτογραφίας: Δεν αναζητούσα πια την τελειότητα, αλλά κάτι που να αισθάνομαι αληθινό.
Τι θα θέλατε να αισθανθεί ή να ανακαλύψει ο επισκέπτης φεύγοντας από την έκθεση;
Θα ήθελα ο επισκέπτης να σταθεί λίγο περισσότερο μπροστά στις εικόνες, χωρίς να αισθανθεί ότι χρειάζεται να τις εξηγήσει ή να τις καταλάβει με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Απλά να σταθεί να τις παρατηρήσει και αφήνοντας χώρο στις δικές του αναμνήσεις, να κάνει τους δικούς του συνειρμούς.
Κάθε άνθρωπος μπορεί να δει κάτι διαφορετικό. Αν ο επισκέπτης φεύγοντας, έχει ανακαλύψει μέσα στις φωτογραφίες μου κάτι από τον ίδιο, κάτι από τη δική του ζωή, τότε η συνάντηση με την ESOSTREFIA έχει αποκτήσει νόημα και για εκείνον.
ESOSTREFIA
Πάτροκλος Στελλάκης
Μια φωτογραφική διαδρομή στον εσωτερικό κόσμο και τις ρωγμές της ύπαρξης
Επιμέλεια έκθεσης: Δώρα Λαβαζού
Εγκαίνια: Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026
Διάρκεια: 21–25 Νοεμβρίου 2026
Χώρος: iFocus Photo Gallery, Ακαδημίας 57 & Ιπποκράτους 13, Αθήνα
Ποιος είναι ο Πάτροκλος Στελλάκης
Ο Πάτροκλος Στελλάκης σπούδασε κινηματογράφο και φωτογραφία στη Σχολή Σταυράκου. Μετά τη δημιουργία δύο ταινιών μικρού μήκους, αφοσιώθηκε στη φωτογραφία, ακολουθώντας μια μακρά επαγγελματική πορεία στον ελληνικό Τύπο. Για είκοσι πέντε χρόνια συνεργάστηκε με την «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» και το περιοδικό «Έψιλον», ενώ έχει φωτογραφίσει για έντυπα όπως τα Gourmet, Wine, Ελληνικές Κατασκευές, Villas, Maison de Campagne, Life & Style, 7 Μέρες TV και Εφοπλιστής.
Έχει εκδώσει το φωτογραφικό βιβλίο «Αδέσποτοι Δρόμοι / Stray Streets» και έχει δημιουργήσει τις φωτογραφίες για το βιβλίο «Άσε μου τη σιωπή σου», των εκδόσεων Σέλας, όπου η ποίηση συναντά τη φωτογραφία. Έχει επίσης συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις.
Παράλληλα, είναι συλλέκτης φωτογραφικών μηχανών με διεθνή αναγνώριση, ενώ η βαθιά γνώση της ιστορίας και της εξέλιξης του φωτογραφικού μέσου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της σχέσης του με την εικόνα.
Στο προσωπικό του έργο παρατηρεί το αστικό τοπίο και τον άνθρωπο μέσα σε αυτό. Αναζητά τις στιγμές όπου το φως, η σιωπή και η ανθρώπινη παρουσία μετατρέπουν το καθημερινό σε μνήμη. Στην ESOSTREFIA εξερευνά τον χρόνο, την απουσία, τη μοναξιά, την ατέλεια και τη φθορά, αλλά και την κρυμμένη ομορφιά, το όνειρο και όσα παραμένουν αθέατα πίσω από μια εικόνα.
Τη φωτογραφική του ματιά συνοψίζει η φράση: «Οτιδήποτε μπαίνει στο οπτικό μας πεδίο και γίνεται φωτογραφία αντιπροσωπεύει τη συνείδησή μας».
Σημείωση δημιουργού: Οι φωτογραφίες της σειράς ESOSTREFIA δεν έχουν υποστεί καμία επεξεργασία με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.