Αν αφήνεις άπλυτα πιάτα στον νεροχύτη, ίσως πιστεύεις ότι είσαι τεμπέλα. Ωστόσο, η ψυχολογία ότι συνδέεται με βαθύτερες πτυχές της ψυχικής σου κατάστασης.
Σίγουρα σου έχει συμβεί. Επιστρέφεις στο σπίτι ύστερα από μια κουραστική ημέρα και υπάρχουν άπλυτα πιάτα στον νεροχύτη. Η τελευταία σκέψη που θέλεις να κάνεις είναι να τα πλύνεις. Λες στον εαυτό σου ότι θα το κάνεις αύριο, όμως το επόμενο πρωί βρίσκεις μπροστά σου ακριβώς την ίδια εικόνα.
Συνήθως, μια τέτοια συμπεριφορά χαρακτηρίζεται ως τεμπελιά ή έλλειψη οργάνωσης. Ωστόσο, τα πράγματα δεν είναι πάντα τόσο απλά. Οι καθημερινές μας συνήθειες μπορούν να αποκαλύψουν πολλά για τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε τις υποχρεώσεις, το άγχος, την κούραση και τις συναισθηματικές μας ανάγκες.
Άπλυτα πιάτα στον νεροχύτη: Τι σημαίνει
Αν αφήνεις συχνά τα άπλυτα πιάτα στον νεροχύτη, υπάρχουν τρία πιθανά χαρακτηριστικά ή μοτίβα συμπεριφοράς που αξίζει να γνωρίζεις.
1. Αναβάλλεις τις επαναλαμβανόμενες και βαρετές υποχρεώσεις
Ας είμαστε ειλικρινείς: το πλύσιμο των πιάτων δεν είναι και η πιο ευχάριστη δραστηριότητα. Είναι μια επαναλαμβανόμενη δουλειά, απαιτεί χρόνο και, το κυριότερο, ξέρεις ότι σε λίγες ώρες ή την επόμενη ημέρα θα πρέπει να την κάνεις ξανά. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους μπορεί να την αναβάλλεις.
Ο ψυχολόγος Piers Steel, με έρευνά του που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Bulletin, έχει ασχοληθεί εκτενώς με την αναβλητικότητα. Η έρευνά του δείχνει ότι έχουμε μεγαλύτερη τάση να καθυστερούμε εργασίες όταν τις θεωρούμε δυσάρεστες ή όταν δεν περιμένουμε κάποια άμεση ανταμοιβή από την ολοκλήρωσή τους.
Έτσι, μπορεί να περνάς με ευχαρίστηση αρκετές ώρες ασχολούμενος με ένα δημιουργικό χόμπι, αλλά να δυσκολεύεσαι να αφιερώσεις μόλις δέκα λεπτά στην κουζίνα. Ο εγκέφαλός σου τείνει να επιλέγει δραστηριότητες που σου προσφέρουν άμεση ικανοποίηση, αφήνοντας για αργότερα εκείνες των οποίων το όφελος δεν είναι τόσο ελκυστικό.
Το ίδιο μοτίβο μπορεί να εμφανίζεται και σε άλλους τομείς της καθημερινότητάς σου: μπορεί να καθυστερείς να απαντήσεις σε μηνύματα, να αναβάλεις γραφειοκρατικές εκκρεμότητες ή να αφήνεις μικρές υποχρεώσεις να συσσωρεύονται. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είσαι τεμπέλης. Η αναβλητικότητα μπορεί να σχετίζεται με τη δυσκολία διαχείρισης των κινήτρων σου, των συναισθημάτων σου ή των πολλών απαιτήσεων που έχεις να αντιμετωπίσεις μέσα στην ημέρα.
Unsplash.com
2. Αποφεύγεις τις δυσάρεστες συζητήσεις
Μερικές φορές, τα άπλυτα πιάτα δεν έχουν καμία σχέση με το ίδιο το καθάρισμα. Μπορεί να αποτελούν ένδειξη μιας διαφορετικής κατάστασης, ιδιαίτερα όταν μοιράζεσαι το σπίτι σου με άλλους ανθρώπους. Σκέψου, για παράδειγμα, μια καθημερινή κατάσταση: εσύ αισθάνεσαι ότι αναλαμβάνεις συνεχώς τις περισσότερες δουλειές του σπιτιού, ενώ ο σύντροφός σου θεωρεί ότι δεν υπάρχει λόγος να καθαρίσετε αμέσως την κουζίνα.
Αντί να συζητήσετε ανοιχτά το ζήτημα, μπορεί και οι δύο να αποφεύγετε τη σύγκρουση. Το αποτέλεσμα; Τα πιάτα παραμένουν στον νεροχύτη, η δυσαρέσκεια μεγαλώνει και μια φαινομενικά ασήμαντη εκκρεμότητα μετατρέπεται σε πηγή έντασης. Στην ψυχολογία, αυτή η συμπεριφορά συνδέεται με τη λεγόμενη αποφυγή. Πρόκειται για την τάση να αναβάλλεις καταστάσεις που σου προκαλούν άγχος, αμηχανία ή συναισθηματική δυσφορία.
Η αποφυγή μπορεί προσωρινά να σε ανακουφίζει, αφού δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσεις μια δύσκολη συζήτηση. Μακροπρόθεσμα, όμως, συχνά επιτρέπει στα αρνητικά συναισθήματα να συσσωρεύονται.
Παράλληλα, η αίσθηση δικαιοσύνης στην κατανομή των οικιακών υποχρεώσεων παίζει σημαντικό ρόλο στην ποιότητα μιας σχέσης. Όταν αισθάνεσαι ότι επωμίζεσαι περισσότερες ευθύνες από όσες σου αναλογούν, είναι φυσικό να δημιουργείται δυσαρέσκεια. Επομένως, η λύση δεν είναι πάντα να καθιερώσεις ένα αυστηρό πρόγραμμα καθαριότητας. Μερικές φορές, μια ειλικρινής συζήτηση για τις προσδοκίες και τις ευθύνες του καθενός μπορεί να αλλάξει πολύ περισσότερο την κατάσταση.
3. Έχεις φτάσει στα όρια της πνευματικής σου αντοχής
Υπάρχει και μια τρίτη πιθανή εξήγηση, η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική: ίσως απλώς δεν έχεις άλλες δυνάμεις. Όταν μέσα στην ημέρα καλείσαι να διαχειριστείς επαγγελματικές υποχρεώσεις, οικογενειακές ανάγκες, προθεσμίες, οικονομικές εκκρεμότητες και αμέτρητες μικρές αποφάσεις, ακόμη και μια απλή δουλειά του σπιτιού μπορεί να μοιάζει με βουνό.
Οι ψυχολόγοι χρησιμοποιούν τον όρο «νοητικό φορτίο» (mental load) για να περιγράψουν την αόρατη προσπάθεια που καταβάλλεις καθημερινά προκειμένου να θυμάσαι, να προγραμματίζεις και να οργανώνεις όλα όσα έχεις να κάνεις. Δεν είναι μόνο οι δουλειές που ολοκληρώνεις. Είναι και όλα όσα πρέπει να θυμάσαι ότι εκκρεμούν.
Όταν αυτό το φορτίο γίνεται υπερβολικό, είναι πιθανό να αφήνεις σε δεύτερη μοίρα τις λιγότερο επείγουσες υποχρεώσεις. Και το πλύσιμο των πιάτων είναι συχνά μία από αυτές. Μάλιστα, έρευνα του Πανεπιστημίου της Μινεσότα έχει εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στην ακαταστασία και τη δημιουργική σκέψη, υποδεικνύοντας ότι ένα λιγότερο τακτοποιημένο περιβάλλον μπορεί, σε ορισμένες συνθήκες, να ενισχύσει τη δημιουργικότητα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όσοι ζουν σε ακατάστατα σπίτια είναι απαραίτητα πιο δημιουργικοί. Δείχνει, όμως, ότι η απόλυτη τάξη δεν αποτελεί πάντοτε προϋπόθεση για την καλή ψυχολογική λειτουργία.
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να αφήνεις περιστασιακά τα πιάτα άπλυτα και στο να δυσκολεύεσαι συστηματικά να ανταποκριθείς ακόμη και στις πιο απλές καθημερινές υποχρεώσεις. Αν παρατηρείς ότι η εξάντληση είναι συνεχής, η διάθεσή σου παραμένει πεσμένη ή δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς, ίσως αξίζει να αναζητήσεις επιπλέον υποστήριξη από έναν ειδικό ψυχικής υγείας.
Unsplash.com
Τελικά, τι λένε τα άπλυτα πιάτα στον νεροχύτη για εσένα;
Το γεγονός ότι αφήνεις άπλυτα πιάτα στον νεροχύτη δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη κάποιου συγκεκριμένου χαρακτηριστικού προσωπικότητας. Ούτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένα είδος ψυχολογικού τεστ. Μπορεί να σχετίζεται με την αναβλητικότητα, την αποφυγή συγκρούσεων ή την πνευματική εξάντληση. Μπορεί, όμως, να οφείλεται απλώς σε μια ιδιαίτερα κουραστική ημέρα ή στην ανάγκη σου να ξεκουραστείς.
Το σημαντικό είναι να μην κρίνεις τόσο αυστηρά τον εαυτό σου για μια καθημερινή συνήθεια. Γιατί, τελικά, ένα άπλυτο πιάτο είναι απλώς ένα άπλυτο πιάτο. Δεν καθορίζει την αξία σου, τον χαρακτήρα σου ή το πόσο καλά τα καταφέρνεις στη ζωή σου.