Οι λέξεις έχουν μια απίστευτη δύναμη και, μερικές φορές, η σημασία τους είναι συγκεκριμένη και απόλυτη.
Είναι εκείνες οι στιγμές που βρίσκεσαι σε ένα οικογενειακό τραπέζι, συζητάς με φίλους ή πίνεις τον καφέ σου με συναδέλφους και, ξαφνικά, κάποιος πετάει μια ατάκα που σε φέρνει σε αμηχανία. Μπορεί να αφορά την εμφάνισή σου, την προσωπική ζωή σου ή γενικότερα μια επιλογή που έχεις κάνει. Οι υπόλοιποι γελούν, εσύ χαμογελάς αμήχανα και πριν προλάβεις να αντιδράσεις, ακούς το γνώριμο: “Έλα, πλάκα κάνω”.
Κάπως έτσι, έχουμε συνηθίσει να προσπερνάμε σχόλια που στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου αθώα, γιατί θέλουμε να είμαστε ευγενικοί ή να αποφύγουμε μια ένταση. Πρόκειται για φράσεις που λέγονται με χαλαρό ύφος, αλλά κρύβουν μια μικρή ενόχληση, την οποία συχνά δεν εκφράζουμε για να μη χαλάσουμε την ατμόσφαιρα. Βέβαια, εδώ που τα λέμε, δεν χρειάζεται κάθε φορά να αποδεικνύουμε ότι έχουμε χιούμορ – ειδικά όταν το αστείο κάποιου άλλου γίνεται εις βάρος μας.
Υπάρχουν ορισμένες φράσεις που δεν γίνονται πιο κομψές, επειδή ειπώθηκαν με χαμόγελο. Για την ακρίβεια, είναι πολύ προσβλητικές και, μάλλον, ήρθε η ώρα να τις αναγνωρίσουμε ως αυτό που πραγματικά είναι και όχι να βάζουμε περιτυλίγματα.
5 φράσεις που δεν λέγονται ποτέ για καλό
1. “Καλά, εσύ δεν αλλάζεις με τίποτα”
Μπορεί να ειπωθεί με αφορμή μια εμφάνιση, μια συνήθεια ή ακόμη και τον τρόπο που συμπεριφέρεται κάποιος. Το πρόβλημα είναι ότι συνήθως δεν πρόκειται για μια απλή παρατήρηση, αλλά για έναν έμμεσο υπαινιγμό ότι ο άλλος έχει μείνει στάσιμος, δεν εξελίσσεται ή εξακολουθεί να κάνει τα ίδια λάθη. Κανείς δεν χρειάζεται να αποδεικνύει διαρκώς ότι έχει αλλάξει για να κερδίσει την αποδοχή των γύρω του. Και, κυρίως, δεν είναι κάθε αλλαγή απαραίτητα προς το καλύτερο.
2. “Για την ηλικία σου, μια χαρά είσαι”
Μια φράση που συχνά παρουσιάζεται ως κομπλιμέντο, αλλά στην πραγματικότητα περιέχει μια αρκετά άβολη παραδοχή: ότι όσο μεγαλώνουμε, τόσο λιγότερο περιμένουμε να είμαστε όμορφοι, δραστήριοι ή ελκυστικοί. Είτε απευθύνεται σε γυναίκα είτε σε άντρα, το σχόλιο υποβαθμίζει τον άνθρωπο σε σχέση με την ηλικία του και δημιουργεί την εντύπωση ότι η καλή εμφάνιση αποτελεί ευχάριστη εξαίρεση. Η ηλικία δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από συγκρίσεις και αξιολογήσεις.
3. “Αν ήσουν λίγο πιο σοβαρός, θα είχες καταφέρει περισσότερα”
Είναι από εκείνες τις φράσεις που μπορεί να ακουστούν ακόμη και ανάμεσα σε φίλους ή συγγενείς, συνήθως με αφορμή την επαγγελματική πορεία ή τις επιλογές κάποιου. Υπονοεί ότι η ζωή του άλλου δεν έχει εξελιχθεί όπως θα έπρεπε και ότι ο ίδιος ευθύνεται αποκλειστικά γι’ αυτό. Παραβλέπει, όμως, όλες τις διαφορετικές συνθήκες, τις δυσκολίες και τις προτεραιότητες που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος. Δεν έχουν όλοι τους ίδιους στόχους ούτε ακολουθούν την ίδια διαδρομή. Και σίγουρα δεν χρειάζονται όλοι ένα επικριτικό σχόλιο για να αξιολογήσουν τη ζωή τους.
4. “Είσαι πολύ ευαίσθητος, δεν αντέχεις ούτε ένα αστείο”
Αυτή είναι ίσως μία από τις πιο χαρακτηριστικές φράσεις που χρησιμοποιούνται για να δικαιολογηθεί μια προσβολή. Αντί να αναρωτηθεί εκείνος που έκανε το σχόλιο αν ξεπέρασε τα όρια, παρουσιάζει τον άνθρωπο που ενοχλήθηκε ως υπερβολικό. Έτσι, η συζήτηση σταματά να αφορά την αρχική συμπεριφορά και στρέφεται στην αντίδραση του αποδέκτη. Όμως, το να μη βρίσκουμε κάτι αστείο δεν σημαίνει ότι δεν έχουμε χιούμορ – απλώς δεν είμαστε υποχρεωμένοι να δεχόμαστε κάθε είδους πείραγμα.
5. “Με τέτοια συμπεριφορά, πώς περιμένεις να σε συμπαθούν όλοι;”
Μια φράση που συχνά λέγεται δήθεν χαριτολογώντας, αλλά στην πραγματικότητα αμφισβητεί την προσωπικότητα και την αξία κάποιου. Υπονοεί ότι ο άνθρωπος που την ακούει έχει κάτι ενοχλητικό στον χαρακτήρα του και ότι πρέπει να αλλάξει για να γίνει αποδεκτός. Φυσικά, κανείς δεν είναι αλάνθαστος και όλοι έχουμε συμπεριφορές που χρειάζεται να επανεξετάσουμε. Αυτό, όμως, είναι διαφορετικό από το να χρησιμοποιούμε την αποδοχή των άλλων ως μέσο πίεσης ή υποτίμησης.