«Σε μια συνθήκη εξορίας μπορούν η συλλογική ζωή και η έννοια της κοινότητας να αποτελέσουν ζωογόνο πηγή και μορφή αντίστασης;» Αυτό είναι ένα από τα βασικά ερωτήματα που θέτει η ιδιαίτερη θεατρική παράσταση «Πώς βρεθήκαμε εδώ πέρα;», ένα θέατρο-ντοκουμέντο με στοιχεία μυθοπλασίας και ένα εν εξελίξει ντοκιμαντέρ, που συναντώνται επί σκηνής για να φωτίσουν την ιστορία των εξόριστων γυναικών στο Τρίκερι.
Η παράσταση παρουσιάζεται στις 22 και 23 Αυγούστου, στις 9 το βράδυ, στον αρχαιολογικό χώρο της Μυκηναϊκής Ακρόπολης Τίρυνθας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός». Αφετηρία της είναι το Τρίκερι της περιόδου 1948-1952, στα τελευταία χρόνια του Εμφυλίου και στην ταραγμένη περίοδο που ακολούθησε, όταν εκατοντάδες γυναίκες βρέθηκαν εξόριστες στο νησί.
Η δραματουργία δεν στηρίζεται μόνο σε ιστορικά γεγονότα. Χτίζεται πάνω σε μαρτυρίες, γράμματα, συνεντεύξεις συγγενών, τραγούδια και ποιήματα των εξόριστων, αλλά και σε μια εκτενή έρευνα που επιχειρεί να ξανασυναντήσει αυτές τις γυναίκες ως ανθρώπους και όχι ως «ηρωικά μνημεία».
«Δεν μας ενδιέφερε να τις δούμε ούτε σαν μνημεία ούτε μόνο σαν ανθρώπους που υπέφεραν», εξηγεί, μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου, η σκηνοθέτις Θεανώ Μεταξά, περιγράφοντας τον βασικό άξονα της παράστασης. «Μας ενδιέφερε πολύ να δούμε αυτές τις μορφές συλλογικής αντίστασης που ανέπτυξαν από την αρχή».
Η ιδέα γεννήθηκε μετά από ένα ταξίδι στο Τρίκερι, όπως εξηγεί η δραματουργός και δημιουργός Ελευθερία Κωνσταντοπούλου. Η επίσκεψη έγινε μαζί με τον Γιώργο Πουλόπουλο, ο οποίος έχει και την έρευνα και το βίντεο-ντοκιμαντέρ της παράστασης, με αφορμή τη δική του οικογενειακή ιστορία, καθώς η γιαγιά του είχε υπάρξει εξόριστη στο νησί.
«Όταν πήγα εκεί, μαζί με κάποια βιβλία που είχαν μαρτυρίες και φωτογραφίες, συνειδητοποίησα ότι αυτές οι γυναίκες όχι μόνο ήταν εξόριστες, αλλά βρήκαν και κάποιους τρόπους να δημιουργήσουν μια κοινότητα», αναφέρει η κ. Κωνσταντοπούλου.
Ανάμεσα σε όσα συγκλόνισαν τους δημιουργούς ήταν και η προσπάθεια των εξόριστων γυναικών να δημιουργήσουν θέατρο μέσα στις συνθήκες εγκλεισμού. Έκαναν πρόβες για τον «Προμηθέα Δεσμώτη», χωρίς τελικά να καταφέρουν να ανεβάσουν την παράσταση. Έτσι, το ίδιο το θέατρο γίνεται σήμερα ένας τρόπος επιστροφής σε εκείνη την ιστορία.
Η παράσταση αντλεί υλικό από σημαντικές καταγραφές και βιβλία για τις εξόριστες γυναίκες, μεταξύ άλλων από τα έργα της Βικτωρίας Θεοδώρου και της Βίργως Βασιλείου, τις μελέτες της ιστορικού Τασούλας Βερβενιώτη, αλλά και από το φωτογραφικό και προφορικό υλικό της Ομάδας Προφορικής Ιστορίας Βόλου. Σημαντική υπήρξε επίσης η επιστημονική συνεργασία με την Τασούλα Βερβενιώτη και η αξιοποίηση μαρτυριών που δεν είχαν μέχρι σήμερα δημοσιευθεί.
«Υπήρχαν πάρα πολλές γυναίκες οι οποίες είτε δεν μίλησαν ποτέ γι’ αυτό είτε δεν κατάφεραν να εκδώσουν κάτι», σημειώνει η Ελευθερία Κωνσταντοπούλου, υπογραμμίζοντας ότι μεγάλο μέρος της έρευνας ήταν ακριβώς η αναζήτηση αυτών των «σιωπηλών» ιστοριών.
«Το θέατρο είναι ένας τρόπος να δημιουργήσεις ιστορίες επί σκηνής και να μοιραστείς με το κοινό μια ζωντανή εμπειρία», αναφέρει η Θεανώ Μεταξά, εξηγώντας ότι μέσα από αυτή τη διαδικασία η ιστορία μπορεί να γίνει πιο άμεση, πιο δημιουργική και τελικά πιο ανθρώπινη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η επιλογή του αρχαιολογικού χώρου της Τίρυνθας. Οι δημιουργοί θα προτιμούσαν να παρουσιάσουν το έργο στον Βόλο ή στο ίδιο το Τρίκερι, όμως η συνάντηση με τον συγκεκριμένο αρχαιολογικό χώρο δημιούργησε έναν απρόσμενο συμβολικό διάλογο.
«Στην Τίρυνθα βλέπουμε τα κυκλώπεια τείχη που δημιουργήθηκαν για να προστατεύουν μια εξουσία από εξωτερικούς κινδύνους. Στο Τρίκερι, αντίθετα, ο κίνδυνος για την εξουσία βρίσκεται μέσα και δεν πρέπει να βγει έξω. Εκεί είναι τα συρματοπλέγματα και η θάλασσα», εξηγούν οι δημιουργοί.
Το «Πώς βρεθήκαμε εδώ πέρα;» επιχειρεί τελικά να συνδέσει το παρελθόν με το παρόν και να μετατρέψει τη μνήμη από βάρος σε εργαλείο κατανόησης. Όπως λένε οι δημιουργοί, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να θυμηθούμε τι συνέβη στις γυναίκες του Τρικερίου, αλλά να αναρωτηθούμε τι μπορούμε να κάνουμε σήμερα με αυτή τη γνώση.
«Πώς μπορεί ο άνθρωπος να αντικρίσει το συλλογικό, διαγενεακό τραύμα και να φανταστεί ένα ριζικά άλλο μέλλον;» είναι το τελευταίο, ανοιχτό ερώτημα που αφήνει η παράσταση.
Η παράσταση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός» και θα παρουσιαστεί στις 22 και 23 Αυγούστου, στις 21:00, στον αρχαιολογικό χώρο της Μυκηναϊκής Ακρόπολης Τίρυνθας. Οι δημιουργοί, πάντως, κρατούν ζωντανή την επιθυμία να επιστρέψουν κάποια στιγμή στην περιοχή που γέννησε την ιστορία τους: στο Τρίκερι και στον Βόλο.
Σχετική είδηση:
Εκδήλωση για τον πολιτισμό και την γαστρονομική κληρονομιά του Τρικερίου
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος