Τρεις συνηθισμένοι τρόποι με τους οποίους οι γονείς ζητούν συγγνώμη από τα ενήλικα παιδιά τους, αλλά τελικά κάνουν τα πράγματα πιο δύσκολα.
«Του έχω ζητήσει συγγνώμη, αλλά τίποτα δεν αλλάζει». Αυτή είναι μια φράση που ακούγεται συχνά σε συζητήσεις με γονείς οι οποίοι δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν με τα ενήλικα παιδιά τους. Πολλοί από αυτούς αναγνωρίζουν τα λάθη τους: παραδέχονται ότι υπήρξαν υπερβολικά αυστηροί, ελεγκτικοί ή, αντίθετα, υπερβολικά ανεκτικοί. Άλλοι αναλογίζονται ότι δεν αντιλήφθηκαν εγκαίρως το άγχος των παιδιών τους ή ότι δεν έδωσαν την απαραίτητη προσοχή σε ζητήματα όπως η κατάθλιψη, η ΔΕΠΥ ή οι μαθησιακές δυσκολίες.
Υπάρχουν, επίσης, γονείς που αναγνωρίζουν πως το διαζύγιό τους άφησε πληγές στα παιδιά τους. Κι όμως, παρά τις επανειλημμένες συγγνώμες, η σχέση με το ενήλικο παιδί τους δεν βελτιώνεται. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η κατάσταση μοιάζει να επιδεινώνεται.
Σύμφωνα με τον παιδοψυχολόγο, ψυχολόγο εφήβων και οικογένειας Jeffrey Bernstein, η συγγνώμη μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερη απόσταση μεταξύ γονέων και παιδιών. Όπως αναφέρει στο άρθρο του που δημοσιεύθηκε στο Psychology Today, οι παρακάτω τρεις προσεγγίσεις από τους γονείς δημιουργούν ακόμα μεγαλύτερο χάσμα με τα παιδιά τους.
1. Η συγγνώμη κρύβει μια προσδοκία
Μια από τις πιο συνηθισμένες παγίδες είναι η συγγνώμη που, στην πραγματικότητα, ζητά κάτι σε αντάλλαγμα.
Ο γονιός μπορεί να λέει «σου ζητώ συγγνώμη», αλλά βαθιά μέσα του να περιμένει να ακούσει «δεν πειράζει», να δει το παιδί του να μαλακώνει ή να νιώσει ότι η δύσκολη περίοδος έχει πλέον τελειώσει. Σε αυτή την περίπτωση, η απολογία δεν επικεντρώνεται αποκλειστικά στον πόνο του παιδιού, αλλά και στην ανάγκη του γονιού να απαλλαγεί από τις ενοχές του.
Έτσι, το «λυπάμαι» μπορεί να μεταφραστεί από το ενήλικο παιδί ως «συγχώρεσέ με για να σταματήσω να αισθάνομαι άσχημα». Το συναισθηματικό βάρος επιστρέφει, τελικά, στο παιδί, το οποίο καλείται να καθησυχάσει τον γονιό, να τον απαλλάξει από τις τύψεις του ή να του προσφέρει την ανακούφιση που αναζητά.
Μια ουσιαστική συγγνώμη, ωστόσο, δεν πρέπει να προϋποθέτει άμεση συγχώρεση, συναισθηματική ανταπόκριση ή αποκατάσταση της σχέσης.
2. Οι εξηγήσεις επισκιάζουν την ανάληψη ευθύνης
Μια άλλη συχνή δυσκολία προκύπτει όταν η συγγνώμη συνοδεύεται από πολλές εξηγήσεις. Ο γονιός μπορεί να θέλει να εξηγήσει γιατί συμπεριφέρθηκε με έναν συγκεκριμένο τρόπο, όμως συχνά καταλήγει να αποδυναμώνει την ίδια του την απολογία.
«Λυπάμαι που ήμουν τόσο αυστηρός, αλλά φοβόμουν για σένα».
«Λυπάμαι για το διαζύγιο, αλλά με τον πατέρα σου είχαμε προσπαθήσει τα πάντα».
Σε αυτές τις φράσεις, η λέξη «αλλά» αλλάζει ολόκληρο το νόημα της συγγνώμης. Η αρχική αναγνώριση του λάθους μοιάζει να ακυρώνεται από την ανάγκη του γονιού να υπερασπιστεί τις προθέσεις του.
Το ενήλικο παιδί μπορεί να ακούσει την εξήγηση ως δικαιολογία και να αισθανθεί ότι ο γονιός ενδιαφέρεται περισσότερο να αποδείξει πως είχε λόγους για τη συμπεριφορά του, παρά να αναγνωρίσει τις συνέπειές της.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι προθέσεις δεν έχουν σημασία. Σημαίνει, όμως, ότι μια συγγνώμη χρειάζεται πρώτα να αναγνωρίζει καθαρά τη βλάβη που προκλήθηκε, χωρίς να προσπαθεί αμέσως να την εξηγήσει ή να τη δικαιολογήσει.
3. Η συγγνώμη έρχεται όταν το απαιτούν οι ενοχές του γονιού
Μπορεί ένας γονιός να ζητήσει συγγνώμη έπειτα από μια δύσκολη τηλεφωνική συνομιλία, μια άυπνη νύχτα ή μια ανάμνηση που επιστρέφει ξανά και ξανά. Αυτή είναι η δική του χρονική στιγμή για να μιλήσει. Δεν σημαίνει, όμως, ότι είναι και η κατάλληλη στιγμή για το παιδί του.
Μια απρόσκλητη συγγνώμη μπορεί να γίνει ακόμη μία υποχρέωση για το ενήλικο παιδί, το οποίο ίσως ήδη διαχειρίζεται τα δικά του προβλήματα. Αντί να του προσφέρει ανακούφιση, το αναγκάζει να ασχοληθεί με τα συναισθήματα του γονιού, να απαντήσει, να καθησυχάσει ή να αποφασίσει αν είναι έτοιμο να συγχωρήσει.
Μια πιο ουσιαστική απολογία είναι σύντομη, ξεκάθαρη και δεν συνοδεύεται από άμυνα ή απαίτηση για ανταπόκριση. Θα μπορούσε να έχει τη μορφή:
«Σκέφτομαι συχνά πόσο αυστηρός ήμουν όταν μεγάλωνες. Ήταν λάθος μου και καταλαβαίνω ότι μπορεί να σε επηρεάζει ακόμη».