Περιοχή με πλούσια μεταλλευτική δραστηριότητα και ιστορία η Εύβοια, ειδικά στο Μαντούδι, το Προκόπι και τις γύρω περιοχές. Ο αγώνας για το δύσκολο, επικίνδυνο μεροκάματο συνοδεύτηκε και από ανθρώπινες απώλειες σε εργατικά δυστυχήματα, αλλά και σε επιβαρύνσεις της υγείας που αποδείχτηκαν μοιραίες για την ζωή αρκετών εργαζομένων.
Μαζί με αυτά τα ζητήματα συνυπήρξαν και οι διεκδικήσεις για βελτίωση των όρων αμοιβής και των συνθηκών εργασίας, που οδήγησαν και σε μεγάλες εντάσεις, με μαζικές απεργίες, κινητοποίηση του συνόλου της τοπικής κοινωνίας, καθώς και οξύτατες αντιδράσεις από την εργοδοτική πλευρά εκείνης της εποχής που συνεπικουρήθηκε από τον κρατικό μηχανισμό.
Το 1976 μία απεργία 5.000 εργαζομένων έγραψε ιστορία στην περιοχή η οποία έγινε πεδίο συγκρούσεων με αστυνομικές δυνάμεις, κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος, ενώ σε διάφορα σημεία όπως στους Φούρνους, το Παρασκευόραμα, το Προκόπι, το Μαντούδι, τον Κάκαβο, σημειώθηκαν ωμές παρεμβάσεις στο «ψαχνό» με δακρυγόνα, ελικόπτερο πετούσε στα χωριά προκηρύξεις που έλεγαν ότι την απεργία προετοίμασαν ταραχοποιά στοιχεία, απεργοσπάστες που έφτασαν με πούλμαν αρνήθηκαν τελικά να δουλέψουν όταν τους μίλησαν οι απεργοί, ενώ άλλοι, όπως καταγγέλθηκε, ήταν χωροφύλακες με πολιτικά και ήταν «δόλωμα» για να επιχειρήσουν να εμποδίσουν το πούλμαν που τους μετέφερε, οι απεργοί και να δοθεί αφορμή για αστυνομική παρέμβαση.
Έγιναν έφοδοι σε σπίτια, όπου οκτώ εργάτες συνελήφθησαν και προφυλακίστηκαν. Οι εφημερίδες καταγράφουν παρεμβάσεις βουλευτών υπέρ των απεργών, όπως ο Δ. Γόντικας του ΚΚΕ και ο Ι. Ζίγδης της ΕΔΗΚ. Ο Τύπος της εποχής καταγράφει μαρτυρία εργαζομένου που δήλωνε ότι εργάζεται σε στοά που είχε κατασκευαστεί το 1936!!
Σε ελέγχους που προκάλεσαν οι εργαζόμενοι άκουγαν φράσεις όπως ότι είναι τυχεροί γιατί τα μεταλλεία ήταν στην ύπαιθρο και αναπνέουν καθαρό αέρα από τα γύρω δάση.


Τα χρόνια αυτά θυμάται και μας εξιστορεί ο Γιώργος Νιέρρης, που εργάστηκε εκεί, ενώ υπήρξε δραστήριο συνδικαλιστικό στέλεχος του κλάδου του.
-Πότε ξεκινήσατε να εργάζεστε;
-«Έπιασα δουλειά το 1974 και έφυγα τον Φλεβάρη του 1991 με απόλυση λόγω συνδικαλιστικής δράσης. Η επωνυμία της επιχείρησης ήταν ΑΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Δούλεψα στα ορυχεία Μαντουδίου στον Σκαλιστήρη σαν εργάτης, ενώ εργάστηκα και στον Παπαστρατή σαν οδηγός και ξανά στον Μποδοσάκη σαν οδηγός. Συνολικά είχα δύο απολύσεις για συνδικαλιστική δράση και απ’ τις δύο επιχειρήσεις (Σκαλιστήρη, Παπαστρατή). Και μία τρίτη απόλυση για τους ίδιους λόγους από το Μετρό της Αθήνας.
Μόνο στα ορυχεία του Σκαλιστήρη εργάζονταν 5.000 κόσμος, κάπου 300 στου Παπαστράτη και περίπου 100 στου Μποδοσάκη. Όλη η περιοχή εξαρτώνταν οικονομικά από τις δραστηριότητες αυτές. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα μεταλλεία στην περιοχή Μαντουδίου λειτουργούν απ’ το 1867 και τα εκμεταλλεύτηκαν για δεκάδες χρόνια ληστρικά οι Σκαλιστήρης, Παπαστρατής, Μποδοσάκης».
-Πόσο δύσκολη ήταν η δουλειά στον συγκεκριμένο κλάδο;
-«Οι συνθήκες εργασίας ήταν δραματικές, επικίνδυνες και ανθυγιεινές, ειδικά στις γαλαρίες όπου είχαμε το φαινόμενο να φεύγουν από τη ζωή εργάτες σε ηλικία 40 και 45 ετών από καρκίνους, πνευμονοκονίαση, καρδιακές παθήσεις και άλλα νοσήματα. Στα μέτρα υγιεινής και ασφάλειας ήταν δραματική η κατάσταση, οι όμιλοι δεν θέλουν τέτοια μέτρα γιατί πάνω από όλα είναι το κέρδος το βάζουν στη ζυγαριά κόστος-όφελος. Στα εργοτάξια ήταν λίγο καλύτερα, αλλά και εκεί υπήρχε επικινδυνότητα και επιβάρυνση της υγείας. Εργάζονταν και γυναίκες σε οκτάωρες βάρδιες ορθοστασίας».
-Τι θυμόσαστε από την μεγάλη απεργία του 1976;
-«Την πρώτη μέρα που εργάστηκα στον Σκαλιστήρη, στις 30 Μαρτίου 1976 ξεκίνησε η μεγάλη απεργία, που διεκδικούσε μέτρα υγιεινής και ασφάλειας και Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας. Τότε το μεροκάματο ήταν 230 δραχμές για χειριστές και οδηγούς και 190 δραχμές για εργάτες. Τα μέτρα υγιεινής και ασφάλειας ήταν ανύπαρκτα σε όλους τους χώρους εργασίας».


-Πώς σας αντιμετώπισε η εργοδοτική πλευρά;
-«Αντιμετωπίσαμε μεγάλη επίθεση από την εργοδοσία και τον κρατικό μηχανισμό. Μαζεύτηκαν την περιοχή αύρες (τεθωρακισμένο όχημα της αστυνομίας), ειδικές δυνάμεις, ΜΑΤ, έγιναν επιθέσεις με γκλομπ και δακρυγόνα, ο Εισαγγελέας και η αστυνομία απαγόρευσαν τις συγκεντρώσεις, στα ορυχεία και στο Μαντούδι και τα περίχωρα, ενώ ελικόπτερο της εργοδοσίας πετούσε πάνω από τα χωριά και πέταγε προκηρύξεις που απειλώντας τους απεργούς να επιστρέψουν στη δουλειά για να μην αντιμετωπίσουν συνέπειες και καταγγέλλοντας τον Ριζοσπάστη που κάλυπτε τον αγώνα των απεργών. Οδοφράγματα, πετροπόλεμος, συγκρούσεις, ήταν σε εξέλιξη σε διάφορα σημεία εκείνες τις μέρες».
-Ποια ήταν η εξέλιξη που ακολούθησε;
-«Στις 2 και 3 Απριλίου έγινε γενικευμένη επίθεση σε βάρος μας στα εργοτάξια, στους φούρνους – πυρίμαχα και στο Παρασκευόρεμα.
Οι απεργοί όμως δεν κάνουν βήμα πίσω. Ξαπλώνουν όλοι στο λασπωμένο χώμα.
Πέρασαν λίγα λεπτά απόλυτης σιγής και τελικά μπροστά στην αποφασιστικότητα των απεργών, οι αρμόδιοι έδωσαν εντολή στους αστυνομικούς να αποχωρήσουν. Η πρώτη μάχη είχε κερδηθεί.


Ο χώρος στα ορυχεία σείστηκε απ’ τις φωνές των απεργών!
Πρέπει να πούμε ότι δεν συμμετείχαν μόνοι οι έχοντες μισθολογική σχέση, αλλά οι πάντες γιατί όλοι είχαν ανθρώπους τους που δούλευαν στις επιχειρήσεις αυτές.
Κάθε σπίτι είχε βάλει και μία μαύρη σημαία, τα μαγαζιά το ίδιο και είχαν κλείσει σαν ένδειξη διαμαρτυρίας.
Η αλληλεγγύη όλης της περιοχής ήταν δεδομένη».
-Πώς έκλεισε αυτή η κινητοποίηση;
-«Η απεργία έληξε μετά από 38 μερόνυχτα, στις 7 Απρίλη 1976 με κάποιες μικρές αυξήσεις σε μισθούς και ημερομίσθια και κάποια ημίμετρα σε ότι αφορά την υγιεινή και ασφάλεια.


Το μεγαλύτερο κέρδος όμως ήταν άλλο: Το μεγάλο μάθημα που πήραμε όλοι όσοι συμμετείχαμε σ’ αυτόν τον αγώνα.
Υπήρχαν αλύγιστοι εργάτες, γυναίκες, παιδιά, χωρίς εμπειρία ταξικής πάλης, με αλυσίδες περιφρούρησης, οδοφράγματα και πετροπόλεμο.
Αποδείχτηκε για άλλη μια φορά πως ό,τι κέρδισαν οι εργαζόμενοι μέχρι σήμερα είναι αποτέλεσμα του αγώνα, δεν είναι χάρισμα κανενός.
Αυτή είναι η ιστορική πραγματικότητα για τη χώρα μας και τον πλανήτη, χιλιάδες χρόνια με αγώνες και θυσίες, περνώντας απ’ τη δουλοκτησία στη φεουδαρχία κι από ‘κει στον καπιταλισμό.
Τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα διαδραματίστηκαν στους δρόμους, στα βουνά και στη βαθιά παρανομία μακριά και ενάντια στους υποστηρικτές της αστικής δημοκρατίας.
Από την περίοδο αυτή είχαμε 40 συλλήψεις και δεκάδες τραυματίες.
Μάλιστα οι συλληφθέντες δικάστηκαν σε χρόνο – ρεκόρ στις 5 Απριλίου, με ποινές από 7 έως 13 μήνες φυλάκιση χωρίς αναστολή, με κατηγορίες για απείθεια, παρακώλυση συγκοινωνιών, εξύβριση, θρασύτητα, αντίσταση κατά της αρχής
Στις 6 Απρίλη καταδικάζονται σε 4μηνη φυλάκιση ακόμα 13 που όμως αφέθηκαν ελεύθεροι αφού άσκησαν έφεση.
Συνδικαλιστικά ήμασταν στη δύναμη της Ομοσπονδίας Μεταλλωρύχων Ελλάδας και στο Εργατικό Κέντρο Ευβοίας».
Συνέντευξη: Νάσος Μπράτσος
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
