Την επιτάχυνση των συνομιλιών για την επέκταση της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου συμφώνησαν οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελάτι, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας τους. Η εξέλιξη έρχεται στον απόηχο της κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από το λιβυκό κοινοβούλιο και ενισχύει τη διπλωματική κινητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι δύο υπουργοί απέρριψαν τις αυθαίρετες ενέργειες της λιβυκής Βουλής και υπογράμμισαν την ανάγκη σεβασμού και εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, επιβεβαιώνοντας παράλληλα τη βούλησή τους να προχωρήσουν οι συνομιλίες για τις θαλάσσιες ζώνες.
Η επανενεργοποίηση της συζήτησης για την επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συμφωνία του 2020 αφορούσε μερική οριοθέτηση και είχε αποτελέσει σημαντική εξέλιξη απέναντι στις διεκδικήσεις που αποτυπώνονται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Το ενδεχόμενο επέκτασης της συμφωνίας σε περιοχές ανατολικά του 28ου μεσημβρινού επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που παρέμενε επί χρόνια ευαίσθητο στις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις.
Το μήνυμα του Καΐρου και η σημασία της επέκτασης
Όπως εκτίμησε ο διπλωματικός συντάκτης του ΕΡΤnews Νίκος Μελέτης, η απόφαση για επιτάχυνση των συνομιλιών συνιστά ουσιαστική εξέλιξη για την ελληνική διπλωματία και ισχυρό μήνυμα απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Αίγυπτος αντιμετωπίζει τη Λιβύη ως περιοχή ζωτικής στρατηγικής σημασίας και παρακολουθεί στενά τις προσπάθειες της Τουρκίας να ενισχύσει την επιρροή της στη χώρα, ιδίως στην ανατολική Λιβύη. Σύμφωνα με την εκτίμηση του Νίκου Μελέτη, οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να περιορίζουν τα περιθώρια διατήρησης των ισορροπιών που ακολουθούσε μέχρι σήμερα το Κάιρο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το ενδεχόμενο συνέχισης των διαπραγματεύσεων ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, όπου σταματά η συμφωνία οριοθέτησης του 2020. Μέχρι σήμερα, η αιγυπτιακή πλευρά εμφανιζόταν επιφυλακτική ως προς την εξέταση περιοχών στις οποίες υπάρχουν τουρκικές διεκδικήσεις.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, έχει διαχρονικά υποστηρίξει την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο βάσει της μέσης γραμμής, θέση που θα μπορούσε να επηρεάσει τα ελληνικά συμφέροντα στην περιοχή. Η ενίσχυση, επομένως, της ελληνοαιγυπτιακής συνεργασίας αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία.
Ο Νίκος Μελέτης εκτίμησε ότι η εξέλιξη αυτή συνιστά ισχυρό πλήγμα στις τουρκικές επιδιώξεις, χωρίς, ωστόσο, η έναρξη ή η επιτάχυνση των συνομιλιών να ισοδυναμεί από μόνη της με νέα συμφωνία οριοθέτησης ή με τυπική ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Αυστηρή αντίδραση από την Ευρωπαϊκή Ένωση
Την ίδια ώρα, και τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταδίκασαν το τουρκολιβυκό μνημόνιο, υπογραμμίζοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Στην κοινή δήλωσή τους, τα κράτη-μέλη επισημαίνουν ότι το Μνημόνιο Κατανόησης Τουρκίας – Λιβύης είναι άκυρο και ανυπόστατο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.
Το ζήτημα τέθηκε και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Ελλάδας, η οποία υπογράμμισε ότι η γεωγραφία δεν αλλάζει και ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν μπορεί να αναδιαμορφώνεται μέσω μονομερών αποφάσεων. Παράλληλα, επισήμανε τους κινδύνους που ενδέχεται να προκαλέσει η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου για τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τον Νίκο Μελέτη, η Αθήνα αναμένεται να θέσει το επόμενο διάστημα ζήτημα συνεπειών για την Τουρκία και τη Λιβύη τόσο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στον ΟΗΕ.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ζητά διμερή διάλογο Ελλάδας – Τουρκίας
Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον κάλεσε την Αθήνα και την Άγκυρα να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω διμερούς διαλόγου, δίνοντας έμφαση στη διπλωματική οδό για την αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών.
Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε στην ΕΡΤ ότι η Ελλάδα και η Τουρκία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τις ενθαρρύνουν να διεξάγουν διμερείς συνομιλίες για την αντιμετώπιση των σημείων διαφωνίας τους.
Η αμερικανική τοποθέτηση εστιάζει στην ανάγκη διαλόγου μεταξύ των δύο συμμάχων, χωρίς να συνιστά ρητή τοποθέτηση επί της νομικής ισχύος του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι προχωρούν τα στρατηγικά έργα
Η ελληνική κυβέρνηση επισημαίνει ότι η κύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή πλευρά δεν ανατρέπει τις έως σήμερα εθνικές επιτυχίες της εξωτερικής πολιτικής ούτε επηρεάζει τον σχεδιασμό των στρατηγικών έργων.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, χαρακτήρισε την εξέλιξη δυσάρεστη, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι η επικύρωση του μνημονίου δεν ανατρέπει σημαντικές εθνικές επιτυχίες. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι οι προγραμματισμένες έρευνες νοτίως της Κρήτης θα συνεχιστούν κανονικά.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου τόνισε ότι η Ελλάδα έχει προκηρύξει θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης και προχωρά κανονικά στον σχεδιασμό έργων συνδεσιμότητας στις περιοχές που επικαλύπτονται από τις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη συμφωνία οριοθέτησης με την Αίγυπτο, την οποία χαρακτήρισε σημαντικό αντίβαρο στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η Άγκυρα υπερασπίζεται τη συμφωνία
Εν μέσω των διεθνών αντιδράσεων, η Τουρκία υπεραμύνθηκε της νομιμότητας του μνημονίου. Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, αντιναύαρχος Ζεκί Ακτούρ, υποστήριξε ότι η οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας εμπίπτει στα κυριαρχικά δικαιώματα των αντίστοιχων παράκτιων κρατών και ότι η νομική ισχύς του μνημονίου δεν μπορεί να ακυρωθεί μέσω μονομερών αξιολογήσεων τρίτων μερών.
Την αντίθεσή τους στις κινήσεις του λιβυκού κοινοβουλίου εξέφρασαν, επίσης, η Κύπρος, η Γερμανία, η Αίγυπτος και το Ισραήλ, εντείνοντας τη διπλωματική πίεση γύρω από το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ανάλυση – Νίκος Μελέτης / Ρεπορτάζ: Κάτια Αντωνιάδη
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος