Μπαίνοντας κανείς στην Ερυμάνθεια Αχαΐας, από το δρόμο που τη συνδέει με την Ε.Ο. 111 του οδικού δικτύου, δύσκολα μπορεί να φανταστεί τι είχε συμβεί στην περιοχή κατά τη διάρκεια της γερμανοϊταλικής κατοχής. Άλλωστε το λιτό μνημείο για τους πεσόντες στην ιστορία της Ερυμάνθειας για την περίοδο 1940 – 1949 αναγράφει μόλις δύο ονόματα.
Κι’ όμως η Ερυμάνθεια είχε καταστραφεί ολοσχερώς από τις δυνάμεις του άξονα, που σαν Ούννοι σε επιδρομή την κανονιοβόλησαν, την έκαψαν, κατέστρεψαν σπίτια και αγροτικές εκτάσεις από τη λύσσα τους τόσο γι’ αυτά που είχαν προηγηθεί, όσο και γιατί ο τοπικός πληθυσμός είχε φύγει στα βουνά για να γλιτώσει τις εκτελέσεις.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.
Στην Ερυμάνθεια στάθμευε δύναμη 30 Ιταλών με αποστολή τον έλεγχο – αστυνόμευση της ευρύτερης περιοχής, που ονομάζεται Tριταία Αχαΐας.
Στις 11 Ιουλίου 1943 δυνάμεις Ελλήνων ανταρτών με επικεφαλής τον Καπετάν Ωρίωνα και σε συνεργασία με Ερυμανθιώτες, περικυκλώνουν το χώρο στρατωνισμού των Ιταλών που ήταν το σχολείο, καταφέρνοντας μετά από σύντομη μάχη να τους αιχμαλωτίσουν και να πάρουν τον οπλισμό τους, με αποτέλεσμα στις 28 Ιουλίου με αιχμαλώτους και λάφυρα να αποτραβηχτούν στα βουνά.
H εισβολή και η πυρπόληση της Ερυμάνθειας από τους Γερμανούς στις 29 Ιουλίου 1943Η μη επικοινωνία με την ιταλική διμοιρία, υποψίασε τους Ιταλούς στην Πάτρα, που έστειλαν ισχυρές δυνάμεις για να διαπιστώσουν τι είχε συμβεί, ενώ στο χωριό είχε μείνει μόνο ο Καπετάν Ωρίωνας με επτά αντάρτες.
Όταν έγινε αντιληπτό ότι οι Ιταλοί πλησίαζαν, ξεκίνησε μάχη, όπου με τέχνασμα οι λιγότεροι αντάρτες, έκαναν τους Ιταλούς να πιστέψουν ότι ήταν περικυκλωμένοι από υπέρτερες δυνάμεις και τελικά να παραδοθούν, με απολογισμό 17 νεκρούς, 10 τραυματίες Ιταλούς και πλούσιο πολεμικό υλικό, ενώ η ελληνική πλευρά δεν είχε καμία απώλεια.
Η μη επαφή και με το δεύτερο απόσπασμα των κατακτητών, οδήγησε στην αποστολή αναγνωριστικού αεροπλάνου, που διαπίστωσε τα ίχνη τη μάχης (κατεστραμμένα οχήματα και πτώματα Ιταλών).
Έτσι στις 29 Ιουλίου ένα μηχανοκίνητο τάγμα Γερμανών ανέλαβε την καταστροφή του χωριού και την εκτέλεση όλων των Ερυμανθιωτών, που όμως έχουν προλάβει να εγκαταλείψουν το χωριό τους.
Η ναζιστική μανία στράφηκε και κατά των αγρών, που τους κατέστρεψαν.
Αντίστοιχες επιδρομές έκαναν και άλλες φορές, αλλά πάντα οι Ερυμανθειώτες κατάφερναν να διασώζονται και πολλοί από αυτούς να δίνουν τη μάχη της λευτεριάς μέσα από τις ανταρτικές δυνάμεις.
Περίπου 100 άρματα μάχης «μάχονται» εναντίον των άδειων σπιτιών της Ερυμάνθειας καταστρέφοντάς τα και πυρπολώντας τα.
Στην ιστορία έμεινε το παρακάτω τραγούδι ενός αντάρτη:
«Το μάθατε τι έγινε ένα γεγονός μεγάλο,
άφησε ο Ωρίων τα βουνά και ροβολάει στον κάμπο.
Ημέρα Τρίτη ήταν που ήρθε στο χωριό μας
και έπιασε τους Ιταλούς, τον άπιστο εχθρό μας.
Και την Τετάρτη ήρθανε ένας λόχος Ιταλιάνοι·
ο Ωρίων τους περίμενε και όλους μαζί τους πιάνει.
Η Πέμπτη εξημέρωσε μαύρη και αραχνιασμένη
και η ωραία Ερυμάνθεια εβρέθηκε καμμένη.
Η Ερυμάνθεια ήτανε του Δήμου το καμάρι
και τώρα εσκοτείνιασε και έγινε σαν τον Άδη»
«Στης μνήμης το φώς»
Ένα μήνα πριν, στα τέλη Ιουνίου, ο Δήμος Ερυμάνθου πραγματοποίησε την επετειακή εκδήλωση και αναφέρει σε ανακοίνωσή του:
«Με μεγάλη συμμετοχή κόσμου και σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026 στην Ερυμάνθεια η επετειακή εκδήλωση μνήμης με τίτλο «Στης μνήμης το φως», αφιερωμένη στα τραγικά γεγονότα της 29ης Ιουλίου 1943 και στην ολοκληρωτική καταστροφή του μαρτυρικού χωριού από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής.
Η εκδήλωση αποτέλεσε έναν ελάχιστο φόρο τιμής στους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και στα αθώα θύματα της κατοχής, μεταφέροντας παράλληλα στις νεότερες γενιές το διαχρονικό μήνυμα της ειρήνης, της δημοκρατίας και της ελευθερίας.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε με την «Πορεία Μνήμης – Λαμπαδηδρομία», από το Κέντρο Υγείας Ερυμάνθειας έως την κεντρική πλατεία του χωριού, όπου πραγματοποιήθηκε το άναμμα του βωμού της μνήμης και η κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο. Στην πορεία συμμετείχαν ο Σύλλογος Εθελοντών Αιμοδοτών Κ.Υ. Χαλανδρίτσας, ο Σύλλογος Δρομέων Υγείας Πάτρας, το Γυμναστικό Αθλητικό Σωματείο Αχαΐας «Ηράκλειος Άθλος», η Εθελοντική Ομάδα Πυρόσβεσης – Διάσωσης (Ε.Ο.ΠΥ.Δ.), εκπρόσωποι συλλόγων και πλήθος κατοίκων της περιοχής.
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο Δήμαρχος Ερυμάνθου, Θόδωρος Μπαρής, ο Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας, Νεκτάριος Φαρμάκης, ο Πρόεδρος του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδας και Δήμαρχος Καλαβρύτων, Αθανάσιος Παπαδόπουλος, καθώς και ο Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ερυμάνθειας, Σπύρος Κόντης, οι οποίοι υπογράμμισαν τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης και της ανάδειξης των θυσιών των μαρτυρικών τόπων.
Ιδιαίτερη τιμή για την εκδήλωση αποτέλεσε η παρουσία της καταξιωμένης ηθοποιού και συγγραφέως Μιμής Ντενίση, η οποία προλόγισε τη μουσική βραδιά με λόγο αφιερωμένο στη σημασία της ιστορικής μνήμης και της εθνικής συνείδησης.
Ακολούθησε η συναυλία «Στης μνήμης το φως», η οποία καθήλωσε το κοινό. Ο διακεκριμένος συνθέτης και πιανίστας Γιάννης Χριστοδουλόπουλος, η διακεκριμένη μονωδός και υψίφωνος Έλενα Κελεσίδη και ο καταγόμενος από την Ερυμάνθεια Γιώργος Ντάβλας, ο οποίος ανέλαβε την πρωτοβουλία για τη διοργάνωση της συναυλίας, χάρισαν στο κοινό μια υψηλού επιπέδου μουσική εμπειρία, γεμάτη συγκίνηση και συμβολισμούς.
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και τον Δήμο Ερυμάνθου, σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Ερυμάνθειας, επιβεβαιώνοντας τη διαρκή δέσμευση όλων των συνδιοργανωτών να διαφυλάσσουν την ιστορική μνήμη και να τιμούν την ιστορία του μαρτυρικού χωριού της Ερυμάνθειας.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, ο ευρωβουλευτής Νικ. Φαραντούρης, η πρώην Υπουργός, Άννα Διαμαντοπούλου, ο Βουλευτής Αχαΐας Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, ο Αναπληρωτής Περιφερειάρχης Χαρ. Μπονάνος, ο Αντιπεριφερειάρχης Αθλητισμού Παν. Αντωνόπουλος, ο εκτελεστ. δ/ντής ΠΔΕ Γεώργιος Σύρμος, καθώς και ο Δήμαρχος Δυτ. Αχαΐας, Γρηγόρης Αλεξόπουλος, ο Δήμαρχος Πωγωνίου Καψάλης Κων/νος, μαζί με εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης, φορέων και πλήθος πολιτών.
Η μαζική συμμετοχή του κόσμου και η συγκινητική ατμόσφαιρα της βραδιάς ανέδειξαν ότι η μνήμη παραμένει ζωντανή και αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές».
Κείμενο & φωτο: Νάσος Μπράτσος
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος