Η Ρωσία διεξάγει κοινοβουλευτικές εκλογές εν μέσω πολέμου και χωρίς αντιπολίτευση – ertnews.gr

Η Ρωσία διεξάγει κοινοβουλευτικές εκλογές από αυτή την Παρασκευή, οι οποίες θα διαρκέσουν έως την Κυριακή 20. Πρόκειται για τις πρώτες εκλογές για τη Δούμα, (Βουλή), από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, και θα είναι οι πρώτες που έχει προκηρύξει η Μόσχα στις ουκρανικές περιοχές που έχουν καταληφθεί πλήρως ή εν μέρει από τα στρατεύματά της, τις οποίες έχει κηρύξει προσαρτημένες: το Ντονέτσκ, το Λουχάνσκ, τη Ζαπορίζια και τη Χερσώνα, καθώς και την Κριμαία, η οποία προσαρτήθηκε το 2014. Η Ουκρανία τις έχει χαρακτηρίσει «φάρσα» και επιμένει ότι η ψηφοφορία στα κατεχόμενα εδάφη θα είναι «άκυρη».

Κανείς δεν αμφιβάλλει ότι το κόμμα του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, η «Ενωμένη Ρωσία», θα κερδίσει και πάλι. Οι ειδικοί στους οποίους απευθύνθηκε το RTVE συμφωνούν ότι οι εκλογές δεν θα είναι «ανταγωνιστικές», καθώς η πραγματική αντιπολίτευση δεν έχει καμία πιθανότητα να συμμετάσχει, και ότι θα είναι δύσκολο να εντοπιστεί οποιοδήποτε σημάδι διαμαρτυρίας, παρά την αυξανόμενη δυσαρέσκεια των Ρώσων για τον πόλεμο.

Το διακύβευμα της ψηφοφορίας

Στις εκλογές αυτές εκλέγονται οι 450 βουλευτές της Κρατικής Δούμας· πρόκειται για ένα από τα δύο σώματα που απαρτίζουν το ρωσικό Κοινοβούλιο (το άλλο είναι το Συμβούλιο της Ομοσπονδίας, το οποίο αντιστοιχεί στη Γερουσία). Οι μισοί εκλέγονται μέσω συστήματος αναλογικής εκπροσώπησης με βάση κομματικούς καταλόγους σε ομοσπονδιακό επίπεδο – για το οποίο απαιτείται ελάχιστο ποσοστό 5% των ψήφων – και οι άλλοι μισοί μέσω συστήματος απλής πλειοψηφίας σε τοπικές εκλογικές περιφέρειες.

Θεωρητικά, η Δούμα είναι αρμόδια για την ψήφιση συνταγματικών και ομοσπονδιακών νόμων, την εποπτεία των δραστηριοτήτων της Κυβέρνησης της Ρωσικής Ομοσπονδίας, τον διορισμό του Πρωθυπουργού κατόπιν πρότασης του Προέδρου, καθώς και τον διορισμό άλλων ανώτερων αξιωματούχων.

Κατά τη διάρκεια της προηγούμενης κοινοβουλευτικής περιόδου, το κόμμα «Ενωμένη Ρωσία» διέθετε 310 βουλευτές και ασκούσε απόλυτη κυριαρχία. Τα άλλα τέσσερα κόμματα που είχαν εκπροσώπηση δεν αποτελούν πραγματική αντιπολίτευση, καθώς ψηφίζουν ομόφωνα σε βασικά ζητήματα, όπως ο πόλεμος: το Κομμουνιστικό Κόμμα (56 βουλευτές), το «Δίκαιη Ρωσία» (27), το Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (22 βουλευτές) και το «Νέοι Άνθρωποι» (15). Υπήρχαν επίσης τέσσερις ανεξάρτητοι βουλευτές και 16 κενές έδρες.

«Αυτές οι εκλογές δεν θα είναι ανταγωνιστικές· ποτέ δεν ήταν», εξηγεί η Μαρία Χοσέ Πέρεθ, λέκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Complutense (UCM) και ειδική σε θέματα Ρωσίας, στο RTVE Noticias. «Τα δύο σώματα του Κοινοβουλίου είναι υποταγμένα όργανα· η αντιπολίτευση δεν εκπροσωπείται ούτε στη Δούμα ούτε στο Συμβούλιο. Πρόκειται για μια κοινοβουλευτική συνέλευση που έχει διαμορφωθεί κατ’ εικόνα και ομοίωση του Πούτιν, και ιδίως του κόμματός του, της «Ενωμένης Ρωσίας». Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει ιδεολογική ποικιλομορφία· δεν υπάρχει ανταγωνισμός ή κάτι παρόμοιο. Ο νικητής είναι πάντα προβλέψιμος», προσθέτει.

Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη το γεγονός ότι ο ίδιος ο Πούτιν έχει αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προεκλογική εκστρατεία του κόμματός του.

«Αυτές οι εκλογές δεν είναι ανταγωνιστικές με τη δημοκρατική έννοια, αλλά μας παρέχουν πληροφορίες για το ίδιο το ρωσικό πολιτικό σύστημα και για τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται στο πλαίσιο του πολέμου», εξηγεί ο Ρουμπέν Ρουίθ, λέκτορας Πολιτικών Επιστημών στο πανεπιστήμιο UNED και ειδικός στον μετασοβιετικό χώρο.

Ο Ρουίθ εξηγεί πώς το ρωσικό καθεστώς εξασφάλισε τον έλεγχο του νομοθετικού σώματος. «Υπήρξε μια διαδικασία διαλογής των ίδιων των υποψηφίων, η οποία απέκλεισε ορισμένους υποψηφίους καθώς και το «Γιαμπλόκο», το κύριο γνήσιο κόμμα της αντιπολίτευσης. Επίσης, τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί σταδιακή συρρίκνωση του χώρου της αντιπολίτευσης, πέρα από τους εκλογικούς καταλόγους, με πολύ σκληρή καταστολή, με αποτέλεσμα ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων να φυλακιστεί και άλλοι να αναγκαστούν να αυτοεξοριστούν. Υπήρξε επίσης πλεονέκτημα για το «Ενωμένη Ρωσία» και τον Πούτιν στα μέσα ενημέρωσης, ιδίως στα κρατικά μέσα, το οποίο συνοδεύτηκε από το κλείσιμο άλλων μέσων ενημέρωσης». Τέλος, προσθέτει ο Ρουίθ, η εποπτεία των εκλογών έχει αποδυναμωθεί, λόγω της απουσίας τόσο διεθνών όσο και εθνικών παρατηρητών.

Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τον λέκτορα της UNED, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο των εκλογών θα είναι να παρατηρήσουμε πώς οι ελίτ «κυκλοφορούν» εντός του καθεστώτος Πούτιν, καθώς ορισμένοι πολιτικοί της «Ενωμένης Ρωσίας» ανεβαίνουν ή πέφτουν στις λίστες υποψηφίων του κόμματος.

Απαγορεύτηκε κόμμα της αντιπολίτευσης

Δεν υπήρχε αμφιβολία ότι η πραγματική αντιπολίτευση δεν θα γινόταν ανεκτή. Και πράγματι, τα ρωσικά δικαστήρια απαγόρευσαν στο κόμμα «Γιαμπλόκο» – το μόνο που είχε επικρίνει τον πόλεμο – να συμμετάσχει στις γενικές εκλογές και καταδίκασαν σε φυλάκιση έναν από τους ηγέτες του, τον Λεβ Σλόσμπεργκ.

«Το “Γιαμπλόκο” ήταν το μόνο κόμμα που δεν βρισκόταν υπό έλεγχο», εξηγεί η Μαρία Χοσέ Πέρεζ. «Πέτυχε καλά αποτελέσματα στις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές, ενώ στις κοινοβουλευτικές εκλογές θα μπορούσε να φτάσει το όριο του 5% και μάλιστα να το ξεπεράσει».

Το κόμμα ήλπιζε να κερδίσει μερικές ακόμη έδρες στις τοπικές εκλογικές περιφέρειες, όπου κερδίζει ο υποψήφιος που συγκεντρώνει τις περισσότερες ψήφους, αλλά αρκετοί από τους υποψηφίους του έχουν λάβει απειλές θανάτου, ενώ περίπου είκοσι από αυτούς αναγκάστηκαν να αποσυρθούν από τις εκλογές τις τελευταίες εβδομάδες, αφού κατηγορήθηκαν για «εξτρεμισμό», «υπονόμευση της φήμης των Ενόπλων Δυνάμεων» ή παρόμοιες κατηγορίες, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Efe.

Παρόλα αυτά, το «Γιάμπλοκο» παραμένει πιστό στο σύνθημά του, «Για την ειρήνη και την ελευθερία», και έχει καλέσει τους υποστηρικτές της ειρήνης να ψηφίσουν τους υποψηφίους του και, όπου δεν υπάρχουν, να ακυρώσουν τα ψηφοδέλτιά τους.

Τον Ιούλιο, συνελήφθη ένας άλλος γνωστός εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης, ο Μπόρις Ναντέζντιν, ο οποίος είχε θέσει υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές του 2024 και προετοίμαζε την προεκλογική του εκστρατεία για τις φετινές βουλευτικές εκλογές. Αφού αφέθηκε ελεύθερος, διέφυγε από τη χώρα.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρωσικός λαός έχει ελάχιστες δυνατότητες να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του ή τη διαφωνία του με τις πολιτικές του Κρεμλίνου. Ο Ρουμπέν Ρουίθ εξηγεί ότι η εξωκοινοβουλευτική αντιπολίτευση, την οποία εκπροσωπεί, για παράδειγμα, η Γιούλια Ναβάλναγια, σύζυγος του Αλεξέι Ναβάλνι, έχει καλέσει τον κόσμο να ψηφίσει οποιοδήποτε κόμμα εκτός από το «Ενωμένη Ρωσία», προκειμένου να καταδειχθεί τουλάχιστον μια μείωση της υποστήριξης προς το κυβερνών κόμμα.

Μια άλλη μορφή αντίστασης είναι η εκστρατεία «Noons Against Putin», στο πλαίσιο της οποίας οι πολίτες συγκεντρώνονται μαζικά στα εκλογικά τμήματα την ίδια ώρα για να εκφράσουν τη διαφωνία τους με τον πρόεδρο, όπως συνέβη κατά τις προεδρικές εκλογές του 2024. Τότε, αυτή η κίνηση οδήγησε σε συλλήψεις.

Το ποσοστό συμμετοχής στις εκλογές μπορεί να χρησιμεύσει ως ένα ακόμη βαρόμετρο, αν και τα στοιχεία για την ψηφοφορία και την αποχή συχνά αποκρύπτονται ή παραποιούνται, ιδίως εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.

«Αν οι Ρώσοι εκφράσουν οποιαδήποτε μορφή διαφωνίας κατά την ψηφοφορία, πιθανότατα δεν θα το μάθουμε ποτέ, διότι ένα υψηλό ποσοστό αποχής – αν υπήρχε – σίγουρα δεν θα καταγραφόταν», τονίζει η Μαρία Χοσέ Περέζ.

Εκλογές κατά τη διάρκεια του πολέμου

Παρά τις μεθοδεύσεις, ο πόλεμος θα ρίξει τη σκιά του πάνω σε αυτές τις εκλογές. Οι Ρώσοι έχουν αρχίσει να νιώθουν τις συνέπειες μιας σύγκρουσης που, στην αρχή της εισβολής, φαινόταν μακρινή. Τώρα, τα ουκρανικά drones χτυπούν όχι μόνο στη Μόσχα, αλλά και χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, βαθιά μέσα στη Ρωσία, και όχι μόνο στρατιωτικούς στόχους, αλλά και εμπορικά κέντρα. Ο αριθμός των θυμάτων μεταξύ των αμάχων έχει αυξηθεί, ενώ οι ζημιές στις υποδομές έχουν οδηγήσει επίσης σε έλλειψη καυσίμων και πληθωρισμό.

Σύμφωνα με έρευνα του κέντρου δημογραφικής ανάλυσης Levada Centre (το οποίο θεωρείται «ξένος πράκτορας» από το Κρεμλίνο), το 61% των Ρώσων δηλώνει ότι η «ειδική επιχείρηση» (όπως περιγράφει η Μόσχα την εισβολή στην Ουκρανία) επηρεάζει τη ζωή τους, είτε επειδή τους προκαλεί «υλικά και οικονομικά» προβλήματα, είτε λόγω των επιθέσεων με drones, αλλά και του θανάτου γνωστών και συγγενών. Η ίδια δημοσκόπηση δείχνει ότι το ποσοστό όσων υποστηρίζουν τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις έχει μειωθεί στο 59%, ενώ το ποσοστό όσων υποστηρίζουν τη συνέχιση του πολέμου έχει αυξηθεί στο 31%.

Η δημοτικότητα του Πούτιν έχει μειωθεί τους τελευταίους μήνες, αλλά παραμένει πολύ υψηλή: 76 τοις εκατό, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τα ποσοστά αποδοχής του πρωθυπουργού Μιχαήλ Μισούτιν (64 τοις εκατό), της κυβέρνησης (62 τοις εκατό) ή της Δούμας (52 τοις εκατό).

Ακόμη και κρατικοί οργανισμοί δημοσκοπήσεων, όπως το Ίδρυμα για τη Δημόσια Γνώμη (FOM), δείχνουν ότι η «αγωνία» έχει αυξηθεί μεταξύ των Ρώσων ως συνέπεια του πολέμου.

Αυτή η ανησυχία είναι εμφανής και σε άλλες λεπτομέρειες. Πολλοί άνδρες σε στρατιωτική ηλικία έχουν επιλέξει να εγκαταλείψουν προσωρινά τη χώρα λόγω του ενδεχομένου να κληθούν υπηρεσία και να σταλούν στο μέτωπο· η ζήτηση για εξοπλισμό προστασίας από τα drones έχει αυξηθεί, όπως και το κόστος της ασφάλισης έναντι τέτοιων επιθέσεων.

Ό,τι κι αν συμβεί, ο Πούτιν θα χρησιμοποιήσει τη νίκη του «Ενωμένης Ρωσίας» στις φετινές κοινοβουλευτικές εκλογές ως απόδειξη της υποστήριξης των πολιτών του προς τον πόλεμο. Δεν είναι τυχαίο ότι το σύνθημα του κόμματος του Κρεμλίνου είναι «Τα πάντα για τη νίκη».

Αυτό το κατέστησε σαφές την περασμένη Τετάρτη σε ομιλία του προς τον λαό. «Η επιλογή και η βούλησή σας θα αποδείξουν για άλλη μια φορά ότι εκατομμύρια άνθρωποι στηρίζουν τους στρατιώτες μας, ότι είμαστε ένας λαός ενωμένος από κοινές αξίες, ιστορική μνήμη και αγάπη για την πατρίδα μας, και ότι κανείς δεν θα καταφέρει να μας διαιρέσει ή να μας εκφοβίσει», δήλωσε ο Πούτιν στον ρωσικό λαό.

Ένα άρθρο γραμμένο από Miguel Charte (RTVE), που δημοσιεύθηκε αρχικά στις 18 Σεπτεμβρίου 2026, 07:09 (θερινή ώρα Κεντρικής Ευρώπης)