Τον Μάρτιο του 2025 ο Πρόεδρος των ΗΠΑ μας είχε προϊδεάσει για το ειδικό γεωπολιτικό βάρος της περιοχής κατά την ομιλία του στο Κογκρέσο, στην οποία είχε τονίσει ότι η Γροιλανδία πρόκειται να γίνει αμερικανική «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο» και ότι αυτό το βήμα είναι «απολύτως απαραίτητο για το συμφέρον της εθνικής ασφάλειας και ελευθερίας στον κόσμο»
Η επίκληση των όρων της εθνικής ασφάλειας και της ελευθερίας ήταν ενδεικτικοί ότι το ειδικό βάρος της Αρκτικής δεν αφορά μόνο τον πλούσιο ορυκτό πλούτο της – σύμφωνα με την Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ, η Αρκτική διαθέτει τεράστια και ανεκμετάλλευτα αποθέματα πετρελαίου, φυσικού αερίου και κρίσιμων ορυκτών όπως σπάνιες γαίες, τιτάνιο και λίθιο – αλλά κάτι πολύ περισσότερο.
Λίγους μήνες μετά, η στρατηγική συμμαχία Μόσχας – Πεκίνου αποκάλυψε τη «μεγάλη εικόνα», όταν οι δύο οικονομίες εγκαινίασαν επίσημα τη συστηματική χρήση του «Πολικού Δρόμου του Μεταξιού» μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού -NSR- με στόχο την παράκαμψη των παραδοσιακών περασμάτων.
Λόγω των γεωπολιτικών αναταραχών και των δυτικών κυρώσεων, εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου χρησιμοποιούν τη διαδρομή αυτή για να συνδέσουν την Ασία με την Ευρώπη, με την Κίνα να αυτοπροσδιορίζεται ως «κράτος κοντά στην Αρκτική». Παρά το γεγονός ότι δεν είναι αρκτικό κράτος, έχει επενδύσει δισεκατομμύρια σε ρωσικά ενεργειακά έργα, όπως το Arctic LNG 2, στο οποίο κατέχει μερίδιο 20%.
Η ουσία όμως δεν εντοπίζεται μόνο στη δυνατότητα αποφυγής των γεωπολιτικών αναταραχών ή των κυρώσεων. Η απώλεια πάγου καθώς εξελίσσεται η κλιματική αλλαγή, έχει ανοίξει τις ναυτιλιακές διαδρομές, αυξάνοντας το εύρος πλοήγησης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού στο Βόρειο Ημισφαίριο. Η ναυτιλία στην Αρκτική αυξήθηκε κατά 37% τη δεκαετία έως το 2024, σύμφωνα με το Αρκτικό Συμβούλιο, εν μέρει λόγω της τήξης των πάγων.
Η άνοδος της θερμοκρασίας λοιπόν και η υποχώρηση του πάγου πέραν της ευκολότερης έρευνας και πιθανότατα εξόρυξης του πλούσιου ορυκτού πλούτου της περιοχής, σηματοδοτεί και την ευκολότερη πλοήγηση των πλοίων, καθιστώντας το ταξίδι μεταξύ Ευρώπης και Ασίας πολύ πιο σύντομο από ό,τι μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, καθώς η συγκεκριμένη διαδρομή μειώνει τον χρόνο ταξιδιού μεταξύ Ρότερνταμ και Γιοκοχάμα κατά 40%.
Από την άλλη πλευρά, η βορειοδυτική διαδρομή, στα ανοικτά των ακτών του Καναδά, θα μειώσει επίσης σημαντικά τη μεγάλη απόσταση μεταξύ του Ατλαντικού και του Ειρηνικού ωκεανού.
Το γεγονός ότι η διαδρομή μεταξύ Ευρώπης και Ασίας θα γίνει κατά 40% μικρότερη, συνεπάγεται πρόσθετα οικονομικά και πολιτικά οφέλη όχι μόνο για τις χώρες που γειτνιάζουν άμεσα με την Αρκτική, αλλά και για τα ευρωπαϊκά έθνη και την Κίνα.
Στην Αρκτική λοιπόν εξελίσσεται αυτή τη στιγμή ένας έντονος γεωπολιτικός, οικονομικός και στρατιωτικός ανταγωνισμός ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους από τη μία πλευρά – ακόμα και οι Δανοί παρά την «κόντρα» με τον Τραμπ για τη Γροιλανδία υποστηρίζουν ότι έχουν κοινό συμφέρον με τις Ηνωμένες Πολιτείες όσον αφορά την ασφάλεια στην Αρκτική- και τον άξονα Ρωσίας-Κίνας από την άλλη, με φόντο όχι απλά την πρόσβαση σε πλούσιους φυσικούς πόρους αλλά και τους νέους εμπορικούς δρόμους που ανοίγονται.
Και κάπως έτσι, η κλιματική αλλαγή λιώνοντας τους πάγους με ταχείς ρυθμούς και ανοίγοντας νέους εμπορικούς δρόμους, έχει μετατρέψει την περιοχή από μια ζώνη χαμηλής έντασης σε ένα από τα πιο καυτά στρατηγικά μέτωπα του πλανήτη.
Τα αναδυόμενα ζητήματα κυριαρχίας
Οι αλλαγές στην Αρκτική δημιουργούν νέα εδάφη, εγείροντας ήδη ζητήματα κυριαρχίας και, επομένως, στρατιωτικής ασφάλειας. Ήδη από το 2007, η Ρωσία ύψωσε τη σημαία της στον Βόρειο Πόλο, τον οποίο διεκδικεί ενώπιον της αρμόδιας επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών ως επέκταση της υφαλοκρηπίδας της.
Επίσης νέες αλιευτικές ευκαιρίες εμφανίζονται για όλες τις χώρες της Αρκτικής και μη.
Για πολλά χρόνια, ο πυκνός πάγος έχει σταματήσει την αλιεία, ενώ την ίδια στιγμή οι διεθνείς οργανισμοί είχαν περιορίσει την εμπορική αλιεία στα ύδατα της Αρκτικής στο ελάχιστο.
Όμως τα επόμενα τριάντα χρόνια, η Αρκτική θα είναι κρίσιμη για την αναζωογόνηση της ρωσικής οικονομίας στον τομέα της αλιείας.
Όσο για την Κίνα, η Αρκτική θα αποτελέσει απαραίτητη πηγή ενέργειας, μεταποίησης μεταφορών και διαφοροποίησης της επισιτιστικής ασφάλειας.
Οι κοινές ασκήσεις και οι κοινές στρατιωτικές ναυτικές και αεροπορικές περιπολίες Ρωσίας και Κίνας είναι η απόδειξη της νέας γεωπολιτικής σημασίας της περιοχής. Δεν είναι λίγες οι φορές μάλιστα που βομβαρδιστικά των δύο χωρών έχουν εντοπιστεί να πετούν κοντά στη Ζώνη Αναγνώρισης Αεράμυνας της Αλάσκας, προκαλώντας την άμεση κινητοποίηση αμερικανικών μαχητικών.
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία έχει επαναλειτουργήσει και εκσυγχρονίσει δεκάδες στρατιωτικές βάσεις της εποχής του Ψυχρού Πολέμου κατά μήκος των αρκτικών ακτών της, εγκαθιστώντας συστήματα ραντάρ και πυραύλους.
Οι ΗΠΑ δεν άφησαν αυτή την τακτική χωρίς απάντηση. Ξεκίνησαν ένα ευρύ εξοπλιστικό πρόγραμμα 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή 11 νέων πολικών παγοθραυστικών, ώστε να αμφισβητήσουν την κυριαρχία της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ εξακολουθεί να πιέζει για ισχυρότερη παρουσία στη Γροιλανδία, ενώ την ίδια στιγμή ποντάρει στον Βερίγγειο Πορθμό, το στενό ανάμεσα στην Αλάσκα και τη Ρωσία – συνδέει τη Θάλασσα Τσούκτσι που είναι μέρος του Αρκτικού ωκεανού με τη Βερίγγειο θάλασσα στα νότια, που είναι μέρος του Ειρηνικού ωκεανού- που αποτελεί το υποχρεωτικό πέρασμα για τα πλοία που κινούνται από τον Ειρηνικό προς την Αρκτική, δίνοντας στην Ουάσιγκτον ένα σημαντικό γεωπολιτικό πλεονέκτημα.
Αλλά και το ΝΑΤΟ μέσω του Γενικού Γραμματέα Μαρκ Ρούτε, έχει ξεκαθαρίσει ότι η Συμμαχία πρέπει να αποκλείσει τη Ρωσία και την Κίνα από τον έλεγχο κρίσιμων υποδομών, όπως τα υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων και οι οδοί μεταφοράς σπάνιων γαιών.
Ο αστάθμητος παράγοντας παραμένει το περιβάλλον
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα αγωνίζονται να μετατρέψουν την Αρκτική στην επόμενη σημαντική οικονομική πύλη του κόσμου, η τήξη του πάγου όμως την ίδια στιγμή που απογειώνει τις στρατηγικές τους φιλοδοξίες, τις θέτει σε κίνδυνο.
Παρά τις μεγάλες βλέψεις των δυνάμεων, πρόσφατες διεθνείς επιστημονικές μελέτες προειδοποιούν ότι το ταχύ λιώσιμο των πάγων στη Σιβηρία – περίπου το 46% του μόνιμου πάγου του βόρειου ημισφαιρίου βρίσκεται στη Σιβηρία- προκαλεί καθιζήσεις, κατολισθήσεις, απώλεια όγκου εδάφους, διάβρωση των ακτών κ.α, απειλώντας να καταστρέψει σημαντικές υποδομές -αγωγούς, λιμάνια, σιδηροδρόμους, αεροδρόμια, κτίρια, – που κατασκευάζουν οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα, αυξάνοντας κατακόρυφα το οικονομικό κόστος των σχεδίων τους.
Μέχρι τα μέσα του αιώνα, περίπου το 69% των βασικών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των βιομηχανικών εγκαταστάσεων, κινδυνεύει να υποστεί ζημιά, σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου Paris-Saclay, του Κέντρου Helmholtz για Πολικές και Θαλάσσιες Έρευνες και του ερευνητικού κέντρου Nordregio.
Η τήξη των πάγων αναμένεται λοιπόν να οδηγήσει σε σοβαρές ζημιές δεκάδων δισ. δολαρίων τη Ρωσία, τον Καναδά, την Αλάσκα, τη Δανία, τη Γροιλανδία, τη Νορβηγία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία,,την Ισλανδία αλλά και την Κίνα.
Η οικονομία με τις μεγαλύτερες ζημιές θα είναι η Ρωσία, η οποία διαθέτει τις περισσότερες υποδομές που έχουν κατασκευαστεί στο μόνιμα παγωμένο έδαφος. Η Αλάσκα είναι η δεύτερη περιοχή που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σημαντικές απώλειες,
Τα προβλήματα όμως από την η ταχεία υποχώρηση των παγοκρηπίδων δεν αφορούν μόνο την οικονομία αλλά και την ανθρώπινη υγεία, καθώς δημιουργούνται περιβαλλοντικοί ρύποι όπως ο υδράργυρος -η αύξηση των συγκεντρώσεων του μετάλλου και η συσσώρευσή του στην τροφική αλυσίδα σε επίπεδα που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία τόσο των ζώων όσο και των ανθρώπων είναι ένας πολύ σοβαρός κίνδυνος- και απελευθερώνονται παθογόνα που μέχρι πρότινος ήταν παγιδευμένα στον πάγο.
Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
liberal.gr
The post ΗΠΑ Vs Κίνας – Ρωσίας: Η μεγάλη μάχη για την Αρκτική και τον έλεγχο εμπορικών διαδρόμων first appeared on Portnet – Ειδήσεις Πειραιά.