Γιατί αυξάνονται οι διαγνώσεις καρκίνου στους νέους; Η νέα έρευνα δείχνει 7 μορφές που προβληματίζουν.
Όταν ακούμε για τον καρκίνο, συνήθως τον συνδέουμε με μεγαλύτερες ηλικίες. Όμως, τα τελευταία χρόνια οι ειδικοί παρατηρούν μια αλλαγή που δεν περνάει απαρατήρητη, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι κάτω των 50 ετών διαγιγνώσκονται με συγκεκριμένες μορφές καρκίνου. Μια νέα διεθνής έρευνα έρχεται τώρα να ρίξει περισσότερο φως στην τάση αυτή, καταγράφοντας σημαντική αύξηση σε αρκετούς τύπους καρκίνου σε νεότερους ανθρώπους.
Η έρευνα, που ανέλυσε δεδομένα από την Αγγλία, τις ΗΠΑ και την Ολλανδία, εντόπισε σημαντικές αυξήσεις σε περιστατικά καρκίνου πρώιμης έναρξης. Στην Αγγλία η αύξηση αφορά επτά τύπους καρκίνου, στις ΗΠΑ πέντε και στην Ολλανδία τέσσερις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο καρκίνο έχει γίνει συχνός στους νέους. Εξακολουθεί να εμφανίζεται πολύ συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες και η διάμεση ηλικία διάγνωσης παραμένει πάνω από τα 60. Η τάση, όμως, είναι αρκετά έντονη ώστε να έχει τραβήξει την προσοχή των ερευνητών.
Unsplash/ Altin Ferreira
Ο καρκίνος και οι μορφές που αυξάνονται στους νεότερους
Στην Αγγλία, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο καρκίνος του προστάτη. Τα περιστατικά σε άνδρες κάτω των 50 ετών αυξήθηκαν από 1 ανά 100.000 ανθρώπους το 2001 σε 3,6 ανά 100.000 το 2023. Ακόμη μεγαλύτερη αύξηση καταγράφηκε στον καρκίνο του εντέρου. Τα περιστατικά στους κάτω των 50 ετών αυξήθηκαν από 3,9 ανά 100.000 το 2001 σε 8,4 ανά 100.000 το 2023. Την ίδια περίοδο, οι καρκίνοι της μήτρας και των νεφρών σε νεότερες ηλικίες σχεδόν διπλασιάστηκαν. Αύξηση καταγράφηκε επίσης στον καρκίνο του μαστού, καθώς και στους καρκίνους του παγκρέατος και του ήπατος.
Η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες ή για όλους τους τύπους καρκίνου. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, ο καρκίνος των νεφρών στους κάτω των 50 ετών υπερδιπλασιάστηκε από το 2000 έως το 2023, ενώ αυξήσεις άνω του 50% καταγράφηκαν στους καρκίνους του εντέρου, της μήτρας και του παγκρέατος. Στην Ολλανδία, οι ερευνητές εντόπισαν σημαντική αύξηση στους καρκίνους του εντέρου, των νεφρών, του ήπατος και του τραχήλου της μήτρας.
Υπάρχει, ωστόσο, και ένα στοιχείο που δείχνει ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν πράγματι να επηρεάσουν την εικόνα. Ο καρκίνος του πνεύμονα στους κάτω των 50 ετών μειώθηκε και στις τρεις χώρες, παράλληλα με τη μείωση του καπνίσματος.
Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από την αύξηση
Οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να δώσουν μία και μοναδική απάντηση. Αντίθετα, φαίνεται πως πρόκειται για έναν συνδυασμό παραγόντων. Η αυξανόμενη παχυσαρκία, η διατροφή με χαμηλή ποιότητα, η έλλειψη άσκησης, η κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα είναι ορισμένοι από τους παράγοντες που εξετάζονται. Παράλληλα, οι ειδικοί στρέφουν το βλέμμα και στο περιβάλλον, όπως η έκθεση σε ρύπους, χημικές ουσίες, πλαστικά και στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
Σύμφωνα με τη δρ. Γιώτα Μήτρου, εκτελεστική διευθύντρια έρευνας και πολιτικής στο World Cancer Research Fund, περίπου το 40% των καρκίνων συνδέεται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος που θα εμφανίσει καρκίνο «έκανε κάτι λάθος». Ο καρκίνος είναι μια σύνθετη νόσος και η εμφάνισή του μπορεί να επηρεάζεται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.
Υπάρχει, μάλιστα, και ένας παράγοντας που μπορεί να εξηγεί ένα μέρος της αύξησης των διαγνώσεων: γνωρίζουμε πλέον περισσότερα για τα συμπτώματα του καρκίνου και είμαστε πιο πιθανό να αναζητήσουμε ιατρική βοήθεια όταν κάτι μας ανησυχήσει.
Αυτό σημαίνει ότι ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εντοπίζονται νωρίτερα. Η ειδικός τόνισε ότι η αυξημένη διάγνωση δεν μπορεί να εξηγήσει από μόνη της ολόκληρη την εικόνα και πως απαιτείται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί καλύτερα ο καρκίνος πρώιμης έναρξης.
«Μια ωρολογιακή βόμβα που πρέπει να εξουδετερώσουμε»
Ο Μαρκ Λόουλερ, καθηγητής Ψηφιακής Υγείας και ειδικός στη γονιδιωματική του καρκίνου στο Queen’s University Belfast, χαρακτήρισε την κατάσταση «ωρολογιακή βόμβα που πρέπει να εξουδετερώσουμε όσο το δυνατόν πιο γρήγορα», προειδοποιώντας ότι διαφορετικά οι αριθμοί θα μπορούσαν να συνεχίσουν να αυξάνονται.
Από την πλευρά της, η δρ. Γιώτα Μήτρου, εκτελεστική διευθύντρια έρευνας και πολιτικής στο World Cancer Research Fund, χαρακτήρισε την τάση «ανησυχητική». «Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας άνθρωπος που αντιμετωπίζει τον καρκίνο νωρίτερα από ό,τι ο ίδιος, η οικογένειά του και συχνά ο γιατρός του θα περίμεναν», σημείωσε.
Και αυτή είναι ίσως η πιο σημαντική πλευρά της συγκεκριμένης έρευνας. Δεν μιλάμε απλώς για ποσοστά και αριθμούς. Μιλάμε για ανθρώπους που βρίσκονται αντιμέτωποι με μια διάγνωση σε μια ηλικία που πιθανότατα δεν περίμεναν ποτέ ότι θα χρειαστεί να την αντιμετωπίσουν.
Pexels
Η πρόληψη παραμένει σημαντική
Το γεγονός ότι οι ερευνητές προσπαθούν ακόμη να καταλάβουν γιατί αυξάνονται ορισμένοι καρκίνοι στους νεότερους δεν σημαίνει ότι μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα ποιος θα νοσήσει και ποιος όχι. Μπορούμε, όμως, να δίνουμε μεγαλύτερη σημασία στην πρόληψη και στην υγεία μας.
Η ισορροπημένη διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η αποφυγή του καπνίσματος, ο περιορισμός του αλκοόλ και η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους είναι μερικοί από τους παράγοντες που συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο για αρκετές μορφές καρκίνου. Εξίσου σημαντικό είναι να μην αγνοούμε επίμονα ή ασυνήθιστα συμπτώματα. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά στην αντιμετώπιση πολλών μορφών καρκίνου.
Η νέα έρευνα δεν δίνει ακόμη όλες τις απαντήσεις και οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι χρειάζεται περισσότερη μελέτη για να κατανοηθεί τι ακριβώς οδηγεί στην αύξηση των συγκεκριμένων μορφών καρκίνου στους νεότερους. Αυτό που φαίνεται, όμως, είναι πως η ηλικία δεν αποτελεί πλέον τον μοναδικό παράγοντα που πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας όταν μιλάμε για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση.
Η καλύτερη ενημέρωση, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και η έρευνα μπορούν να βοηθήσουν να κατανοήσουμε νωρίτερα τι αλλάζει. Και όσο οι επιστήμονες συνεχίζουν να αναζητούν τις αιτίες πίσω από αυτή την τάση, ένα πράγμα παραμένει σημαντικό, το να μην θεωρούμε ότι ο καρκίνος είναι μια ασθένεια που αφορά μόνο τους μεγαλύτερους ανθρώπους.