Με αφορμή τις τελευταίες δηλώσεις της Σοφίας Βιογιατζάκη, ανοίγουμε τη συζήτηση για το body positivity, την αυτοαποδοχή και την υγεία μας.
Πόσες φορές έχεις κοιτάξει το σώμα σου στον καθρέφτη και έχεις σκεφτεί ότι θα ήθελες να το αλλάξεις; Και πόσες φορές έχεις νιώσει ενοχές ακόμη και γι’ αυτήν τη σκέψη επειδή μοιάζει σαν να πρέπει να διαλέξεις στο αν θα αγαπάς τον εαυτό σου όπως είναι ή αν θα προσπαθείς να τον αλλάξεις.
Οι δηλώσεις της Σοφίας Βιογιατζάκη, η οποία έχασε αρκετά κιλά και υποστήριξε ότι «όταν έχεις δημόσιο βήμα δεν μπορείς να λες ότι είμαι 150 κιλά και είμαι τέλεια», ακουμπά κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια τηλεοπτική δήλωση. Μια πραγματική σύγχυση της εποχής μας: Μήπως έχουμε μπερδέψει την αποδοχή του σώματός μας με την παραίτηση από τη φροντίδα του;
Γιατί, κακά τα ψέματα, έχουμε κουραστεί να νιώθουμε ότι το σώμα μας βρίσκεται διαρκώς υπό αξιολόγηση. Από τα ΜΜΕ και τις διαφημίσεις μέχρι τα σχόλια στο οικογενειακό τραπέζι, πάντα υπάρχει κάποιος να παρατηρήσει αν αδυνάτισες, αν πάχυνες, αν «πρέπει» να προσέξεις.
Δεν χρωστάς σε κανέναν ένα συγκεκριμένο σώμα
Ας ξεκινήσουμε από τα αυτονόητα, που δυστυχώς δεν είναι πάντα αυτονόητα. Μια γυναίκα δεν αξίζει περισσότερο επειδή φοράει μικρότερο νούμερο. Δεν είναι πιο πειθαρχημένη, πιο όμορφη, πιο επιτυχημένη ή πιο αξιαγάπητη επειδή έχασε δέκα κιλά. Δεν χρειάζεται να περιμένεις να αδυνατίσεις για να φορέσεις το φόρεμα που σου αρέσει, να πας στην παραλία, να βγεις φωτογραφίες ή να χαρείς τη ζωή σου. Δεν χρειάζεται να κρύβεσαι μέχρι να αποκτήσεις το σώμα που έχεις στο μυαλό σου. Η ζωή δεν μπαίνει σε αναμονή μέχρι να αλλάξει η ζυγαριά.
Και όχι, κανείς δεν έχει δικαίωμα να σε προσβάλλει, να σε μειώνει ή να κάνει διάγνωση κοιτάζοντάς σε. Όμως υπάρχει μια εξίσου σημαντική αλήθεια: το ότι δεν πρέπει να ντρεπόμαστε για το σώμα μας δεν σημαίνει ότι πρέπει να αδιαφορούμε για την υγεία μας.
Το σώμα δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε στον καθρέφτη
Η παχυσαρκία δεν είναι αισθητικό ζήτημα. Είναι μια χρόνια ιατρική κατάσταση που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα, υπνική άπνοια και άλλα προβλήματα υγείας. Και επομένως χρειάζεται να είμαστε προσεκτικοί: δεν σημαίνει ότι όποιος έχει αυξημένο βάρος έχει απαραίτητα κάποιο από αυτά τα προβλήματα. Ούτε ότι μπορούμε να καταλάβουμε πόσο υγιής είναι κάποιος από την εικόνα του. Η υγεία δεν διαβάζεται στο πρόσωπο, στην κοιλιά ή στο νούμερο του παντελονιού.
Υπάρχουν, όμως, πράγματα που καλό είναι να μην προσπερνάμε. Η εύκολη κόπωση που αποδίδουμε στην ηλικία, η δύσπνοια που θεωρούμε φυσιολογική επειδή πήραμε μερικά κιλά, η κακή ποιότητα ύπνου, η πίεση που ανεβαίνει. Λόγοι για τους οποίους πρέπει να μιλήσουμε με τον γιατρό μας και να μην αφήνουμε την πρόληψη για κάποια άλλη στιγμή. Εξάλλου η φροντίδα του εαυτού μας δεν είναι τιμωρία. Είναι ένας τρόπος να δείχνουμε ότι μας ενδιαφέρει η ζωή που ζούμε και, κυρίως, η ζωή που έχουμε μπροστά μας.
Δεν χρειάζεται να μισήσεις το σώμα σου για να το φροντίσεις
Αυτή είναι η σημαντικότερη φράση που πρέπει να κρατήσουμε. Μπορεί να αγαπάς το σώμα σου και να θέλεις να χάσεις βάρος. Μπορεί να νιώθεις όμορφη με τις καμπύλες σου και παράλληλα να θέλεις να βελτιώσεις τις διατροφικές σου συνήθειες. Μπορεί να έχεις συμφιλιωθεί με την εικόνα σου και ταυτόχρονα να χρειάζεται να ελέγξεις την πίεση, το σάκχαρο ή τη χοληστερίνη σου. Δεν υπάρχει καμία αντίφαση σε όλα αυτά. Η πραγματική αυτοαγάπη βρίσκεται ακριβώς εδώ: στο να σταματήσεις να αντιμετωπίζεις το σώμα σου σαν εχθρό και να αρχίσεις να το φροντίζεις.
Σκέψου πόσες φορές έχουμε πει «δεν πειράζει, θα το κοιτάξω αργότερα». Αργότερα θα κάνουμε εξετάσεις, αργότερα θα ασχοληθούμε με την πίεση, αργότερα θα βρούμε χρόνο να περπατήσουμε, αργότερα θα φροντίσουμε τον ύπνο μας. Η καθημερινότητα, οι δουλειές, τα παιδιά, οι υποχρεώσεις, η κούραση πάντα βρίσκουν τρόπο να προηγούνται. Και έτσι, φτάνουμε να ασχολούμαστε με την υγεία μας μόνο όταν το σώμα αρχίσει να διαμαρτύρεται.
Και τι γίνεται όταν έχεις δημόσιο βήμα;
Η Σοφία Βιογιατζάκη έχει κάθε δικαίωμα να μιλά για τη δική της εμπειρία, την αλλαγή που έκανε και τα συναισθήματά της. Έχει επίσης κάθε δικαίωμα να αισθάνεται καλά με τον εαυτό της, είτε στα 150 κιλά είτε στα κιλά που ζυγίζει σήμερα. Το ίδιο δικαίωμα έχει και μια γυναίκα που δεν θέλει να χάσει βάρος, που προσπαθεί αλλά δυσκολεύεται, που έχει περάσει χρόνια παλεύοντας με τη σχέση της με το φαγητό και την εικόνα της.
Εκείνο που χρειάζεται προσοχή όμως είναι ότι, όντως, το δημόσιο βήμα συνεπάγεται ευθύνη, όχι λογοκρισία. Και η ευθύνη αυτή αφορά όλες τις πλευρές: ούτε το body shaming είναι αποδεκτό ούτε η παραπληροφόρηση για θέματα υγείας.
Η υγεία δεν είναι ένας αριθμός στη ζυγαριά
Κάπου εδώ θα ήθελα να αφήσουμε στην άκρη τις δύο πλευρές που διαρκώς συγκρούονται: από τη μία το «αγάπα το σώμα σου όπως ακριβώς είναι» και από την άλλη το «πρέπει οπωσδήποτε να αδυνατίσεις». Η ζωή δεν είναι άσπρο – μαύρο. Και οι γυναίκες δεν χρειάζονται άλλη μία απαίτηση για το πώς πρέπει να είναι.
Χρειάζονται χώρο να ακούσουν το σώμα τους, να κάνουν τις εξετάσεις τους, να ζητήσουν βοήθεια χωρίς ντροπή, να αλλάξουν συνήθειες χωρίς να αισθάνονται αποτυχημένες και να διεκδικήσουν μια καλύτερη ποιότητα ζωής χωρίς να κυνηγούν ένα συγκεκριμένο πρότυπο ομορφιάς. Και κυρίως χρειάζονται να καταλάβουν ότι δεν είναι υποχρεωμένες να διαλέξουν ανάμεσα στην αυτοπεποίθηση και την υγεία τους.
Γιατί μπορείς να κοιτάζεσαι στον καθρέφτη και να λες «μου αρέσω». Μπορείς, όμως, την ίδια στιγμή, να λες «θέλω να προσέχω περισσότερο τον εαυτό μου, θέλω να έχω αντοχή, να κοιμάμαι καλύτερα, να κινούμαι χωρίς να λαχανιάζω, να μεγαλώνω με όσο το δυνατόν καλύτερη υγεία».Και όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι δεν αποδέχεσαι τον εαυτό σου αλλά το ότι δεν τον εγκαταλείπεις.
Πάψε λοιπόν να πολεμάς το σώμα σου και ξεκίνα να το φροντίζεις. Όχι για να αρέσεις στους άλλους. Αλλά επειδή αξίζεις να είσαι καλά.