Κι όμως, αυτές οι δύο λέξεις μπορούν να κάνουν τη διαφορά όταν μας κατακλύζουν η πίεση και το άγχος
Όλοι έχουμε βρεθεί στη θέση του να πρέπει να διαχειριστούμε το απόλυτο χάος σε μία ημέρα, με αποτέλεσμα να νιώθουμε πίεση και άγχος. Να έχουμε την αίσθηση πως όλα καταρρέουν. Σε αυτές τις στιγμές έντονου στρες, ο εγκέφαλος μας συχνά λειτουργεί ενστικτωδώς. Κάποιοι αντιδρούν με αιχμηρά σχόλια και ξεσπάσματα, ενώ άλλοι αποσύρονται, κλείνονται στον εαυτό τους και καταφεύγουν είτε στην παθητική επιθετικότητα είτε στην απόλυτη σιωπή.
Υπάρχουν, όμως, και άνθρωποι που, ακόμη και όταν η ένταση χτυπά κόκκινο, καταφέρνουν να διατηρούν την ψυχραιμία τους. Αυτούς τους θαυμάζουμε λίγο περισσότερο. Τι κάνουν ουσιαστικά; Δεν σπεύδουν να κατηγορήσουν τους άλλους, δεν αναζητούν ενόχους και δεν αφήνονται να παρασυρθούν από το αίσθημα ότι όλα είναι εκτός ελέγχου.
Αντίθετα, κάνουν κάτι πολύ απλό, όπως εξηγεί το Parade: σταματούν για μια στιγμή, παίρνουν μια ανάσα και λένε δύο συγκεκριμένες λέξεις: «Νιώθω ότι…». Σύμφωνα με ειδικούς ψυχικής υγείας, η συστηματική χρήση τέτοιων φράσεων σε συνθήκες πίεσης αποτελεί ένδειξη υψηλής συναισθηματικής νοημοσύνης, γνωστής και ως EQ.
Πώς μπορεί αυτή η φράση να κάνει τόσο μεγάλη διαφορά σε μια δύσκολη στιγμή;
Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αντιδρά ο εγκέφαλός μας όταν βρισκόμαστε υπό έντονο στρες, που συνήθως μας κάνει να αντιδρούμε περισσότερο παρορμητικά και λιγότερο συνειδητά. Αντί να σκεφτούμε πριν μιλήσουμε, αφήνουμε το συναίσθημα να πάρει τον έλεγχο. Η απλή επιλογή να σταματήσουμε και να πούμε «Νιώθω…» μπορεί να αλλάξει αυτή τη δυναμική. Η προσπάθεια να αναγνωρίσουμε και να περιγράψουμε αυτό που βιώνουμε δημιουργεί μια γέφυρα ανάμεσα στο συναίσθημα και τη λογική.
Δεν αποφεύγουμε την ένταση. Αντίθετα, αναγνωρίζουμε τι μας συμβαίνει, αναλαμβάνουμε την ευθύνη για το δικό μας συναίσθημα και στρέφουμε τη συζήτηση προς την αναζήτηση μιας λύσης.
Η συναισθηματική νοημοσύνη δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν θυμώνει, δεν αγχώνεται ή δεν απογοητεύεται. Ούτε ότι πρέπει να παραμένει ψύχραιμος σε κάθε περίσταση. Αντίθετα, σημαίνει ότι μπορεί να αναγνωρίζει, να κατανοεί και να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του, ακόμη και όταν οι συνθήκες είναι δύσκολες.
Στον αντίποδα, ένα άτομο με χαμηλότερη συναισθηματική νοημοσύνη μπορεί είτε να αποφεύγει εντελώς την κατάσταση επειδή του φαίνεται υπερβολικά δύσκολη, χωρίς να κατανοεί τι ακριβώς το ενοχλεί, είτε να αντιδρά με παθητικά επιθετικό ή επιθετικό τρόπο.
Η ψυχολόγος Veronica Hlivnenko έχει επισημάνει ότι οι άνθρωποι με υψηλό EQ έχουν έντονη επίγνωση των συναισθημάτων τους τη δεδομένη στιγμή. «Γνωρίζουν με σαφήνεια ποια συναισθήματα βιώνουν. Τα αντιλαμβάνονται και τα αποδέχονται και δεν φοβούνται να τα επικοινωνήσουν ανοιχτά».
Το να εκφράζουμε, πάντως, το συναίσθημα, να εντοπίζουμε την αιτία και να εκφράζουμε την ανάγκη μας, είναι η βάση του να μετατρέπουμε τις τις στιγμές έντονου στρες σε ευκαιρίες για ουσιαστική σύνδεση, μεγαλύτερη διαύγεια και πραγματική συναισθηματική ωριμότητα.