Τη στιγμή που επιλέγεις τον εαυτό σου, όλα αλλάζουν επειδή πολλοί δεν σέβονται ούτε την καλοσύνη ούτε τον καλό άνθρωπο.
Κανείς δεν σε προειδοποιεί ότι η καλοσύνη έχει και σκοτεινή πλευρά. Μεγαλώνεις πιστεύοντας ότι το να είσαι καλός άνθρωπος είναι δύναμη. Ότι πρέπει να είσαι ευγενικός, υπομονετικός, να συγχωρείς και να δείχνεις κατανόηση, ακόμη κι όταν οι άλλοι δεν σου φέρονται με τον ίδιο τρόπο. Και πράγματι, η καλοσύνη είναι δύναμη.
Όμως υπάρχει κάτι που συχνά ξεχνάς: όταν δεν συνοδεύεται από όρια, μπορεί να γίνει η μεγαλύτερη αδυναμία σου. Γιατί ο λάθος άνθρωπος δεν βλέπει πάντα τις πράξεις καλοσύνης σου ως κάτι καλό. Μπορεί να τις θεωρεί δεδομένες. Να τις μεταφράζει ως ανοχή, ως αδυναμία να αντιδράσεις, ως βεβαιότητα ότι ό,τι κι αν κάνει, εσύ θα παραμείνεις εκεί. Και εκεί που προσπαθείς να μη γίνεις αιτία στενοχώριας για κανέναν, καταλήγεις να πληγώνεις τελικά τον ίδιο σου τον εαυτό.
Γιατί οι άνθρωποι δεν σέβονται την καλοσύνη των άλλων
Όταν η καλοσύνη σου δεν έχει όρια, κάποιοι τη θεωρούν αδυναμία, εκμεταλλεύονται την προσφορά σου και ξεχνούν πως κι εσύ αξίζεις σεβασμό.
1. Επειδή δίνουν συνεχώς χωρίς να βάζουν όρια
Όταν προσφέρεις συνεχώς χωρίς να θέτεις όρια, οι άλλοι αρχίζουν να πιστεύουν ότι μπορούν να παίρνουν από εσένα περισσότερα απ’ όσα είναι διατεθειμένοι να σου δώσουν. Λες συνεχώς «ναι», ακόμη κι όταν μέσα σου θέλεις να πεις «όχι». Κάνεις χάρες, βρίσκεις χρόνο, αφήνεις τις δικές σου ανάγκες στην άκρη. Είσαι πάντα διαθέσιμη, ακόμη κι όταν είσαι εξαντλημένη. Και όταν έρθει η στιγμή που θα χρειαστείς κι εσύ κάτι, συχνά συναντάς τη σιωπή, την αδιαφορία ή ένα ξεκάθαρο «δεν μπορώ».
Το πιο επώδυνο, όμως, είναι ότι πολλές φορές δεν φταίει μόνο η συμπεριφορά των άλλων. Έχεις κι εσύ, άθελά σου, συμβάλει στη δημιουργία αυτής της κατάστασης, επειδή τους έμαθες ότι θα ανέχεσαι τα πάντα. Ότι δεν θα αντιδράσεις. Ότι θα συγχωρέσεις. Ότι θα είσαι ξανά εκεί. Όμως η καλοσύνη δεν σημαίνει ότι πρέπει να είσαι πάντα διαθέσιμη. Και η αγάπη δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμερίζεις συνεχώς τον εαυτό σου.
2. Επειδή πιστεύουν ότι αξίζουν γιατί είναι χρήσιμοι για τους άλλους
Κάποια στιγμή μπορεί να συνειδητοποιήσεις ότι ορισμένοι άνθρωποι δεν σε εκτιμούν πραγματικά για αυτό που είσαι, αλλά για όσα τους προσφέρεις. Σε αναζητούν όταν χρειάζονται βοήθεια. Όταν θέλουν κάποιον να τους ακούσει. Όταν χρειάζονται κατανόηση, υποστήριξη ή μια λύση στα προβλήματά τους. Αλλά όταν εσύ δυσκολεύεσαι, δεν είναι πάντα εκεί. Και τότε αρχίζεις να αναρωτιέσαι:
«Αν σταματήσω να προσφέρω, θα εξακολουθούν να με θέλουν στη ζωή τους;»
«Με αγαπούν για αυτό που είμαι ή για τον τρόπο που τους κάνω να αισθάνονται;»
«Ποιος είμαι όταν δεν χρειάζεται να σώσω, να βοηθήσω ή να διορθώσω κανέναν;»
Αυτή είναι η παγίδα της ανάγκης να ευχαριστείς συνεχώς τους άλλους. Αρχίζεις να συνδέεις την προσωπική σου αξία με την αποδοχή τους. Πιστεύεις ότι για να σε αγαπούν πρέπει να είσαι χρήσιμος, εξυπηρετικός και πάντα πρόθυμος. Όμως δεν χρειάζεται να κερδίζεις την αγάπη μέσα από τις υπηρεσίες που προσφέρεις. Αξίζεις να σε επιλέγουν ακόμη κι όταν δεν έχεις τίποτα να δώσεις.
Unsplash.com
3. Επειδή επιτρέπουν να τους πληγώνουν
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να κατανοείς έναν άνθρωπο και στο να δικαιολογείς συνεχώς τη συμπεριφορά του. Μπορείς να αντιλαμβάνεσαι τις πληγές του, να κατανοείς τις δυσκολίες του και να αναγνωρίζεις τους λόγους για τους οποίους συμπεριφέρεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να επιτρέπεις να σε πληγώνει.
Ίσως έχεις πείσει τον εαυτό σου ότι, αν δείξεις λίγη περισσότερη υπομονή, αν αγαπήσεις λίγο περισσότερο, αν προσπαθήσεις λίγο ακόμη, κάποια στιγμή ο άλλος θα καταλάβει. Περιμένεις να αλλάξει. Να αναγνωρίσει την προσπάθειά σου. Να συναντήσει τη δική σου καλοσύνη με την ίδια διάθεση. Αλλά δεν συμβαίνει πάντα.
Και τότε χρειάζεται να αποδεχτείς μια δύσκολη αλήθεια: δεν μπορείς να θεραπεύσεις τους άλλους θυσιάζοντας τον εαυτό σου. Δεν είναι δική σου ευθύνη να διορθώσεις όσα δεν θέλουν οι ίδιοι να αλλάξουν. Μπορείς να έχεις κατανόηση χωρίς να ανέχεσαι την ασέβεια. Μπορείς να συγχωρείς χωρίς να επιστρέφεις σε καταστάσεις που σε καταστρέφουν. Και μπορείς να αγαπάς κάποιον χωρίς να επιλέγεις να παραμένεις δίπλα του.
4. Επειδή δεν αντιδρούν ή δεν μιλούν
Η συναισθηματική εξάντληση δεν εμφανίζεται πάντα με έντονες αντιδράσεις, θυμό ή ξεσπάσματα. Μερικές φορές εμφανίζεται μέσα από τη σιωπή. Σταματάς να εξηγείς τι σε ενοχλεί. Δεν εκφράζεις πλέον όσα αισθάνεσαι. Λες «δεν πειράζει», ενώ μέσα σου πειράζει πολύ. Συνεχίζεις να χαμογελάς, να ανταποκρίνεσαι, να είσαι παρών, αλλά κάτι μέσα σου έχει αρχίσει να απομακρύνεται.
Κουράστηκες να ζητάς τα αυτονόητα. Κουράστηκες να εξηγείς γιατί χρειάζεσαι σεβασμό. Κουράστηκες να περιμένεις από ανθρώπους να αντιληφθούν πράγματα που εσύ δεν θα χρειαζόταν ποτέ να τους εξηγήσεις. Και το χειρότερο είναι ότι πολλές φορές κανείς δεν το παρατηρεί. Όχι απαραίτητα επειδή δεν ενδιαφέρεται, αλλά επειδή έχει συνηθίσει να σε βλέπει πάντα δυνατό, διαθέσιμο και πρόθυμο. Έχει συνηθίσει να παίρνει την παρουσία σου ως δεδομένη. Μέχρι που κάποια στιγμή δεν έχεις πια τη δύναμη να συνεχίσεις με τον ίδιο τρόπο.
5. Επειδή θεωρούν την καλοσύνη τους αδυναμία
Ορισμένοι άνθρωποι δεν σέβονται την καλοσύνη σου επειδή πιστεύουν ότι δεν θα τους εγκαταλείψεις ποτέ. Θεωρούν ότι η υπομονή σου είναι ανεξάντλητη. Ότι η συγχώρεσή σου δεν έχει όρια. Ότι, όσα λάθη κι αν κάνουν, εσύ θα βρίσκεις πάντα έναν λόγο να παραμείνεις. Έχουν συνηθίσει τόσο πολύ την παρουσία σου, ώστε ξεχνούν ότι κι εσύ έχεις όρια, ανάγκες και συναισθήματα.
Μέχρι που μια μέρα αποφασίζεις να φύγεις. Και τότε ξαφνιάζονται. Μπορεί να σε κατηγορήσουν ότι άλλαξες. Να σε παρουσιάσουν ως εγωιστή ή αχάριστο. Να προσπαθήσουν να σου δημιουργήσουν ενοχές επειδή, για πρώτη φορά, δεν βάζεις τις δικές τους ανάγκες πάνω από τις δικές σου. Όμως δεν είσαι κακός άνθρωπος επειδή αποφάσισες να προστατεύσεις τον εαυτό σου. Δεν είσαι σκληρή επειδή έβαλες όρια. Δεν είσαι εγωίστρια επειδή σταμάτησες να δίνεις εκεί όπου δεν υπήρχε αμοιβαιότητα. Απλώς κατάλαβες ότι η παρουσία σου δεν πρέπει να είναι δεδομένη για κανέναν που δεν γνωρίζει να την εκτιμά.
Unsplash.com
Η καλοσύνη δεν έχει αξία χωρίς αυτοσεβασμό
Η καλοσύνη είναι από τα πιο όμορφα χαρακτηριστικά που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος. Δεν χρειάζεται να τη χάσεις, να γίνεις ψυχρός ή να υιοθετήσεις τη σκληρότητα των άλλων για να προστατευτείς. Χρειάζεται, όμως, να καταλάβεις ότι η καλοσύνη σου πρέπει να περιλαμβάνει και εσένα. Να μάθεις να λες «όχι» χωρίς να αισθάνεσαι ενοχές. Να απομακρύνεσαι όταν δεν υπάρχει σεβασμός. Να μην προσπαθείς διαρκώς να αποδείξεις την αξία σου σε ανθρώπους που δεν θέλουν να τη δουν.
Να θυμάσαι ότι:
- Μπορείς να είσαι καλός χωρίς να είσαι πάντα διαθέσιμη.
- Μπορείς να είσαι ευγενική χωρίς να επιτρέπεις στους άλλους να σε υποτιμούν.
- Μπορείς να συγχωρείς χωρίς να δίνεις συνεχώς δεύτερες, τρίτες και αμέτρητες ευκαιρίες.
- Μπορείς να αγαπάς χωρίς να αυτοκαταστρέφεσαι.
- Μπορείς να νοιάζεσαι για τους άλλους χωρίς να εγκαταλείπεις τις δικές σου ανάγκες.
Μην αφήσεις τις κακές συμπεριφορές των άλλων να σε κάνουν να πιστέψεις ότι η καλοσύνη σου είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα δεν είναι ότι έχεις ευαίσθητη καρδιά. Είναι ότι κάποιες φορές ξεχνάς να τη φροντίζεις.
Μην προσφέρεις ολόκληρο τον εαυτό σου σε ανθρώπους που σου δίνουν μόνο όσα περισσεύουν από τη δική τους ζωή. Μην κάνεις σπίτι σου ανθρώπους που δεν προσπαθούν ποτέ να σε συναντήσουν στη μέση της διαδρομής. Και, κυρίως, μην ξεχνάς ότι ο άνθρωπος που αξίζει περισσότερο την κατανόηση, την υπομονή και την αγάπη σου είναι και εκείνος που βλέπεις κάθε πρωί στον καθρέφτη.
Μπορείς να παραμείνεις ένας καλός άνθρωπος χωρίς να επιτρέπεις σε κανέναν να σε πληγώνει. Η πραγματική καλοσύνη δεν απαιτεί να χάνεις τον εαυτό σου για να μη χάσεις τους άλλους. Απαιτεί να ξέρεις πότε να προσφέρεις, πότε να σταματάς και πότε να επιλέγεις εσένα.