Από τον χαμό ενός παιδιού και μέχρι την καταστροφή ενός σπιτιού και την κατάρρευση ολόκληρης της ζωής, τέσσερις άνδρες περιγράφουν στον Guardian μια καθημερινότητα, όπου η ανάγκη για επιβίωση έχει πια αντικαταστήσει όσα θεωρούσαν δεδομένα.
Πριν από τον πόλεμο είχαν τις δουλειές τους, τα σπίτια τους, έκαναν σχέδια για την καθημερινότητά τους και είχαν όνειρα για το μέλλον. Παρά τις δύσκολες συνθήκες που επικρατούσαν γενικότερα, είχαν την αίσθηση ότι μπορούσαν να ορίζουν τη ζωή τους. Σήμερα, οι ίδιες έννοιες έχουν αποκτήσει εντελώς διαφορετικό νόημα – για την ακρίβεια δεν υπάρχουν στο λεξιλόγιό τους, αφού προσπαθούν να σταθούν στα πόδια τους μέσα στα ερείπια και τη θλίψη.
Τέσσερις άνδρες από τη Γάζα, διαφορετικής ηλικίας και με διαφορετικές διαδρομές, μίλησαν στον Guardian για την επόμενη ημέρα του πολέμου. Αναφέρθηκαν σε όσα έχασαν, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο αυτός άλλαξε την εικόνα που είχαν για τον εαυτό τους. Για κάποιους, η μεγαλύτερη απώλεια ήταν οι άνθρωποί τους, για άλλους τα σπίτια και οι περιουσίες τους, ενώ υπήρχαν και εκείνοι που έχασαν το μέλλον που είχαν σχεδιάσει.
Κοινός παρονομαστής στις μαρτυρίες τους είναι η αίσθηση ότι ένας ολόκληρος τρόπος ζωής διαλύθηκε και αντικαταστάθηκε από μια καθημερινότητα επιβίωσης, όπου ακόμη και οι πιο απλές ανάγκες απαιτούν χρόνο, υπομονή και δύναμη. Τέσσερις ιστορίες ανθρώπων που έζησαν τη φρίκη του πολέμου και σήμερα καλούνται να συνεχίσουν τη ζωή τους, πατώντας επάνω στα απομεινάρια.
4 άνδρες που έχασαν τα πάντα στον πόλεμο στη Γάζα, μιλούν για την επόμενη ημέρα
Ahmed, 39 ετών: «Δεν αισθάνομαι πια ο πυλώνας της οικογένειάς μου»
Ο Ahmed, 39 ετών, είχε πριν από τον πόλεμο μια ζωή γεμάτη δραστηριότητες. Έκανε διδακτορικό και παράλληλα εργαζόταν ως ραδιοφωνικός παραγωγός, διορθωτής κειμένων και ερευνητής σε ακαδημαϊκό κέντρο. Η εργασία και οι σπουδές του δεν ήταν μόνο τρόπος βιοπορισμού, αλλά ένα σημαντικό κομμάτι της ταυτότητάς του.
«Ήμουν χαρούμενος» που μπορούσα να στηρίξω την οικογένειά μου και ταυτόχρονα να εξελίσσομαι πνευματικά, εξηγεί στον Guardian. «Ο πόλεμος, όμως, διέλυσε εντελώς τις ζωές μας». Η προηγούμενη καθημερινότητά του, γεμάτη έρευνα και εργασία, αντικαταστάθηκε από τις ατελείωτες ουρές για να πιει νερό ή να χρησιμοποιήσει μια τουαλέτα. Την ίδια στιγμή, η απώλεια της δυνατότητας να εργάζεται και να προσφέρει όπως παλιά επηρέασε βαθιά την εικόνα που είχε για τον εαυτό του.
«Ως άνδρας, αντλούσα την εκτίμησή μου για τον εαυτό μου από τα επιτεύγματά μου στη δουλειά και στις σπουδές μου», λέει. Τώρα, αισθάνεται ότι δεν είναι πλέον ο «πυλώνας» της οικογένειάς του. Ο Ahmed ζούσε μαζί με τους γονείς και τα αδέλφια του, σε ένα κτίριο, όπου κάθε οικογένεια είχε το δικό της διαμέρισμα. Τον Μάιο του 2024 αναγκάστηκαν όλοι να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και από τότε ζουν σε σκηνές.
Η απουσία ιδιωτικότητας έχει επηρεάσει ακόμη και τις συζυγικές σχέσεις. Το σπίτι, εξηγεί, ήταν κάποτε ένας ιδιωτικός χώρος όπου ένα ζευγάρι μπορούσε να μιλήσει ελεύθερα και να λύσει τις διαφορές του. Τώρα, με τους ανθρώπους να ζουν ο ένας δίπλα στον άλλον, «όλοι μπορούν να ακούσουν».
Ο ίδιος προσπαθεί να καθησυχάζει τα παιδιά του, να τους δημιουργεί την αίσθηση ότι «όλα θα πάνε καλά». Όμως πίσω από αυτή την προσπάθεια κρύβεται η δική του αγωνία για το τι μπορεί να φέρει η επόμενη ημέρα. «Έχω παιδιά που δεν ξέρουν τι είναι οι τοίχοι, τι είναι ένα κρεβάτι, τι είναι οι σκάλες», λέει. Και κάποιες φορές, αντί να μιλήσει, σωπαίνει. «Αυτό είναι το τίμημα της ανδρικής ταυτότητας μέσα στην καταστροφή αυτού του πολέμου».
Nidal, 40 ετών: «Ο πόλεμος μου πήρε τα πάντα»
Για τον 40χρονο Nidal, η απώλεια είναι ακόμη πιο προσωπική. Πριν από τον πόλεμο διατηρούσε μια μικρή επιχείρηση στη Γάζα, πουλώντας κινητά τηλέφωνα και οικιακές συσκευές με πίστωση. Περνούσε μεγάλο μέρος της ημέρας πηγαίνοντας από πόρτα σε πόρτα για να εισπράξει χρήματα από τους πελάτες του. Η δουλειά του, εκτός από το εισόδημα, του είχε χαρίσει έναν κύκλο ανθρώπων, γνωριμίες και φίλους.
Όλα άλλαξαν, όταν μια ισραηλινή επίθεση σκότωσε τη νύφη της οικογένειας και ανάγκασε τον ίδιο και τους συγγενείς του να εγκαταλείψουν το σπίτι τους. Αργότερα, μια δεύτερη αεροπορική επιδρομή σε σχολείο όπου είχαν βρει καταφύγιο σκότωσε την κόρη του, Malek. Ο Nidal επέστρεψε τελικά στα ερείπια του σπιτιού του και έστησε εκεί μια σκηνή. Το μόνο που έχει απομείνει από την παλιά πολυκατοικία είναι αρκετό για να προσφέρει λίγη σκιά και προστασία από τη βροχή.
«Ο πόλεμος μου πήρε τα πάντα – το παιδί μου, το σπίτι μου, τα χρήματά μου», λέει στον Guardian. Δεν θέλει πλέον να μιλά για τον εαυτό του ως «άνεργο». Αυτή η λέξη, για εκείνον, δεν περιγράφει αυτό που έχει συμβεί. Νιώθει «ένας άνδρας που έχει καταστεί ανήμπορος» όχι επειδή δεν μπορεί να εργαστεί σωματικά, αλλά επειδή δεν έχει πλέον τη δυνατότητα να προσφέρει στην οικογένειά του όσα προσέφερε κάποτε.
Η απώλεια έχει αλλάξει και τον χαρακτήρα του. Είναι λιγότερο ήρεμος, περισσότερο θυμωμένος και περνά μεγάλο μέρος της ημέρας μόνος, δίπλα στη σκηνή. Ακόμη και το να ζητήσει από παλιούς πελάτες τα χρήματα που του χρωστούν τού προκαλεί αμηχανία, γνωρίζοντας ότι και εκείνοι έχουν χάσει τα πάντα. «Μακάρι ο Θεός να γλιτώσει κάθε άνδρα από αυτό: να βλέπει τα παιδιά του να παρακολουθούν την κατάρρευση ενός πατέρα», καταλήγει.
Hussein, 24 ετών: Η μάχη της επιβίωσης έγινε καθημερινόνητα
Ο Hussein ήταν μόλις 24 ετών, όταν η ζωή που είχε σχεδιάσει διακόπηκε βίαια. Είχε το δικό του διαμέρισμα, σπούδαζε τεχνολογία στο Πανεπιστήμιο και διοργάνωνε εργαστήρια για την τεχνητή νοημοσύνη. Ενδιαφερόταν για την ψηφιακή εγκληματολογία και την κυβερνοασφάλεια και σκεφτόταν το επόμενο βήμα της ζωής του, ακόμη και το ενδεχόμενο να παντρευτεί.
Το σπίτι του βομβαρδίστηκε, ο πατέρας του τραυματίστηκε και η νύφη του νοσηλεύτηκε για έξι μήνες. «Ξεκίνησα από το μηδέν», περιγράφει στον Guardian. Δεν υπήρχε φαγητό, δουλειά ή κάτι άλλο που να θεωρούσε δεδομένο. Για να επιβιώσει, άρχισε να κάνει ό,τι μπορούσε: φόρτιζε και επισκεύαζε κινητά, στη συνέχεια άρχισε να τα αγοράζει και να τα μεταπωλεί, προσφέροντας παράλληλα τεχνική υποστήριξη.
Παρά τις συνθήκες, αισθάνεται περήφανος που κατάφερε να προσαρμοστεί και να αποκτήσει ξανά εισόδημα τόσο σύντομα μετά την καταστροφή του σπιτιού του. Ταυτόχρονα, όμως, παραδέχεται ότι στην αρχή ένιωθε βαθιά ντροπή. «Ήμουν πολύ ντροπιασμένος με τον εαυτό μου. Ο πόλεμος άλλαξε τα πάντα, ακόμη και το μέλλον μου».
Σήμερα ζει σε σκηνή και δυσκολεύεται να φανταστεί ότι θα μπορούσε να καλέσει εκεί μια μελλοντική σύζυγο. Για εκείνον, ένα σπίτι με ιδιωτικότητα και τρεχούμενο νερό αποτελεί τουλάχιστον την ελάχιστη προϋπόθεση για να ξεκινήσει μια οικογένεια. Κι όμως, δεν έχει εγκαταλείψει την ιδέα του μέλλοντος. Εξακολουθεί να θέλει να παντρευτεί και να αποκτήσει παιδιά. Πιστεύει, μάλιστα, ότι η δική του γενιά θα είναι εκείνη που θα πρέπει να ξαναχτίσει όσα καταστράφηκαν.
«Εμείς, οι νέοι άνθρωποι, θα το διορθώσουμε, θα το αποκαταστήσουμε και θα το κάνουμε ακόμη πιο όμορφο απ’ ό,τι ήταν πριν».
Hamza, 22 χρονών: Η επιβίωση έγινε αποστολή ζωής
Ο 22χρονος Hamza ήταν φοιτητής ιατρικής, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος. Περνούσε μεγάλο μέρος της ημέρας στο γραφείο του στο σπίτι του στην Jabaliya, στη βόρεια Γάζα. Σύντομα, όμως, βρέθηκε να εργάζεται ως εθελοντής γιατρός στην πρώτη γραμμή, αφού επέλεξε να μην ακολουθήσει τις εντολές εκκένωσης και να μετακινηθεί προς τον νότο.
Στο νοσοκομείο έβλεπε αμέτρητους ασθενείς με τραυματισμούς στο κεφάλι, την ώρα που στον βορρά υπήρχαν μόλις τρεις νευροχειρουργοί. Για έναν φοιτητή ιατρικής, η ευθύνη ήταν τεράστια. Παρ’ όλα αυτά, ο Hamza λέει ότι η δουλειά του έδωσε έναν σκοπό μέσα στο χάος του πολέμου. «Ήταν μια αδύνατη αποστολή για έναν φοιτητή σαν κι εμένα». Ωστόσο, όπως σημειώνει, θεωρεί πια τον εαυτό του ήρωα.
Ο πόλεμος άλλαξε, όμως, και τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τους ανθρώπους γύρω του. Πριν, οι σπουδές του μπορούσαν να τον απομονώσουν από την οικογένεια και τους φίλους του. Τώρα αισθάνεται πολύ πιο κοντά τους. Οι εμπειρίες που μοιράστηκαν – η πείνα, ο φόβος, η απειλή του θανάτου – δημιούργησαν δεσμούς που δεν υπήρχαν πριν.
«Αγαπιόμαστε περισσότερο, σεβόμαστε περισσότερο ο ένας τον άλλον», λέει. Κάποια στιγμή κοιμήθηκαν όλοι μαζί πάνω στο ίδιο στρώμα, σε έναν χώρο μόλις δύο τετραγωνικών μέτρων. Πριν από τον πόλεμο, ο Hamza είχε αποφασίσει να καθυστερήσει τον γάμο του. Ήθελε πρώτα να σπουδάσει νευροχειρουργική στο εξωτερικό, να βρει μια καλή δουλειά και να μπορέσει να προσφέρει στη μελλοντική σύζυγό του ένα σπίτι και μια καλύτερη ζωή.
Ο θάνατος και η καταστροφή που είδε να συμβαίνει μπροστά στα μάτια του, άλλαξαν τις προτεραιότητές του. Τώρα θέλει να δημιουργήσει οικογένεια νωρίτερα. «Στον πόλεμο, όταν ένας άνθρωπος αισθάνεται ότι μπορεί να εξαφανιστεί, στρέφεται προς τη δημιουργία ζωής», εξηγεί. Μετά από όλα όσα χάθηκαν, υπάρχει, όπως λέει, η ανάγκη «να αντισταθμίσουν» την απώλεια.