Νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι σχεδόν 6 στους 10 ανθρώπους με υψηλή αρτηριακή πίεση δεν γνωρίζουν ότι έχουν υπέρταση.
Το 2024, περίπου 1,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως, ηλικίας μεταξύ 30 και 79 ετών, είχαν υψηλή αρτηριακή πίεση, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Και αυτός ο αριθμός θα μπορούσε να είναι ακόμη υψηλότερος, επειδή η πάθηση συχνά δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι μπορεί να έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση χωρίς να το γνωρίζουν. Στην πραγματικότητα, μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMJ Public Health εξέτασε πόσο διαδεδομένη μπορεί να είναι η λεγόμενη «σιωπηλή» υπέρταση, με τα αποτελέσματα να προκαλούν ανησυχία: περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες που είχαν υψηλή αρτηριακή πίεση δεν γνώριζαν ότι έπασχαν από αυτήν.
Στη μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα υγείας από περίπου 1,4 εκατομμύρια ενήλικες στην Αγγλία, ηλικίας 18 ετών και άνω, προκειμένου να προσδιορίσουν τη συχνότητα εμφάνισης της υπέρτασης. Ως κριτήρια για την υπέρταση χρησιμοποίησαν συστολική αρτηριακή πίεση (τον πρώτο αριθμό σε μια μέτρηση) ίση ή μεγαλύτερη από 140 mmHg ή διαστολική αρτηριακή πίεση (τον δεύτερο αριθμό) ίση ή μεγαλύτερη από 90 mmHg. Στην ίδια κατηγορία εντάχθηκαν και όσοι ανέφεραν ότι λάμβαναν συνταγογραφούμενα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση, ανεξάρτητα από τις συγκεκριμένες τιμές που είχαν καταγραφεί.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το 37% των συμμετεχόντων πληρούσε τα κριτήρια της μελέτης για υψηλή αρτηριακή πίεση. Η πιθανότητα εμφάνισης της πάθησης αυξανόταν με την ηλικία, ιδιαίτερα στους άνδρες με υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ). Ίσως ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι σχεδόν το 59% των ατόμων που ταξινομήθηκαν ως υπερτασικά δεν γνώριζε ότι είχε την πάθηση. Επιπλέον, λίγο περισσότερο από το 50% των ατόμων με υπέρταση που λάμβαναν φαρμακευτική αγωγή δεν είχαν καταφέρει να διατηρήσουν την αρτηριακή τους πίεση υπό έλεγχο.
Τα δεδομένα είναι ανησυχητικά, αλλά οι ειδικοί στην καρδιαγγειακή υγεία δεν εκπλήσσονται ιδιαίτερα από αυτά τα ευρήματα. Ας δούμε τι έχουν να πουν για τα αποτελέσματα της μελέτης και πώς μπορούμε να παραμένουμε σε εγρήγορση, ώστε να διατηρούμε την αρτηριακή μας πίεση σε υγιή επίπεδα.
Γιατί η υψηλή αρτηριακή πίεση συχνά δεν εντοπίζεται;
Όπως αναφέρθηκε, η αυξημένη αρτηριακή πίεση συνήθως δεν προκαλεί εμφανή σωματικά συμπτώματα που να κάνουν τους ανθρώπους να αντιληφθούν ότι κάτι δεν πάει καλά. Ακόμη και συμπτώματα που ενδέχεται να εμφανιστούν σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως οι πονοκέφαλοι ή η ζάλη, δεν είναι ειδικά για την υπέρταση. Το άγχος και η ζάλη, για παράδειγμα, μπορεί να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές αιτίες. Επομένως, οι άνθρωποι συχνά τα αποδίδουν σε άλλους παράγοντες, χωρίς να υποψιάζονται ότι μπορεί να έχουν αυξημένη αρτηριακή πίεση.
Γιατί, όμως, δεν εμφανίζονται συμπτώματα; Ο ανθρώπινος οργανισμός έχει αξιοσημείωτη ικανότητα να προσαρμόζεται σε καταστάσεις που προκαλούν σταδιακή βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία. Έτσι, ακόμη και όταν η βλάβη επιδεινώνεται, μπορεί να εξακολουθούμε να αισθανόμαστε απολύτως καλά. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η υπέρταση μπορεί να παραμένει αδιάγνωστη για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Επιπλέον, μια μεμονωμένη αυξημένη μέτρηση συχνά αποδίδεται στο άγχος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό μπορεί να σχετίζεται με το λεγόμενο «σύνδρομο λευκής μπλούζας», κατά το οποίο η αρτηριακή πίεση ενός ατόμου είναι αυξημένη στο ιατρείο, ενώ οι μετρήσεις που πραγματοποιεί στο σπίτι μπορεί να είναι φυσιολογικές. Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή η παρουσία στο ιατρείο μπορεί να προκαλέσει προσωρινή αύξηση της πίεσης. Ωστόσο, δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα κάθε υψηλή μέτρηση στο άγχος, καθώς μόνο η κατάλληλη αξιολόγηση και οι επαναλαμβανόμενες μετρήσεις μπορούν να βοηθήσουν στη διευκρίνιση της κατάστασης.
Υπάρχει επίσης έλλειψη ενημέρωσης και εκπαίδευσης σχετικά με τη σημασία των τακτικών ελέγχων και της παρακολούθησης της αρτηριακής πίεσης στο σπίτι. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα η υπέρταση να παραμείνει αδιάγνωστη. Ακόμη και για όσους μετρούν την αρτηριακή τους πίεση στο σπίτι, υπάρχει ένα επιπλέον πρόβλημα: η λανθασμένη χρήση των συσκευών μέτρησης μπορεί να οδηγήσει σε ανακριβείς ενδείξεις και, κατά συνέπεια, σε εσφαλμένη εικόνα της αρτηριακής τους πίεσης.
unsplash
Για να μετρήσετε την αρτηριακή σας πίεση με ακρίβεια, λάβετε υπόψη τα ακόλουθα βήματα:
- Αδειάστε την ουροδόχο κύστη σας πριν από τη μέτρηση. Βεβαιωθείτε ότι δεν αισθάνεστε την ανάγκη να ουρήσετε, καθώς μια γεμάτη ουροδόχος κύστη μπορεί να επηρεάσει την ένδειξη.
- Αποφύγετε ορισμένους παράγοντες πριν από τη μέτρηση. Για τουλάχιστον 30 λεπτά πριν από τη μέτρηση, αποφύγετε την κατανάλωση καφεΐνης, το κάπνισμα και τη σωματική άσκηση. Αυτοί οι παράγοντες μπορεί να προκαλέσουν προσωρινή αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
- Χρησιμοποιήστε περιχειρίδα κατάλληλου μεγέθους. Προτιμήστε μια επικυρωμένη αυτόματη συσκευή μέτρησης για τον βραχίονα και βεβαιωθείτε ότι η περιχειρίδα είναι κατάλληλη για το μέγεθός του. Πρέπει να τοποθετείται απευθείας πάνω στο γυμνό δέρμα και όχι πάνω από τα ρούχα.
- Ξεκουραστείτε πριν από τη μέτρηση. Καθίστε ήρεμα για τουλάχιστον πέντε λεπτά, χωρίς να μιλάτε, προτού μετρήσετε την αρτηριακή σας πίεση.
- Διατηρήστε τη σωστή στάση του σώματος. Καθίστε με την πλάτη σας να στηρίζεται, τα πόδια σας να ακουμπούν ολόκληρα στο πάτωμα και να μην είναι σταυρωμένα. Χαλαρώστε τα χέρια σας και στηρίξτε τον βραχίονα στον οποίο γίνεται η μέτρηση σε μια επίπεδη επιφάνεια, έτσι ώστε η περιχειρίδα να βρίσκεται περίπου στο ύψος της καρδιάς σας.
- Αποφύγετε να μιλάτε κατά τη διάρκεια της μέτρησης. Παραμείνετε ήρεμοι και ακίνητοι, ώστε να περιορίσετε την πιθανότητα ανακριβούς ένδειξης.
Τι γίνεται με την ελαφρώς αυξημένη αρτηριακή πίεση; Είναι και αυτή επικίνδυνη;
Σίγουρα δεν πρόκειται για κάτι που πρέπει να αγνοείται. Η αρτηριακή πίεση μπορεί να αυξάνεται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων. Ακόμη και όταν η αύξηση δεν είναι μεγάλη, αξίζει να παρακολουθείται, καθώς οι επανειλημμένα αυξημένες τιμές μπορεί να υποδηλώνουν ότι η πίεση δεν βρίσκεται στα επιθυμητά επίπεδα.
Άλλωστε, η υψηλή αρτηριακή πίεση αναγκάζει την καρδιά να εργάζεται πιο σκληρά για να προωθεί το αίμα μέσα στις αρτηρίες και στα υπόλοιπα αιμοφόρα αγγεία. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η επιβάρυνση μπορεί να προκαλέσει βλάβες τόσο στην καρδιά όσο και στα αιμοφόρα αγγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο για καρδιακή προσβολή, εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακή ανεπάρκεια και άλλες επιπλοκές.
Είναι αλήθεια ότι μπορεί να παρατηρηθούν περιστασιακές, βραχυχρόνιες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης εξαιτίας του στρες, της σωματικής άσκησης ή άλλων παραγόντων. Ωστόσο, μεγαλύτερη σημασία έχει η αρτηριακή πίεση στην οποία εκτίθενται καθημερινά τα αιμοφόρα αγγεία μας και το κατά πόσο οι τιμές επανέρχονται στα συνήθη επίπεδά τους μετά από μια παροδική αύξηση. Για τον λόγο αυτό, οι επαναλαμβανόμενες μετρήσεις είναι πολύ πιο χρήσιμες από μία μόνο μέτρηση, όταν αξιολογείται η συνηθισμένη αρτηριακή πίεση ενός ατόμου.
Πώς να ελέγχετε και να διατηρείτε την αρτηριακή σας πίεση σε υγιή επίπεδα
Ο μόνος τρόπος για να διαπιστώσετε εάν έχετε υψηλή αρτηριακή πίεση είναι να τη μετρήσετε. Κανένα σύμπτωμα δεν μπορεί να την αποκαλύψει με αξιοπιστία. Το γεγονός ότι αισθάνεστε άγχος ή στρες ή ότι έχετε γρήγορο καρδιακό ρυθμό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η αρτηριακή σας πίεση είναι αυξημένη. Αντίστοιχα, μπορείτε να έχετε φυσιολογική αρτηριακή πίεση ακόμη και όταν αισθάνεστε έντονη ανησυχία ή ταχυκαρδία. Από την άλλη πλευρά, μπορείτε να έχετε υπέρταση χωρίς να αισθάνεστε απολύτως κανένα σύμπτωμα. Επομένως, η μέτρηση παραμένει απαραίτητη για τον αξιόπιστο έλεγχο της κατάστασής σας.
Για να αποκτήσετε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των επιπέδων της αρτηριακής σας πίεσης, συνιστάται να κάνετε δύο μετρήσεις με διαφορά ενός λεπτού μεταξύ τους, τόσο το πρωί όσο και το βράδυ, για διάστημα μίας εβδομάδας. Καταγράφετε τις μετρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ώρας που πραγματοποιούνται, και πάρτε μαζί σας το ημερολόγιο των μετρήσεων και τη συσκευή σας στην επόμενη επίσκεψη στον γιατρό. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορείτε να αξιολογήσετε μαζί του τις τιμές και να διαπιστώσετε εάν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος ή κάποια αλλαγή στην αντιμετώπιση.
Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι μία μεμονωμένη αυξημένη μέτρηση δεν αρκεί απαραίτητα για τη διάγνωση της υπέρτασης. Η διάγνωση βασίζεται στην αξιολόγηση των μετρήσεων και, όταν χρειάζεται, σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις στο σπίτι ή σε 24ωρη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται άμεση προσοχή. Εάν η συστολική αρτηριακή πίεση είναι πάνω από 180 mmHg ή η διαστολική είναι πάνω από 120 mmHg, περιμένετε τουλάχιστον ένα λεπτό και επαναλάβετε τη μέτρηση. Δεν χρειάζεται να είναι αυξημένοι και οι δύο αριθμοί ταυτόχρονα.
Εάν η δεύτερη μέτρηση παραμένει τόσο υψηλή, επικοινωνήστε αμέσως με επαγγελματία υγείας για οδηγίες, ακόμη και αν δεν έχετε συμπτώματα. Εάν, παράλληλα, εμφανίσετε πόνο στο στήθος, δύσπνοια, έντονο πονοκέφαλο, αλλαγές στην όραση, σύγχυση, αδυναμία ή μούδιασμα, ή δυσκολία στην ομιλία, καλέστε αμέσως το ΕΚΑΒ. Μην περιμένετε να υποχωρήσουν τα συμπτώματα και μην επιχειρήσετε να αντιμετωπίσετε μόνοι σας την κατάσταση.
Οι επιλογές του τρόπου ζωής, όπως η τακτική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή και η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους, μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά στη σωστή λειτουργία της καρδιάς και στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης. Εάν έχετε ήδη διαγνωστεί με υπέρταση, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να περιορίσετε την πρόσληψη αλατιού μέσω της διατροφής σας. Η μείωση του αλατιού μπορεί να συμβάλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, ειδικά σε άτομα που είναι ευαίσθητα στο νάτριο. Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να αποκλείσετε αυθαίρετα κάθε πηγή νατρίου από τη διατροφή σας, αλλά να περιορίσετε το αλάτι που προσθέτετε στο φαγητό και να δίνετε προσοχή στην περιεκτικότητα των επεξεργασμένων τροφίμων σε αλάτι.
Η γενετική προδιάθεση παίζει επίσης ρόλο στην εμφάνιση της υπέρτασης. Σε ορισμένους ανθρώπους, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να μην αρκούν από μόνες τους για να διατηρηθεί η πίεση σε επιθυμητά επίπεδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστούν πρόσθετες παρεμβάσεις, όπως η φαρμακευτική αγωγή. Εάν ο γιατρός σας κρίνει ότι χρειάζεστε φάρμακα για την αρτηριακή πίεση, είναι σημαντικό να τα λαμβάνετε τακτικά, ακριβώς σύμφωνα με τις οδηγίες του, χωρίς να διακόπτετε ή να αλλάζετε τη δοσολογία μόνοι σας. Παράλληλα, πρέπει να παρακολουθείτε συστηματικά την κατάστασή σας και να πραγματοποιείτε τους τακτικούς ελέγχους που σας συστήνει ο γιατρός.
Υπάρχουν, επίσης, και άλλες γενικές συνήθειες που συμβάλλουν στην προστασία της καρδιάς. Αποφύγετε τη νικοτίνη, περιορίστε ή αποφύγετε εντελώς το αλκοόλ και επιδιώξτε να κοιμάστε επτά έως εννέα ώρες κάθε βράδυ. Η τακτική σωματική δραστηριότητα, ακόμη και με τη μορφή του καθημερινού περπατήματος, μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και στη βελτίωση της συνολικής καρδιαγγειακής υγείας.
Η διαχείριση του στρες είναι εξίσου σημαντική για τη συνολική ευεξία. Προσπαθήστε να εντάξετε στην καθημερινότητά σας δραστηριότητες που σας βοηθούν να χαλαρώνετε, όπως το περπάτημα, οι ασκήσεις αναπνοής ή άλλες δραστηριότητες που σας ευχαριστούν. Παρότι η διαχείριση του στρες δεν υποκαθιστά την ιατρική αντιμετώπιση της υπέρτασης, μπορεί να αποτελέσει μέρος ενός συνολικά πιο υγιεινού τρόπου ζωής.
Τέλος, συνεργαστείτε με τον γιατρό σας, ώστε να διαμορφώσετε ένα εξατομικευμένο σχέδιο πρόληψης και αντιμετώπισης που να ανταποκρίνεται στις δικές σας ανάγκες. Με τακτικές μετρήσεις, σωστή ενημέρωση και κατάλληλες αλλαγές στον τρόπο ζωής, μπορείτε να συμβάλετε ουσιαστικά στη διατήρηση της αρτηριακής σας πίεσης σε υγιή επίπεδα και στη μακροπρόθεσμη προστασία της καρδιάς σας.