Το ροχαλητό δεν είναι απλώς μια ενοχλητική συνήθεια. Ο διαταραγμένος ύπνος μπορεί να επηρεάσει μνήμη, συγκέντρωση, διάθεση και την ίδια τη σχέση.
Αν έχεις κοιμηθεί δίπλα σε έναν άνθρωπο που ροχαλίζει, πιθανότατα γνωρίζεις ήδη το σενάριο: ξυπνάς μέσα στη νύχτα, προσπαθείς να τον γυρίσεις στο πλάι, περιμένεις να σταματήσει ο ήχος και τελικά, το επόμενο πρωί, αισθάνεσαι σαν να μην κοιμήθηκες ποτέ. Μπορεί να είσαι κουρασμένος, ευερέθιστος, να δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς ή ακόμη και να ξεχνάς πράγματα που υπό άλλες συνθήκες θα θυμόσουν εύκολα.
Το ροχαλητό είναι αρκετά συχνό ώστε να θεωρείται σχεδόν αναπόφευκτο κομμάτι του ύπνου για πολλά ζευγάρια. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν πρόκειται απλώς για έναν ενοχλητικό ήχο μέσα στη νύχτα. Όταν διακόπτει επανειλημμένα τον ύπνο του ανθρώπου που βρίσκεται στο διπλανό μαξιλάρι, μπορεί να επηρεάσει την καθημερινή του λειτουργικότητα, την ψυχική του κατάσταση, ακόμη και τη σχέση.
Το ροχαλητό προκαλείται από τη δόνηση των μαλακών ιστών στο ανώτερο τμήμα των αεραγωγών κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σύμφωνα με τη British Snoring and Sleep Apnoea Association, περίπου το 40% των ενηλίκων στο Ηνωμένο Βασίλειο ροχαλίζει, με το φαινόμενο να εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες. Παράλληλα, έρευνα της Sleep Foundation στις ΗΠΑ έχει δείξει ότι περίπου τρεις στους τέσσερις ανθρώπους που κοιμούνται με σύντροφο που ροχαλίζει δηλώνουν ότι ο ύπνος τους επηρεάζεται.
Όταν το ροχαλητό «κλέβει» τον ύπνο
Ο ύπνος δεν είναι μια ενιαία κατάσταση. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο εγκέφαλος περνά επανειλημμένα από διαφορετικά στάδια ύπνου, με τα βαθύτερα στάδια να είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τη σωματική αποκατάσταση.
Όταν ο ύπνος διακόπτεται ξανά και ξανά, ο οργανισμός μπορεί να μην προλαβαίνει να περάσει αρκετό χρόνο στα πιο αποκαταστατικά στάδια. Έτσι, ακόμη και αν κάποιος έχει μείνει στο κρεβάτι για αρκετές ώρες, μπορεί να ξυπνήσει κουρασμένος και χωρίς την αίσθηση ότι πραγματικά ξεκουράστηκε.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί τον ύπνο για να επεξεργαστεί και να αποθηκεύσει πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ο κατακερματισμένος ύπνος μπορεί επομένως να επηρεάσει τη συγκέντρωση και τη μνήμη, ενώ παράλληλα μπορεί να επηρεάσει τη ρύθμιση των ορμονών που συνδέονται με την ενέργεια και το κίνητρο.
Η έλλειψη ποιοτικού ύπνου έχει επίσης άμεση σχέση με τον τρόπο που διαχειριζόμαστε το στρες και τα συναισθήματά μας. Όταν ο εγκέφαλος δεν ξεκουράζεται επαρκώς, είναι πιθανότερο να εμφανιστούν ευερεθιστότητα, ένταση και μικρότερη αντοχή στην καθημερινή πίεση..
Το πρόβλημα, όπως εξηγούν οι ειδικοί, μπορεί να φτάσει πολύ πέρα από την κούραση. Η στέρηση ύπνου μπορεί να αυξήσει την ευερεθιστότητα και να δημιουργήσει εντάσεις ανάμεσα στους δύο συντρόφους. Όταν, μάλιστα, η κατάσταση γίνεται χρόνια, ένα ζευγάρι μπορεί να αποφασίσει να κοιμάται σε διαφορετικά δωμάτια. Μια τέτοια λύση μπορεί να προσφέρει καλύτερο ύπνο, αλλά ταυτόχρονα να περιορίσει την καθημερινή οικειότητα.
Ροχαλητό ή υπνική άπνοια;
Το σημαντικότερο, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι να μην αντιμετωπίζεται κάθε περίπτωση ροχαλητού με τον ίδιο τρόπο. Γιατί πίσω από τον ενοχλητικό ήχο μπορεί να κρύβεται ένα διαφορετικό πρόβλημα: η υπνική άπνοια.
Η αποφρακτική υπνική άπνοια είναι μια διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή διακόπτεται επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ενδείξεις που χρειάζονται αξιολόγηση είναι οι παύσεις στην αναπνοή, οι ήχοι πνιγμού ή ασφυξίας κατά τη διάρκεια της νύχτας, τα συχνά ξυπνήματα και οι πρωινοί πονοκέφαλοι.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ο στόχος δεν θα πρέπει να είναι απλώς να γίνει κάποιος πιο «ήσυχος» τη νύχτα. Αν υπάρχει υποκείμενη διαταραχή της αναπνοής, το πρόβλημα χρειάζεται να εντοπιστεί και να αντιμετωπιστεί.
Σε περιπτώσεις υπνικής άπνοιας μπορεί να προταθεί, ανάλογα με την αξιολόγηση του ασθενούς, θεραπεία με συσκευή CPAP, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξεταστούν και άλλες θεραπευτικές επιλογές.
Τι μπορεί να βοηθήσει
Όταν πρόκειται για απλό ροχαλητό, υπάρχουν ορισμένες αλλαγές που μπορεί να περιορίσουν το πρόβλημα. Η απώλεια βάρους, όταν υπάρχει υπερβάλλον, η διακοπή του καπνίσματος, ο περιορισμός του αλκοόλ πριν από τον ύπνο και η αλλαγή της στάσης του σώματος είναι μερικές από τις παρεμβάσεις που μπορεί να συζητήσει κάποιος με τον γιατρό του.
Σε αρκετές περιπτώσεις, το να κοιμάται κάποιος στο πλάι αντί για ανάσκελα μπορεί να μειώσει το ροχαλητό. Αν η αιτία σχετίζεται με ρινική απόφραξη ή αλλεργίες, μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπιστεί πρώτα αυτό το πρόβλημα.
Υπάρχουν επίσης ειδικά στοματικά βοηθήματα, κατασκευασμένα για κάθε ασθενή, τα οποία μπορούν να μετακινούν ελαφρώς την κάτω γνάθο προς τα εμπρός, βοηθώντας να παραμένει ανοιχτός ο αεραγωγός.
Το πρώτο βήμα, πάντως, μπορεί να είναι πολύ πιο απλό: μια επίσκεψη στον γιατρό. Ένας γενικός γιατρός μπορεί να αξιολογήσει τα συμπτώματα και, εφόσον χρειάζεται, να παραπέμψει τον άνθρωπο σε ειδικό για περαιτέρω έλεγχο.